«Adamdy baǵalańdar tirisinde!»

Qazaq sporty ábden ishinen búlinip, toqyraýǵa ushyraǵan kórinedi. Jyldar boıy qordalanǵan syzdaýyq-problemanyń jarylatyn sáti bıylǵy Olımpıada jylymen tuspa-tus keldi. Tokıoda eldiń Gımni shyrqalǵan joq. Kúmis medal da qorjynǵa túspedi. Sóıtse, sporttyń aınalasynda ult múddesinen góri jeke bastyń qamyn kóbirek oılaıtyndar qaptap júr eken...

22 Qyrkúıek, 2021

Ýrbandalýdyń jańa qyrlary

Aýyl jáne aýyl sharýashylyǵyndaǵy halyqqa qaraǵanda qalada turatyn jáne aýyl sharýashylyǵymen shuǵyl­dan­baı­tyn halyq sanynyń basym túsýi – qa­zir­gi ýrbandalýdyń basty erek­she­lik­te­ri­niń biri.

20 Qyrkúıek, 2021

Kishi Taldykóldiń Manhettennen nesi kem?

Birneshe jyl buryn Qazaqstannyń BUU Qaýipsizdik Keńesine tóraǵalyǵy kezinde oqyrmanǵa aqparat jetkizý úshin Nıý-Iork qalasyna barǵan edik. Osy saparymyzda amerıkalyqtardyń beton ǵımarattar men ásem tabıǵatty úılestire bilgenine kýá boldyq.

16 Qyrkúıek, 2021

Aýdarma fılmderdiń ahýaly

Qazaq tiliniń qoldanys aıasyn qaıtsek keńeıtemiz, onyń básekege qabilettiligin arttyrý úshin ne isteý kerek degen másele tóńireginde túrli pikir-usynys or­taǵa sa­lynyp jatady. Sonyń biri álem­dik deń­geıdegi kınokartınalardy jas ur­paqtyń ana tilinde tamashalaýyna múm­kindik tý­ǵyzý der edik.

15 Qyrkúıek, 2021

Saıası jańǵyrý – qoǵam qoldaýyna zárý

Ata Zańymyzda Qazaqstan ózin demo­kra­tııalyq memleket retinde ornyq­ty­­ratynyn jarııalady. Táýel­sizdikti ny­ǵaıtýdyń bastapqy keze­ńin­de saıası qa­tynastardy demokratııa­lan­dyrýdan góri ekonomıkany lıbera­lı­za­sııa­laýǵa ba­symdyq berýge týra keldi.

14 Qyrkúıek, 2021

Táýbege kelý – tirilerdiń isi

 2021 jyl. Maýsym aıy. «Berlın-Karlhost» mýzeıi. Gıtlerlik Germanııanyń Keńes Odaǵyna qarsy soǵys bastaǵa­nyna 80 jyl ótkende German Federatıvti Respýblıkasynyń Prezıdenti Frank-Valter Shtanmaıer burynǵy keńester quramynda bolǵan, qazirgi táýelsiz memle­ketterdiń dıplomattary aldynda qasap qyrǵyn jasap, mıllıondaǵan adamnyń ǵumyryn qıyp, tutqynǵa túsýdiń azabyn ótkerip, jetimdik pen jesirliktiń taýqymetin tartqyzǵan aldyńǵy urpaq­tyń kúnási úshin keshirim surady.

09 Qyrkúıek, 2021

Sheraǵa aıtqan shıryǵý

Shamamen jıyrma shaqty jyldyń aldynda teledıdardy qosyp qalsam, marqum Sheraǵa, qazaq rýhynyń qanjary Sherhan Murtaza sóılep jatyr eken. Jaryqtyq murtyn kókke shanshyp alyp, qynabynan sýyrylǵan jalań qylyshtaı yzǵarly júzben: – «Baıqaımyn, qazirgi jastar shıryǵýdy bilmeıdi, shıryǵa almaıdy, ondaı qabiletten aıyrylǵan, bul qasiret», dedi marqum. Qaısar qalamgerdiń osy sózi kókeıimde jattalyp qalypty. Ásirese, «shıryǵý» jaıly aıtqany.

08 Qyrkúıek, 2021

Urpaq tárbıeleýden artyq uly is joq

Qazaqta ash júrseń de, toq júrseń de týǵan jerden irge ajyratpaı, halyqpen birge bolýǵa úndeıtin, óz elińniń shotyn shaýyp, sharýasynda júrýiń úshin namysyńdy qaırap, jigerińdi janıtyn «О́zge elde sultan bolǵansha, óz elińde ultan bol» nemese «It toıǵan jerine, er týǵan jerine» degen syndy naqyldar barshylyq. Alaıda búgingi qoǵamymyzda mundaı naqyl sózderge qulaq asa qoımaıtyndardyń qatary jyl saıyn ósip bara jatqandaı.

