Qandaspen kelgen qazyna

Atam qazaqta ejelden beri aıtylyp kele jatqan «Elge el qosylsa – qut» degen sóz bar. Bul uǵymnyń astarynda alýan-alýan syr jatqanyn bile bermeımiz. Iаkı elge el qosylsa qut bolatyndyǵyna birinshi sebep, «tereń batyrady, kóp qor­qytady» dep burynǵy atalarymyz aıtqandaı, áýeli halyqtyń sany kóbeıdi de, etnos retinde jańarǵan buqaranyń qa­rym-qýaty artyp, ýaqyt óte kele san­nan sapaǵa kóshedi. Dańǵyl jyraý Maham­bet­tiń «О́temisten týǵan on edik, Onymyz atqa mingende, Jer qaıysqan qol edik...» degeni tárizdi.

10 Qarasha, 2021

Memlekettik qyzmetshiler memlekettik tildi nege bilmeıdi?

Úkimet daıyndap, Parlamenttiń qaraýyna usynatyn zań jobalary orys tilinde ázirlenetindikten, qazaq tilindegi aýdarma mátinderinen shıkilikter shyǵyp jatatyny jaıly syndy sol qujattardy birinshi bolyp qaraıtyn Májilis depýtattary da, qoǵam ókilderi de aıtýdaı-aq aıtyp keledi. Alaıda odan shyqqan nátıje joqtyń qasy. Sebebi zań jobalaryn daıyndaýmen aınalysatyn memlekettik organdardaǵy memlekettik qyzmetshilerdiń kóbi memlekettik tilge shorqaq  ekendigi jasyryn emes.

09 Qarasha, 2021

Bir ýys topyraq

Qoǵamda «Jemqorlyq neden týyndaıdy?», «Jemqorlar qaıdan shyǵady?» degen suraqtar jıi talqylanady. Biri jemqorlyqty joqshylyq týyndatady dese, endi biri bul dertti ynsapsyzdyqtyń asqynǵan túri deıdi. Túıeni túgimen jutyp jat­qandardyń bári ash-jalańash júrme­gen­deri túsinikti jaıt. Alaıda qolyna sál bılik tús­se, ebin taýyp eki asap qalýdy oılaı­tyn­dardyń áreketin  qalaı túsindirýge bolady?

08 Qarasha, 2021

Qolaıly qońsy

Qoǵamdyq qundylyqtar, adamdar arasyndaǵy qarym-qatynas týraly sóz qozǵalǵanda, burynǵymen salystyryp qarap, búgingige kóbine kóńiltolmaýshylyq baıqalyp jatatyny bar. Mundaıda «Zaman ózgerdi me, álde adam ózgerdi me?» deıtin jattandy saýaldyń qoıylýy da zańdylyqqa aınalǵany qashan?! Qalaı degenmen de zamandy jasaıtyn da, zamanda jasaıtyn da  adam. Al ýaqyt ótken saıyn býyn almasyp, jańa adamdar, jańa kózqarastar týady.

04 Qarasha, 2021

«Myń bir túndi oqydyńyz ba, myrza?..»

Osy saýaldy mınıstrler men ákim­der­ge qoısaq, birazy: «Iá, oqydym» dep jaýap berse, kóbi basyn shaıqap, kózimen jer shuqyp qalatyn sııaqty. Sebebi áıgili ertegidegi tún jamyla jurt tany­­maı qa­latyndaı qarapaıym kıinip, Baǵdat sh­a­haryn aralap, halyqtyń shynaıy jaǵ­daıyn, shyn pikirin bilýdi jón kórgen Haron Rashıd halıfa sııaqty anda-sanda «aspannan jerge túsip», qaǵaz betindegi jáne is júzindegi ahýaldy salys­tyryp júrgen sheneýnikter shamaly-aý.

03 Qarasha, 2021

«Jeti jarǵyny» nege joqtaı beremiz?

Halqymyz úshin qadirli Ult, Til, Táýelsizdik deıtin úsh qasıetti uǵymnyń tuǵyryn bekitip, tamyryn tereńdete túsetin Zań degen túsinik bar. О́ıtkeni zań qaı tilde sóılep, kimniń joǵyn joqtasa, túbinde sol ultqa qyzmet etedi. Al táýelsiz memlekette zańmen bekitilgen árbir norma sol ulttyń kádesine jaraýy qajet. Bir qaraǵanda, jalpaq jurtqa túsinikti qarapaıym aksıoma...

