Qosshy kúrmeýi

Osydan jıyrma jyl buryn elordaǵa kóship kelgenimizde bir sharýanyń retimen qala irgesindegi Qosshy aýyly­na barǵanym esimde. Sol kezde ol bir keńshardyń ortalyǵyndaı ǵana shaǵyn aýyl eken. Aýyldyń ortalyq bóliginde Hrýshev, Brejnevter zamanyndaǵy bes qabatty tórt-bes úı turdy. Qalǵanynyń bári jataǵan úıler edi. Ýıkıpedııa derekterine qaraǵanda, 1999 jyly munda 1742 adam bolsa, 2009 jyly turǵyndar sany 4527 adamǵa jetken. Al qazir kent týrızmdi damytýǵa laıyq kóz tartarlyq shaǵyn qalaǵa aınalyp úlgergen.

14 Shilde, 2021

Bilim alyp keletin baqyt

Ál-Farabıdiń aıtýynsha adam bala­sy jaratylysynan qabiletti bolady, so­nyń arqasynda onyń áreketteri, jan af­fektileri jáne aqyl-parasaty tıisinshe jaq­sy bolady nemese jaqsy bolmaı shy­ǵady. Osydan kelip adam ne tamasha nemese oń­baǵan áreketterge barady. Muny týdy­ratyn kúıdi ǵulama minez-qulyq dep ataı­dy. Minez-qulyqtyń durys nemese bu­rys qalyptasýy ádetterge baıla­nysty, qaıtalanǵan ádetter minezge aınalady.

13 Shilde, 2021

Keshe – ánshi, búgin – basshy...

Erterekte ájeptáýir aty shyqqan teatr rejısseri bir óńirde jańadan ashylǵan oblystyq qazaq drama teatrynyń dırek­torlyǵyna taǵaıyndaldy. Ol áý basynda jas ártister ujymyn alǵa jetelep, bir­shama shyǵarmashylyq jetistikke qol jet­kizgenimen, kóp uzamaı jamanaty esti­le bastady.

12 Shilde, 2021

At qoıǵanda abaı bolǵan jón

Qazaq jýrnalısteriniń telegram chatynda bir áriptesimiz: «Qala kúnine oraı merekelik efırge Sammıt, Azıada, Báıterek esimdi balalardy shaqyramyz» dep habarlama beripti. Mundaı esimder shynymen de bar ma dep oılap qaldyq basynda. Ile ınternetti aqtaryp, statıstıkany qarasaq, rasymen Qazaqstanda Sammıt degen esimi bar 22 er bala, Sammıta atty úsh qyz jáne 15 Sammıthan bar eken.

08 Shilde, 2021

Bilekke emes, bilikke salý óneri

Álbette, mámilegerlik – jumylǵan judyryqty ashatyn, ashylǵan alaqandy qaýyshtyratyn, jatty tanystyratyn, jaqyndy tabystyratyn izgi mamandyq. 

01 Shilde, 2021

Danııa fýtbolyna qarap qyzyǵasyń...

Dál qazir Eýropanyń birneshe qala­synda qart qurlyqtyń dúbirli dodasy ótip jatyr. Bes jyl asyǵa kútken aıtýly básekeniń naǵyz qyzǵan shaǵy endi keldi. Komandalar shırek fınal joldamalary úshin jan alysyp-jan berisip, jankúıerlerge naǵyz fýtbol syılap jatyr desek, artyq aıtqandyq emes. Qazir­diń ózinde kelesi kezeńge ótken birneshe komanda belgili. Sonyń ishinde Danııaǵa erekshe toqtalǵan jón.

30 Maýsym, 2021

Qyzǵanysh fılosofııasy

Adamzat tanymynda qyzǵaný nemese qyzǵanysh degen bar. Qyzǵanysh ol – úlken abyroı. Bul jerde, basyn ashyp aıtqan jón sııaqty: abyroıly qyzǵanysh pen kúndelikti adamdar arasynda bolyp jatatyn pendaýı qyzǵanysh ekeýi eki basqa.