07 Qyrkúıek, 2021

Slıanova sındromy

Kózben kórgendi kópshilikke aıtyp, qýanysh pen qaıǵyńdy áleýmettik jelidegi dostaryńmen bólisý búginde eshkimge tańsyq emes. Uıqydan oıana salyp messendjerdi tekserý, ınstagramda tústený, feısbýkte jumys isteý, tık-tok qarap jatyp uıqyǵa ketý eldiń úırenshikti ádetine aınaldy. Áleýmettik jeliniń ómir saltymyzǵa sińip ketkeni sonshalyq,  shynaıy ómir men jeliniń arajigin ajyratý qıyn bolyp tur.

03 Qyrkúıek, 2021

Pandemııany parasat jeńedi

Tastaı berik, gúldeı názik adamzat ba­la­synyń basyna tıgen pandemııa soq­qy­sy qanshalyqty eseńgiretip jiberse de, álem birtindep es jınap, óziniń kúsh-jigeriniń sarqylmaǵanyn, Jer sharynda áli talaı jarqyn sátter bolatynyn dáleldeı bas­ta­dy.

27 Tamyz, 2021

Qazaqtyń jalǵyzy

О́tkende qazaqtyń aıaýly tulǵasy, ult batyry Jumabek Táshenovke elorda tórinde eskertkishi ornatylǵanda muqym qazaq qatty qýandy. Shattanǵan jurt tipti eńseli eskertkishtiń ár detalin ózderinshe sóıletip, tamsana tamashalap, bir-birinen esteri shyǵa súıinshi surasty. Shynynda da, qazaqtyń bes birdeı oblysyn, shuraıly qonysyn jat qolynan arashalap qalǵan arysqa qoıylǵan tuǵyrly músin kádimgideı rýhyńdy oıatady.   

26 Tamyz, 2021

Darvınniń jańa «daryndary»

Adam balasynyń eń aqymaq ókilde­ri­ne beriletin «Darvın syılyǵy» deıtin bar. Evolıýsııa atasy Charlz Darvın­niń qurmetine atalǵan bul «ataq» aqymaq­ty­ǵymen ózin ózi jer jastandyryp, adam­dar­dyń genofondyn tazartqandar úshin ta­ǵaıyn­dalady. Biraq óziniń túbine ózi jet­ken­­der mundaı syılyqqa ıe bolǵan­da­ryn bilmeı ótedi.

25 Tamyz, 2021

«О́zge elde sultan bolsań», nesi aıyp?..

Serbııanyń ulttyq valıýtasy – dınarynda Nıkolo Teslanyń beınesi beder­lenipti, ony osy elge jolymyz tús­kende kórdik. О́z dáýirinen oza týǵan dańqty ǵalym ómiriniń basym bóli­gi Fransııada, AQSh-ta ótken eken. Qar­taıǵan shaǵynda Nıý-Iorktiń kóshe­sinde taksı qaǵyp ketip, aýyr jaraqat alyp, aqyry sodan ońala almapty.

24 Tamyz, 2021

О́ńirlerdegi «ıdeolog» orynbasarlar kimder?

Jolymyz túsip, Túrkistan oblysyn­daǵy Arystan bab kesenesine táý ete barǵan saıyn sol arada jerlengen kórnekti memleket qaıratkeri О́zbekáli Jánibekov marqumnyń qabiri basyna da baryp, duǵa baǵyshtaımyz. Keshegi Keńes zamanynda ulttyq mádenıetimiz ben ónerimizdi saqtap, órkendetýge eleýli eńbek sińirgen eren tulǵanyń rýhy aldynda elimizdiń ár túkpirinen kelgen azamattar taǵzym etip júredi eken. Ásirese О́zbekáli aǵamyz bir kezde oblystyq partııa komıtetiniń ıdeologııa jónindegi hatshysy bolǵan Torǵaı óńiri turǵyndarynyń oǵan degen qurmeti men súıispenshiligi erekshe kórinedi.