02 Qarasha, 2021

Shyny úı jáne shyny júrek

Zaý kókke moınyn sozǵan záýlim úılerge kóz salǵanda san alýan kúıdi keshesiz. Bizdiń balalyǵymyz ótken bákene boıly bes qabatty sur úılerdi súrip ótkendeı, jadaǵaı ómirdi jaryp shyqqandaı, jańa zamannyń belgisindeı asqaq ta sándi úılerge qarap turyp, keýdeńdi qýanysh kernese, keıde kóp terezelerden kezektese janyp-óship jatqan shamdarǵa qarap, adamdardyń qıly taǵdyry jaıly oıǵa batasyz.

01 Qarasha, 2021

Tańbalaý jáne bıznestegi baıbalam

Syrttan tasyǵanymyz, ózimiz óndir­ge­nimiz bar, sórelerdegi taýarlardy túgeldeı tańbalaý qanshalyqty qısyndy? Osy másele qozǵalsa bolǵany, óndirýshiler nege baıbalam salyp shyǵa keledi? Shyn­dyǵynda taýarlardy tańbalaý baǵa­lar­dyń qymbattap, ónimniń azaıýyna alyp kelýi múmkin be?

28 Qazan, 2021

Sheneýnikter «gıgantomanııadan» qashan aıyǵady?

Budan birer jyl buryn jolymyz túsip, Rım qalasynda bolǵanymyzda ıtalııalyqtardyń únemshildigine qaıran qalǵanbyz. Máselen, jylyna jer-jahannan mıllıondaǵan týrıst keletin kóne de ǵajaıyp qalanyń ertede kespetas tóselgen alańdarynyń ýaqyt óte kele sál ǵana sáni taıǵan tustaryn biz sııaqty, «qonaqtardan uıat bolady» dep aýystyra bermeıdi eken.

27 Qazan, 2021

Kúlkini azaıtsaq qaıtedi?

Táýelsizdikti endi alǵan alǵashqy jyl­dardaǵy saıası áleýmettik ahýaldy jas býyn jaqsy bilmeıdi. Jalpy kez kel­gen adam ne nársege bolsyn birjaqty úkim aıt­pa­ǵa­ny durys. Biraq sol kezdegi jaǵ­daı týraly búgingi aǵa býyn, zııaly qaýym áldebir sumdyqtardy abaısyzda ózderi aıtyp qalǵanda ne derińdi bilmeı qalasyń.

26 Qazan, 2021

Izgilik jarshysy

О́tken aptada Májiliste Qylmystyq kodekske ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly zań jobasy birinshi oqylymda maquldandy. Qujatqa sáıkes, ólim jazasyna qatysty birqatar bap alynyp tastalmaq. Bul – gýmanızmge jol ashatyn mańyzdy qadam ekeni sózsiz.

22 Qazan, 2021

Syna qaqqandar sotta jeńilip qaldy

Jaqynda Nur-Sultan qalasynda Janat Malgeldınov esimdi advokat elordanyń eń kórikti jeri Botanıkalyq saıabaqty boılaı salynǵan Túrkistan kóshesinen turǵyn úı turǵyzbaq bolǵan kompanııany sottyń birinshi satysynda jeńip shyqty. Osy jańalyqty advokattyń óz aýzynan estiginde basynda tańdanyp qaldyq. Árıne, bul tańdanysymyzdyń da sebebi joq emes edi.

20 Qazan, 2021

Qazaqtyń qaıyrymdylyǵy

Jýyqta jolymyz túsip elordanyń eski bóligindegi «Saparjaı» avtobeketi mańynda ornalasqan «Qaıyrymdylyq» ortalyǵyna bardyq. Kireberistegi qorshaý – keńseniń qasynda bir top adam tur. Deni – jas­tar. Olar ortaǵa tastalǵan tildeı qa­ǵaz­dardy bir-birden sýyryp áketip jatyr. Bul qaǵaz-tizimde qalada turatyn je­­tim-jesir nemese joqshylyqqa tap bol­ǵan kedeı otbasylardyń mekenjaıy ja­zylyp, olarǵa nendeı kómek qajet­ti­li­gi kórsetilipti. Munda jınalǵan qaıy­rymdy azamattar qaǵazda jazylǵan tizim ishinen qolaılysyn tańdap alyp, sha­ma­sy keletin isterge tegin kómek jasaý­ǵa talpynyp jatqanyna kýá boldyq.

19 Qazan, 2021

О́ńirlerdegi jemqorlyqty aýyzdyqtaý amaly

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev byltyrǵy Joldaýynda memle­ket­t­ik apparat qyzmetkerleriniń sanyn 25 paıyzǵa qysqartý merzimin jedel­detýdi tapsyra otyryp: «Únem­delgen qara­jattyń esebinen qalǵan qyzmet­ker­lerdiń jalaqysyn kóbeıtetin bolamyz. Eńbekaqysy az memlekettik qyz­mettiń qo­ǵam úshin paıdasynan zııany kóp», degen bolatyn. Prezıdenttiń bul sózi qazirgi ómir shyndyǵyna súıenip aı­tyl­ǵan­dy­ǵy­na shák joq.