29 Maýsym, 2021

Qubylǵan zamanda qubyladan jańylmaý

Sózdi óner aldyna balap, dertke teńegen dana halqymyz ejelden lepestiń kepıeti men kıesine sengen. Aqyndardyń sózi qara daýyl jel bolǵan, abyzdardyń sózi eline em bolǵan.

27 Maýsym, 2021

Taǵdyrmen oıyn...

Qasym atam árkez utyrly aıtar sózi bar jáne onysy el aýzynda júretin aby­roıly adam edi. Atam otynyń aldy, sýynyń tunyǵy, balasynyń úlkeni qyzyn uzatady. Ol ýaqyt turmysqa shyq­qan qyzdyń artynan aı ótpeı jetip baratyn kez emes. Jyldan asyp, pálenbaı shaqyrymdy artqa tastap, qudasynyń úıine toqtap, olar Qasekeń, quda keldi dep quraq ushyp dastarqan jaıyp kútedi. Shaı ústinde bar zeıini úlkenderge aýyp, solarǵa qyzmet etip otyrǵan qyzy qaıynsińlisiniń bosaǵan kesesin ańdamaı qalypty. «Jeńeshe, shaı» dep kózimen jep jibergenin kórgen atam úıine kelgen soń jubaıyna «Kórdim balamdy. Qaıteıin, dúnıe kezek degen, qudashanyń kózin kórdim, oǵan da bireý qarar» depti.

25 Maýsym, 2021

Eskerýge laıyq eski ádis

О́ńir ákimderiniń óz «komandasyn» quratyny belgili. Bul týraly talaı syn aıtylǵanymen, odan ózgergen jaǵdaı shamaly. Bir jaǵynan, onyń óz qı­sy­ny da bar. Máselen, oblys ákiminiń saıa­sı qyzmetshiler bolyp sanalatyn oryn­basarlaryn aýystyrýymen kelisýge bola­dy. Tek ózge basshy kadrlardy ońdy-sol­dy sapyrylystyryp jibermese, quba-qup.

24 Maýsym, 2021

Áke kórgen...

Qazaq qoǵamynda ákeniń ornyn «asqar taýǵa» balap jatamyz. Rasynda solaı. Tipti kóneden kele jatqan «áke kórgen – oq jonar» deıtin támsilimiz de bar. Osy támsil-uǵymdy tarqatar bolsaq, onyń tárbıelik mazmuny tym tereńde. Aıtalyq, ejelgi dáýirde «oq joný» ekiniń biriniń qolynan keletin sharýa emes. О́ıtkeni qısyq oq jaýǵa darymaıdy. Iаǵnı «Tobyrshyqty bıik jaı salyp, Dushpan attym ókinben» dep, ataqty Dospanbet jyraý aıtqandaı, jonǵan oǵyń túzý bolmasa dushpanyńdy jaırata almaı­syń. Sol sebepti, baǵzy zamanda áke eń áýeli balasyna oq jonýdy úıretetin bolǵan.

22 Maýsym, 2021

О́zimizdi ózimiz tonap júrmiz...

Keıde qyryq jyl burynǵy estigen biraýyz sóz nemese bir ǵana oqıǵa esimizden shyqpaı, etegimizge jarmasady da júredi. Sebebi bizdi oıǵa batyryp, qyr sońyńnan qalmaıtyn sátterdi jańǵyrtyp turatyn jaıttar bar. Bul oqıǵalar bizdiń tikeleı tirshiligimizge qatysty ekeni daýsyz.

21 Maýsym, 2021

Kitapsyz da dúnıe bos

Kitapsyz ómirimdi elestete almaıtyndy­ǵym­nan bolar, adam balasy ne úshin kitap oqıdy degen suraqtyń jaýabyn osy kúnge deıin izdep kórmeppin.