20 Tamyz, 2021

Sarynnyń sanadaǵy jaryǵy

Japonııada sanasy áli qatyp úlger­me­gen balanyń óz qalaýy boıynsha tańdaǵan mý­­zy­kalyq aspabyn jete meńgerip shy­ǵýy­na qatty mán beriledi eken. Mundaı qa­dam­ǵa barýdyń sebebin suraǵanda, mamandar ulttyq mádenıetke baýlýdyń birden-bir kilti mýzyka ónerinde ekenin, al óziniń mý­zykalyq aspabynyń únimen sýsyndap ósken jetkinshektiń jan-dúnıesi taý sýyndaı móldir, kirshiksiz taza bolyp qalyp­ta­satynyn, sol sebepti bul atadan balaǵa mıras bolyp kele jatqan qalypty úrdis ekenin alǵa tartqan.

17 Tamyz, 2021

Dáýlet pen tulǵa

 «El bolsa, er týǵyzbaı tura almaıdy» deıdi. Eldiktiń ózi nede? Álde sannyń kóp­tigi sapaǵa yqpal etip, ishinen ozyq oıly erleri iriktelip shyǵa ma eken? Máse­le sa­ny­myzdyń azdyǵynda, bodandyq qamy­tyn kóp jyl ilip júrgenimizde, ulyqqa ǵana bas uryp, óz arańnan shyǵyp órge qaraı órmelegendi etekten tartqan ish­tar­­lyqtyń qurty jegen bos keýek keýdege aı­nalǵanymyzda ma? Quldyq sana ma ke­dergi?

16 Tamyz, 2021

Ýaqyttyń quny

Kúlli jaratylys ýaqytqa táýeldi. Sol sııaqty aqyl-parasaty kemel adam balasy úshin eń qymbat, eń qundy dúnıe – ýaqyt. Mysaly, siz 63 jyl ómir súrip, kúnine segiz saǵat jumys isteseńiz, bar­lyq ǵumyryńyzdyń 21 jyly jumys isteý­ge ketedi eken. Táýligine segiz saǵat uıyq­ta­sańyz, taǵy bir 21 jyl uıqyǵa kete­di. Onyń syrtynda alty jyl tamaq ishý­ge, bes jyl ártúrli saparlarǵa, bir jyl tele­fonmen sóılesýge, sondaı-aq qazirgi áleý­mettik jeli damyǵan zamanda eń az degen­de kúnine úsh saǵat smartfonǵa úńiler bol­sańyz, 63 jyl ǵumyryńyzdyń segiz jyly tek telefon shuqylaýmen ótedi degen sóz.

13 Tamyz, 2021

Ekologııa hám eskirgen kólik

Búginde halyqaralyq qoǵam­das­tyq qorshaǵan orta máselesine erekshe kó­ńil bólip otyr. Álemniń buǵan alańdaýy be­ker emes. Ǵalymdar klımattyń ózgerip, ja­­­handyq jylynýdyń adamzatqa tıgi­ze­tin zııany týraly talaıdan beri aıtyp keledi.

12 Tamyz, 2021

«Ol – ońbaǵan, biraq ózimdiki»

Soltústik Qazaqstan oblysynyń burynǵy ákimderiniń biri tapsyrǵan sharýasyn shala atqarǵan is basqarýshysyna óz orynbasarynyń kózinshe qatty zekip ursyp, kabınetinen qýyp shyǵypty. Sonda orynbasary: «Bálenshege, júıkeńizdi juqartatyn mundaı qyzmetkerdi nege ustaısyz? Pysyqtaý bireýdi almaısyz ba?», deıdi. Bir staqan sý quıyp iship, ashýyn basqan ákim: «Aqylyń ózińe. О́ıtkeni komanda degen uǵym bar. Iá, ol – ońbaǵan, biraq ózimdiki», depti. Osy sóz ile jergilikti sheneýnikter arasynda taralyp, olar aýyzdarynan tastamaı aıtyp júretin naqylǵa aınalyp ketken.

11 Tamyz, 2021

Mádenıet: sımvol men ıdeıa

Súleımen patshanyń júziginde: «Bári de ótpeli. Bul da ótedi» degen jazý bolǵan eken deıdi. Súleımenniń júzigin kim ta­ǵyp kóripti, biraq árbir adam osy bir oıdy, sezimdi óz ómirinde áıteýir bir keshi­redi. Bul – kóńildiń kúıi, adam ómiri­niń kóńil kúıi ǵoı. Ýaqyttyń kóńil kúıi. Ulan­ǵaıyr dalanyń qaısybir shoqy­synda otyryp «Ahaý, arman, dúnıe – jal­ǵan» dep ah urǵan qazaqtyń, «dúnıe – bir qısyq jol burańdaǵan» dep sherlene yńyldaǵan qazaqtyń qaı perzenti de osy kúıdi keshken, keship te keledi, keshe de bermek.

06 Tamyz, 2021