Shynaıy kóshbasshy halyqtyń keregin taýyp beredi, kósemdikpen ónimdi iske baǵyttaıdy. «Eldi sókpeı, kendi tókpeı», tup-týra sıtýasııanyń ózimen shuǵyldanady. Qańqý sózge berilmeı, bereke-birlikti bekemdeýge qajyr-qaırat jumsaıdy. AQSh-tyń úshinshi prezıdenti Tomas Djefferson «Táýelsizdik Deklarasııasynda»: «Adamdardyń barlyǵy teń jaratylǵan», «abyroıymyzdy ardaqtap, taza saqtaýǵa sert beremiz» dep jazsa, birinshi ınaýgrasııa kezindegi sózinde (1801 jyl,
4 naýryz): «Júregimizben, aqylymyzben birigeıik!», «Áleýmettik qatynastardy qalpyna keltireıik», «Eńbek adamynyń eńbekpen tapqan bir úzim nanyn qolynan tartyp almaıtyn dana da baısaldy basqarý týraly paıymdaý kerektiń keregi» deıdi. Munda memlekettiń ustanymy aqyl, júrek, teńdik, eńbek, abyroı, tazalyq, danalyq ekeni naqty kórsetilgen.
Almaty tragedııasy bizdiń qoǵamnyń, halqymyzdyń músápir halin álemge áshkereledi, «jasaýylyń tyrnadan bolsa, kúniń qıqýmen óter» degendi dáleldedi, túpsiz ótirikterdiń dendegenin, «jaǵympazdyqtyń naǵyz epıdemııaǵa aınalǵanyn» (Teodor Rýzvelt) kórsetti.
Halyqtyń qanyn súlikshe sorǵan «aıýdaı aqyrǵan sheneýnikter» (Júsipbek Aımaýytuly) táýelsizdikti «júgensizdik» dep uqty. Halyqtyń obal-saýabyna qaramady. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń aýzynan aıdyń-kúnniń amanynda Qazaqstanda
1 mln kedeıdiń bary aıtyldy.
Endigi maqsat – Jańa Qazaqstandy qurý, bılik pen halyq birigip, memleketshildik turǵysynan tonnyń ishki baýyndaı jaqyndasyp, múddelestik tanyta jaqsylyqqa umtylýy kerek.
AQSh-tyń 26-shy prezıdenti Teodor Rýzvelttiń kórsetýinshe, el basshysynyń eń basty mindeti – ulty úshin kórkem minez-qulyqtyń ıesi bolý, adamdardy batyl da aıqyn isterimen, týrashyl tulǵalyq qasıetterimen, barsha ózindik ózgeshe minez-qulqymen, taǵylym-ónegesimen jigerlendirý. Sondaı-aq oı-tolǵamdaryn áreketke kóshirý, jón silteý, jetekshilik etý, aqıqatqa júginý, qany sorǵalaǵan shyndyqtyń kózine týra qarap, hareket jasaý, negizgi maqsattan taıqymaý, adaldyq tanytý, strategııalyq, konseptýaldy oılaýǵa mashyqtaný, qazymyr bolýdan bas tartyp, adamdarǵa qyzmet jasaý. Konstıtýsııanyń el múddesine oraılas bolýy, jeke tulǵa men qoǵamnyń, ulttyń quqyǵyn tolyq jarastyrý, kelistirip ymyralastyrý da asa mańyzdy. Eger de úrkerdeı top esepsiz baılyq pen bılikke ıe bolsa, halyq qoǵam bolýdan ajyrap-adasyp, menmen baılardyń qulyna aınalady. Lıder osyndaı áleýmettik toptardyń tepe-teńdigin saqtaýǵa jumys isteýi kerek. Bul oraıda jeke adamdardyń bastamashyldyǵyn, shyǵarmashylyq eńbegin qoldaý durys.
T.Rýzvelttiń memleket basqarý ónerindegi aıryqsha bir lıderlik hareketin aıtar bolsaq, 1902 jyldyń 2 qazanynda shahterlerdiń jappaı ereýiline oraı Aqúıde ótken májiliste ereýilshilerdi tildemeı, qoǵam tilegin eskerip, adamdardy kinálamaıyq dep, sıtýasııany jeńildetýdi ǵana aıtty. Sodan soń tolqý sap tyıyldy. Iá, T.Rýzvelttiń sózi árekettiń, parasattyń tili edi. El basqarý, kósh bastaý, tulǵa atanýdyń sharttary osylaı bolsa kerek-ti.
Abaı «Kóptiń qamy», «Kóp azyǵy» deıtin uly uǵym-túsinikterdiń syryn, kóptiń taza tilegi ne ekenin bylaısha uǵyndyrady:
«Mazlumǵa janyń ashyp, ishiń kúısin,
Hareket qyl, paıdasy kópke tısin.
Kóptiń qamyn áýelden Táńiri oılaǵan
Men súıgendi súıdi dep Ień súısin!
Kóptiń bárin kóp deme, kóp te bólek,
Kóp ıt jeńip, kók ıtti kúnde jemek.
Ǵadálet pen marhamat – kóp azyǵy
Qaıda kórseń, bolyp baq soǵan kómek.»
«Kóp azyǵy» – ádilet, raqym, meıirim. Áý bastan halyqtyń múddesin «Táńiri oılaǵan», sondyqtan oǵan járdemdes, jaqsylyq jasa. Sebebi halyqtyń danalyq tájirıbesi – muhıt. Demek el basqarý ónerinde memleketke, halyqqa, bolashaqqa ulaǵatty basty tulǵa ulttyń moraldyq, etıkalyq, áleýmettik-saıası qundylyqtaryn bolmysyna sińirip, qaıratkerlik, sanatkerlik, tulǵalyq asyl qasıetterin eliniń, jeriniń órkendeýine jumsaýǵa tıis.