18 Maýsym, 2021

«Dánikkennen qunyqqan jaman»

Bir kezde aýyldaǵy toı-tomalaqtarda qoldaryna sháýgimmen sý quıǵan balalarǵa úlkender: «Muǵalim bol!», dep, bata bere­tin. Al eldegi turmys túzelip, jurttyń nıeti ózgerip, materıaldyq baılyq rýhanı qun­dylyqtardy yǵystyra bastaǵan ótken ǵasyrdyń jetpisinshi jyldarynda «Sýdıa bol!» degen jańa bata shyqty. Son­daǵy peıil – aq degeni – alǵys, qara degeni qarǵys bolyp, jurtqa shekesinen qarap, shirenip, shalqyp-tasyp júrgen sýdıalar sekildi zor bol degen pendeshilik pıǵyl edi.

17 Maýsym, 2021

Selqos qoǵamnyń salqyny

Qazirgi qoǵamnyń asa qaýipti qu­bylysy – asyl jastyǵyn tárk etip, ana dúnıege asyǵatyndardyń qatary azaımaı turǵany. Eki kúnniń birinde janyn qıyp, jantásilim etken jaǵdaıdy estı-estı etimiz de úırenip barady. Jaqynda ǵana jarııa bolǵan jyl basynan beri 84 jasóspirimniń ózine ózi qol jumsaǵany týraly habar janymyzdy túrshiktirdi. Aıdyń-kúnniń amanynda osynshama jas ómirdiń qıylýy – úlken qasiret.

15 Maýsym, 2021

Jelidegi joqtaý

Nesin aıtaıyq, osy kúni ınternettiń beti «ımandy bolsyn» degen sózge ıin tiresip tur. Betin ári qylsyn, búgingi mynaý daýasyz dert, aty jaman ajal talaı jaqsymyz ben jaqynymyzdy jalmap ketip jatqan alasapyran ýaqytta sol sózdi estigimiz, kórgimiz kelmeı-aq turady. Biraq sýyq sóz sýmań etip jyldam taraı jóneledi emes pe? Janyńdy yzǵar qaryp ótkendeı, arqańdy qaıǵynyń qara qamshysy osyp túsirgendeı jaısyz habardy oqyp eseńgirep qalasyń...

11 Maýsym, 2021

Senim men sabaqtastyq

Osydan týra eki jyl buryn Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń ant berip, Memleket basshysy qyzmetine kiriskeni belgili.

11 Maýsym, 2021

Qaryz qaıtarý – paryz

Qazaqtyń kóbi qaryzǵa belshesinen batqandaı kórinedi keıde. Bankke de qaryzbyz, bir-birimizge de qaryzbyz, qyl aıaǵy, oraza ustap, Qudaıdyń aldynda da qaryz bolatynymyz bar.

09 Maýsym, 2021

О́geı balanyń qyzǵanyshy

Qazirgi tańda elimizde sottalǵan eki myńǵa jýyq pedofıl temir tordyń arǵy jaǵynda otyr. Olardyń 32-si bıyl óz jazalarynyń merzimin tolyq ótep, bostandyqqa shyǵýy tıis. Osyǵan oraı quqyq qorǵaýshylar men psıhologter oryndy alańdaýshylyq bildirý ústinde. Sebebi pedofılderdiń bul toby – osy aıýandyq qylmysqa qarsy zańnama qatań­datylǵanǵa deıin sottalyp, álde­qaıda jeńil jazaǵa tartylǵandar eken.

08 Maýsym, 2021

Sahna tiliniń mádenıeti

Teatr óne­ri qoǵam janyn meńdegen dert pen sherdi qatar qozǵap, kópshilikke tereń oı salatyn, adamzat balasynyń bári­ne ortaq rýhanı qundylyq desek, árbir qoıy­lymnyń túpki ıdeıasynda belgili bir halyqtyń, ulttyń murat-múddesin kózdeý, ádet-ádebi men mádenıetin nasıhattaý basym turatyny – zańdy qubylys. Alaıda sońǵy ýaqytta tek sezim men lyp etpe jar­qylǵa eliktep-solyqtap, dástúrli úlgi­den irgesin aýlaq salǵandar tarapynan el teatrlary basyna tóngen qaýip týraly jurtshylyqtyń ashynǵannan ashy da­ýysy shyǵyp ketip jatatyny – taǵy shyn­dyq. 

07 Maýsym, 2021