Jaqsynyń jaǵasy

Birde áriptes aǵamyz stımýl degen sóz­diń túp maǵynasy týraly kim ne biledi dep surap qaldy. Yntalandyrý degen maǵy­naǵa saıatyn shyǵar dep edik, sóıtsek ol sóz­diń áýelgi maǵynasy yntalandyrýdan góri yzalandyrýǵa kóbirek keledi eken. Latyn tilinen tikeleı aýdarǵanda stimulus degen sóz – mal aıdaıtyn úshkir taıaq, pil­di piskilep júrgizetin, ıspandyqtar qyzy­ǵyp tamashalaıtyn korrıda oıynynda buqany odan saıyn yzalandyryp, shabynan túrtpekteıtin taıaqtyń ataýy bolyp shyqpasy bar ma? Estimegen elde kóp dep bir kúlisip aldyq.

20 Aqpan, 2022

Shákirt shyraǵy

«Ustaz degen shákirtiniń shyraǵyn jaǵa bilýi kerek. Men Sultannyń shy­ra­ǵyn jaǵa almadym». Bul – ózimiz jaq­­sy biletin «Meniń atym Qoja» fılmindegi Rahmanov aǵaıdyń bala kezi­miz­den qulaǵymyzǵa sińisti bolyp ket­ken sózi. Dál osylaı ózin jazǵyratyn Rahmanov aǵaı bizdiń sanamyzda shákirt al­dyndaǵy jaýapkershiligin tereń sezi­netin naǵyz ustazdyń beınesinde saq­ta­lyp qalǵan. Oqýshy kúnimizde meıir-shapaǵatyn tógip, sabaǵyn ynty-shyntysymen, erekshe yqylasymen beretin muǵalimimizdi Rahmanov aǵaıǵa uqsatyp jaqsy kóretinbiz. Qazir osyndaı ustazdar bar ma eken?

17 Aqpan, 2022

Samaldyń sypaıylyǵy

Esterińizde me, jańajyldyq «Ázil áleminde» shoýmen Tursynbek Qabatov Kann festıvaliniń jeńimpazy Samal Eslıamovanyń qarapaıymdylyǵyn qal­jyńmen qaǵytyp ótemin dep kóptiń synyna qaldy emes pe? Aktrısanyń syrtqy túr-kelbeti men kıimin «Baýyrsaq pisirip turyp kele salǵan sııaqtysyz» degen qa­ra­dúrsin sózdermen qaǵytyp ótken Qaba­tovtyń qaljyńy kórermenniń kóńiline qaıaý túsirgen edi.

16 Aqpan, 2022

El basqarý nemese «kóp azyǵy»

Halyqtyń qadir-qasıetin, dástúri men tájirıbesin, pálsafalyq, áleýmettik kózqarasyn, qaharmandyq rýhyn, ata kásibin, tilin, dinı, danalyq qaǵıdattaryn, turmys-tirshiligin, mádenıetin, ónerin, minezin jete túsinbeıinshe, kóregen, bekzat, namysty kóshbasshy ataný qıyn.

15 Aqpan, 2022

Aýksıonda – aýyldaǵylar quqyǵy...

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Úkimettiń bıylǵy 8 aqpanda bolǵan keńeıtilgen otyrysynda sóı­legen sózinde: «Qazirgi tańda elimizde 1 mıl­lıonǵa jýyq adamnyń tabysy eń tómengi kúnkóris deńgeıine jetpeıdi. Bul – sońǵy 10 jyldaǵy eń nashar kórsetkish. Qazirgi ýaqytta meniń tapsyrmam bo­ıynsha Halyqtyń tabysyn arttyrýǵa arnalǵan baǵdarlama ázirlenip jatyr», dedi. Bul rette Úkimet eń tómengi jalaqy elimizdiń aýyl sharýashylyǵy salasynda ekenin eskerip, aýyl turǵyndarynyń ál-aýqatyn kóterý máselesin jan-jaqty qarastyrsa, quba-qup.  