18 Qazan, 2021

«Izmderdiń» bárin ıslamǵa telýden saq bolaıyq

Eldiń bárine málim, batystyq buqara­lyq aqparat quraldary ıslam dese, onyń sońyna ekstremızm, terrorızm, fýndamentalızm degendi qosyp aıtpasa ishken astary boıyna juqpaıtyndaı. Oǵan tipti boı da úırenip barady. Biraq adamzat tarıhyndaǵy qandy qasap qyrǵyndarǵa kóz júgirtip kóreıikshi.

14 Qazan, 2021

Aqyly aqyl aıtqyshtar

Túneý kúni qym-qýyt tirliktiń qýys-qýysymen, jaýyn-jaýynnyń arasynda jumys ornymyzǵa jaqyn jerdegi kitap dúkenine bas suqtyq. Keıde qaltańda ar­tyq aqshań bolmasa da sol bir jyp-jyly dana da momyn, kemel de keremet mekenge jalqy sát bolsyn jolaı kirip-shyqqyń kelip turady ǵoı. Biz de sol saǵynyshpen, sol ańsarmen aqyldyń asyl qazynasy úıilgen aq zer bólmeniń esigine endik.

13 Qazan, 2021

Toı – oflaın, jýrnalıster – onlaın

Elde epıdemııalyq jaǵdaı tu­raq­tal­dy. Karantın sharalary da jum­sar­dy. Bu­rynǵydaı qatań lokdaýn joq. Tipti qa­zaqtyń toıyna da ruqsat berildi. Biraq she­neýnikter men jýrnalıster ara­syn­da­ǵy baılanys qana áli onlaın kú­ıinde tur.

13 Qazan, 2021

Salynǵan joldy saqtaý qıyn

Nur Otan partııasynyń 2025 jyl­ǵa deıingi «О́zgerister joly: ár aza­matqa laıyqty ómir» saılaýaldy baǵ­dar­lamasynda árbir tirek aýylǵa bara­tyn jalpy uzyndyǵy 27 myń kılometr jergilikti joldar jóndelip, olar­dyń jaqsy jáne qanaǵattanarlyq jaǵ­daı­daǵy úlesin 95 paıyzǵa jetkizý kóz­­del­­gen. Qazir óńirlerde osy maq­satty oryn­daý jolynda qyrýar ju­mys at­qa­ry­lyp jatqandyǵy jaıly ja­ǵym­­dy habardy jıi estip, aýyldaǵy aǵa­ıyn­­dardyń kóbiniń jandaryna batyp, janaı­qaılaryn shyǵaryp kelgen kúrmeýli máse­leniń túıini tarqatyla túskenine qýanyp otyrǵan jaıymyz bar.

12 Qazan, 2021

«Beshbarmaq» – burmalanǵan ataý

Qazirgi tańda úlken qalalarda, odan qaldy halyq jıirek qonystanǵan kentterde «Beshbarmaq» nemese «Besbarmaq» deıtin ataýǵa ıe ashana, dámhana, meıramhanalar barshylyq. Tipti dúken sórelerinde sam­sap turǵan «Besmarmachnaıa» atty kes­peler men un jaımalaryna kózimiz úı­rengeli qashan. Qyzyq bolǵanda bul ter­mındi sheteldikter, odan qaldy tarıhı sanasy bulyńǵyrlanǵan óz aǵaıyn­da­rymyz ulttyq qundylyq retinde qabyldaıdy. Birneshe jyldyń aldynda Tashkent shaharyna jolymyz tústi. Qala ortalyǵyndaǵy úlken ashanadan as ishýge bardyq. Mázirdiń dál basynda «Qazaqtyń ulttyq taǵamy» degen tıtýl taǵynyp baıaǵy «Beshbarmaq» bedireıip tur.

11 Qazan, 2021

Keıns teorııasy

О́rkenıetti elder naryqtyq qarym-qatynasty betimen jiberip otyrǵan joq. Bári de memlekettik múddeni qorǵaý maqsatynda ekonomıkany retteý máselesimen tereń aınalysady. Bul – búgingi kúnniń talaby. Muny keınsshildik deıdi, ıaǵnı ekonomıkany memleket retteýdi jaqtaıtyn ekonomıkalyq saıasat.

08 Qazan, 2021