Qazaqstan • 07 Naýryz, 2022

Alash qyzy ǵaryshqa qashan ushady?

200 ret kórsetildi

Álemge máshhúr áıgili ólkeniń báıgili jurty bolǵan soń, ózgeler jetken bıikten ózimizdi de kórgimiz keledi. Ázirshe bizdiń elge baǵynbaı turǵan belestiń biri – qaısar qyzdarymyzdyń ǵaryshqa jol sala almaı júrgeni. Bizdiń burymdylar úshin ǵaryshtyń shynymen alys bolǵany ma?

 

Sál sheginis jasap, 2015 jyldyń qyr­kúıe­gine oralaıyqshy. Otandasymyz Aıdyn Aıymbetov ǵaryshtan oralǵan soń, «Qazaq­stan­nan ushatyn kelesi ǵaryshker áıel bol­maq» degen áńgime tarady. Sodan beri de jeti jyl ótipti. Biraq súıinshi habardyń aýyly áli alys sekildi me, qalaı...

Shynynda da, qazaq qyzynyń ǵa­ryshqa ushýy aıtýly oqıǵa bolar edi. Qıyn-qystaý kezeńde-aq aspan kógin baǵyndyrǵan Hıýaz Dospanovadaı ushqyshtyń sińlileri úshin ǵarysh kógine kóterilý asa bir qıyndyq týdyrmasa kerek. «Qazaqstan ǵarysh sapary» ulttyq kompanııasynyń basqarma tóraǵasy, ǵaryshker Aıdyn Aıymbetov te dál osy pikirmen tolyqtaı kelisetinin aıtty.

– Qazaq qyzdarynyń ǵaryshqa ushar kúni alys emes. Olardyń dene daıyndyǵy, bilim-ǵylym turǵysynan ázirligi óte joǵary deńgeıde. Jigitterden áste kem emes. Son­dyqtan bolashaqta bizdiń elden áıel ǵaryshkerler shyǵaryna senimdimin. Osy joldy tańdap, daıyndyq ústinde júrgen burymdylar barshylyq. Qa­zirgi balalardyń da ǵaryshqa degen qyzyǵýshylyǵy joǵary. Máselen, elor­dadaǵy oqýshylar saraıynda jas ǵa­ryshkerler mektebi bar. Mektepke jazylǵandardyń ishinde oqýshy qyzdar da bar. Bolashaq ǵaryshker qyzdarymyz álgi mektepte de júrgen shyǵar, kim bilsin, – dedi Aıdyn Aıymbetov.

О́kinishke qaraı, «Qazaqstan ǵarysh saparynyń» basshysy «Olar kimder? Esimderin ataýǵa bola ma?», «Naqty qashan ushady?» degen saýaldarymyzdy jaýapsyz qaldyrdy. Sirá, aryq aıtyp, semiz shyqqysy keletin sekildi. Onyń ústine ǵarysh jabyq hám qupııa sala ǵoı. Sondyqtan mundaǵy jańalyqtyń bárin jarqyratyp jaıyp tastaýǵa bolmaıdy.

Qazaqtan shyqqan tuńǵysh ǵaryshker Toqtar Áýbáýkirov te bolashaqta qazaq qyzdarynyń ǵaryshqa usharyna senimdi.

– Ǵaryshqa tekten-tek ushpaıdy. Negizgi maqsat – ǵylymǵa úles qosý. Demek, osy jolda júrgen qyzdarymyzdyń ǵaryshqa ushatyn múmkindigi bar. Ǵaryshker naqty ǵylymı baǵdardy ustanyp baryp ushýy kerek. Onyń ǵarysh kógin baǵyndyrýy jaı ǵana abyroı emes, eldiń ónerkásibi men aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy máselelerdi sheshetin tıimdi qadam bolýǵa tıis. Áıelder qaýymynyń ǵylymda joǵary jetistikterge jetip júrgeni, olardyń tapsyrylǵan sharýaǵa asa jaýap­kershilikpen qaraıtynyn eskersek, qazaq qyzdaryna da kezek keledi áli, – deıdi Toqtar Áýbákirov.

Áıel ǵaryshkerler týraly áńgime qozǵalsa kópshiliktiń oıyna Valentına Tereshkova men Svetlana Savıskaıa oralady. Biraq 2021 jyldyń sońyndaǵy derek boıynsha álemde 68 áıel ǵaryshty baǵyndyrǵan.

Dál qazirgi ýaqytta qytaılyq Van Iаpın men amerıkalyq Keıla Berron ǵaryshtaǵy saparlaryn áli jalǵastyrýda. Alǵashqysy ótken jyldyń 15 qazanynda, sońǵysy 11 qarashada jolǵa shyqqan.

Qazirgi ýaqytqa deıin 9 memlekettiń qyzdary ǵaryshqa ushqan. Máselen, 68 áıel ǵaryshkerdiń 53-i – amerıkalyq. Beseýi – KSRO/Reseı ókili. Kanada, Japonııa jáne Qytaı ǵaryshqa eki áıel ǵaryshkerdi attandyrǵan. Ulybrıtanııa, Fransııa, Italııa jáne Ońtústik Koreıa bir-bir ókilin ǵarysh kógine jibergen.

Ǵaryshty ıgergen sanaýly elderdiń qataryndaǵy Qazaqstannan áıel ǵarysh­ker­lerdiń shyǵaryna álem senedi. Bizdiń de kúmánimiz joq. Bir qolymen besikti, bir qolymen álemdi terbetetin qazaq qyzdaryna ǵaryshqa samǵaıtyn kún de alys emes!

Sońǵy jańalyqtar

Shekaranyń shebi berik

Qazaqstan • Keshe

1,1 mln gektar jer qaıtaryldy

Qazaqstan • Keshe

Kúre jolda kóp ózgeris bar

Aımaqtar • Keshe

Baqyt mınıstrligi

Qoǵam • Keshe

Elektr jelileri tozyp tur

Ekonomıka • Keshe

Shyǵyn kóbeıse, tarıf ósedi

Ekonomıka • Keshe

Ult ustazynyń ulaǵaty

Ahmet Baıtursynuly • Keshe

«Qylmysker» qalam

О́ner • Keshe

Bethovenniń ómiri

О́ner • Keshe

Ulttyq oıyndar – qundy muramyz

Ulttyq sport • Keshe

Alan alǵan 15-shi júlde

Tennıs • Keshe

Uqsas jańalyqtar