14 Aqpan, 2022

Ýaqytty ornalastyrý

Salıqaly, salmaqty, tula boıyna ilim-bilimniń nári sińgen ataqty ǵalym aqyryn basyp, aýdıtorııaǵa kirdi. О́zin kútip otyrǵan shákirtterine kózildiriginiń ústinen asyqpaı-aptyqpaı barlaı qarap aldy da: «Biz búgin ýaqytty ornalastyrý jóninde sabaq ótemiz» dedi de, sómkesinen úlken shyny ydysty eppen alyp shyǵyp, eppen ústeldiń ústine qoıdy.

13 Aqpan, 2022

Týǵan eldeı el bolmas

Jýyqta Germanııadaǵy baqýatty ómir­di beınelegen bir beınejazba ýatsap ále­min sharlap ketti. Atalǵan eldiń bir sha­ǵyn eldi mekenindegi, bizdińshe aıtsaq, aýylyndaǵy, ádemi kórinis. Qaz-qatar tizilgen eki-úsh qabatty sándi kottedj­der. Jaıqalǵan tal-terek. Jasyl kilem sekildi qulpyrǵan shópter. Jarqyraǵan asfalt. Aýyl kórkine tamsanyp qaraı bergiń ke­le­di.

10 Aqpan, 2022

Moral dılemmasy

Psıhologııada «Tramvaı problemasy» degen etıkalyq dılemma bar. Atalǵan máselede gıpotetıkalyq ahýal qarastyrylyp, kóp adamnyń ómirin saqtaý úshin bir adamnyń ómirin qııý qajet pe degen saýalǵa jaýap izdeıdi. Onda aıtylatyn negizgi ıdeıa mynandaı:

09 Aqpan, 2022

«Gazlaıtıng» nemese «abıýz»

Sońǵy kezde BAQ-ta nemese bloger­ler­­diń jazbalarynda «gazlaıtıng» jáne «abıýz» termınderi jıi paıdalany­lady, biraq onyń maǵynasyn jazyp otyr­ǵan­­dardyń ózi de tolyq túsine bermeıdi. 

07 Aqpan, 2022

Toqshylyqtyń da ashtyǵy bolady

Ǵalymdardyń boljaýynsha, jer shary 12 mlrd adamdy asyraýǵa qaýqarly. Al byl­tyrǵy statıstıka boıynsha dúnıe jú­zin­degi halyq sany 8 mlrd-qa jýyq­ta­dy. De­mek, endi az jylda adamzat azyq-túlik tap­shylyǵyn tartady degen sóz. Onsyz da qazir jylyna mıllıondaı adam ash­tyq­tan qaıtys bolady eken.

06 Aqpan, 2022

Ala-qulalyq jáne ulttyq múdde

О́mirde bári birdeı emes, árkelki, biri jaqsy, biri jaman, biri artyq, biri kem bolyp jatady. Bul ártúrlilik ómir dep atalady. Oǵan jeńil-jelpi qaraýǵa bolmaıdy.

03 Aqpan, 2022

Qaýym jáne ult

Qazaq tiliniń ádebı normasynda kóp qoldanylatyn «qaýym» degen sóz bar. Keıde «ult» uǵymyn osy sózdiń balamasy retinde paıdalanyp júrmiz. Biraq bizdiń paıym boıynsha, «qaýym» ol «ulttan» áldeqaıda aıasy keń túsinik. Mysaly, musylman dinin alaıyq ol jeke ultqa túsken joq, qaýymǵa tústi. Sondyqtan da biz «musylman ulty» dep emes, «musylman qaýymy» dep aıtamyz.

02 Aqpan, 2022

Adasqandar arandady

Al olardy adastyrǵandar aıyldaryn jıdy ma? Bıylǵy qańtardaǵy qasirettiń zardaptary jurtqa málim bolǵanymen, onyń túpki sebepteri týrasynda qoǵamda árqıly pikir aıtylyp jatyr. Bul jaıly Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Parlament Májilisinde sóılegen sózinde: «О́kinishke qaraı, búginde halyq arasynda osy oqıǵaǵa baılanysty túr­li qarama-qaıshy, shyndyqqa janas­paıtyn jalǵan aqparattar tarap ket­kenin kórip otyrmyz. Munyń, árıne, bir­neshe sebepteri bar: keıbir azamattarymyz ahýaldy egjeı-tegjeıli bilmeı turyp, qate pikirde bolsa, keıbiri ádeıi aqparatty burmalap, jaǵdaıdy odan beter ýshyqtyrady», degen bolatyn.

01 Aqpan, 2022

Qordaı men Dordaı arasy

Elimizdiń berik irgesi, memleketimizdiń myzǵymas taǵany bolyp sanalatyn alyp shekaramyzdyń shegendelýi, halyqaralyq deńgeıde moıyndalyp, rásimdelýi – kúmán­siz, táýelsizdik arqyly kelgen eń iri jetis­ti­gimiz ben jeńisimizdiń biri. 

31 Qańtar, 2022

Ákimderdiń eńbegi men aqysy

Keıingi kezde buqaralyq aqparat quraldarynda ákimderdiń jalaqysy týraly jıi jazyla bastady. Qazirdiń ózinde birneshe ákimniń eńbekaqysyna qansha alatyny belgili. Máselen, buǵan deıin Qyzylorda, Atyraý, Qaraǵandy, Túrkistan sekildi birneshe oblystyń ákimderi jalaqysynyń kólemi jarııalandy.

27 Qańtar, 2022

Áleýmettik ádildik birlikke bastaıdy

Jaqynda bir úlken shyǵarmashylyq uıym­­nyń bedeldi basshysymen pikir alys­­qanymyzda, ol búgingi elimizdiń ba­­syn­daǵy syn kezeń jaıly oılaryn orta­ǵa sala kelip: «Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev áý bastan usta­nyp kele jatqan áleýmettik ádildik qa­ǵı­daty halqymyzdy birlikke bastaıtynyna senemin. Oǵan ózim basqaryp otyr­ǵan ujymnyń mysalynda kámil kóz jet­kizdim», degen edi.

26 Qańtar, 2022

Ar aldynda arylý

Qaraly qańtarda qaıran jurtymyz astan-kesteń bola jazdady. Dúrbeleńde dúnıe tóń­kerilip, qanshama azamatymyz qur­ban bol­dy, bozdaqtarymyz qyrshyn ketti. 

25 Qańtar, 2022

Talanttar Otanyn tastap ketkende...

Talantty adamdarsyz el keleshegin eles­­tetý múmkin emes. Aqyl-oı ıgiligin bóten eldiń órkendeýi jolynda jumsaǵysy kele­tin daryndy ǵalymdardyń grant ıele­nip, bilim izdep, jaqsy ómir ańsaıtyn jas­tar­dyń shetelge attanyp jatqanyn qo­ǵam jıi synǵa alady. Shırek ǵasyrdan beri qıyrǵa sherý jasaıtyndardyń arasynda shyǵarmashylyq ókilderiniń kóp ekenin bilsek te, qalypty zańdylyqqa balap, únsizdik tanytyp beıqam otyrmyz.

25 Qańtar, 2022

Ne isteý kerek?

Hakim Abaıdyń 37-shi qarasózinde: «Jamandyqty kim kórmeıdi? Úmitin úzbektik – qaıratsyzdyq. Dúnıede eshnár­sede baıan joq ekeni ras, jamandyq ta qaıdan baıandap qalady deısiń? Qary qalyń qatty qystyń artynan kógi qalyń, kóli mol jaqsy jaz kelmeýshi me edi?» dep aıtylǵan danalyqty pikirine qaırat­tanasyń ári azaptanasyń.

24 Qańtar, 2022

Birjaqty baılam hám batyl baǵdar

О́tken aptada elimiz úshin eleýli eki oqı­ǵa boldy, onyń biri Eýroparlamenttiń Qazaqstandaǵy jaǵdaıǵa qatysty qarary bolsa, ekinshisi Prezıdent Q.Toqaevtyń iri bıznes ókilderimen kezdesýi edi.

23 Qańtar, 2022