Jol apatyn qaıtsek azaıtamyz?

Elimizde jol-kólik oqıǵalarynan bolyp jatqan adam shyǵyny myna álemdi jaılap, qutymyzdy qashyryp turǵan koronavırýs indetinen kóz jumyp jatqan jamaǵattyń sanynan kem túspeı tur. Iаǵnı jol apattarynan qaza tapqan otan­das­tarymyzdyń qatary qalyń. Bul – demo­grafııalyq jaǵdaıy máz emes elimiz úshin úlken shyǵyn.

04 Tamyz, 2021

«Qosshy» ataýynan qutylý kerek

Elorda irgesindegi Qosshy aýylyna Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Jarlyǵymen «oblystyq deńgeıdegi qala mártebesiniń» berilýi jol, jaryq, jylý sekildi áleýmettik prob­le­ma­lardyń asqynýy salda­ry­nan jıi shý shy­ǵaryp jatatyn qos­shy­lyqtardyń kó­ńilin biraz kónshitip tas­ta­ǵandaı.

03 Tamyz, 2021

Toıdy toqtatpaı tónip turǵan tajaldan qutyla almaımyz

Resmı málimetke júginsek, koronavırýs alǵash tirkelgen sátten bastap indettiń covid-19 (PSR+) túrin 572 576 adam juqtyryp, odan 473 344 adam jazylyp shyq­­sa, qaıtys bolǵandar sany 5 866-ǵa jetip­ti. Sondaı-aq osy kezde indettiń covid-19 (PSR-) boıynsha 60 893 adam syr­qat­tanyp, onyń 54 550-y saýyqsa, 3 711 adam baqıǵa attanypty.

02 Tamyz, 2021

Yrym-tyıym degen bolmaýshy ma edi...

Qazaqtyń yrym-tyıymdaryn hal­qy­myz­dyń ulttyq bolmysynan bólip qaraý múmkin emes. Olardyń adam men qoǵamnyń áleý­m­ettik tirshiligin qamtý deńgeıiniń jo­ǵa­ry bolǵany sonshalyq, qazaq halqyna osyn­shama jerdi ıgerip, oǵan ıe bolyp jáne ult retinde alǵa jyljýyna múmkindik ber­di.

30 Shilde, 2021

Jeńil tabys – kúmándi mámile

Naryq zamanynyń qyspaǵy ma, qazir jeńil jolmen qomaqty qarjyǵa kenelgisi keletinder kóbeıdi. Jandy qınamaı, kól-kósir baılyqqa ıe bolǵysy kelgender kúmándi uıymdar qurǵan qaqpanǵa túsip te jatyr. Biraq taýy shaǵylyp, beti qaıtyp jatqan adamdar kórinbeıdi. Birinshisiniń tuzaǵynan shyqsa, ekinshisine urynyp jatady. Tek byltyrdyń ózinde on myńdaǵan adam qarjy pıramıdasyna aldanyp qalǵan. Ýákiletti organdar 2020 jyly jalǵan qarjy uıymdaryna qarsy 217 qylmystyq is qozǵap, onyń 116-syn sotqa jóneltken.

29 Shilde, 2021

Kemshilik pen keshirim

Burynnan bar ma edi, áp-sátte-aq aıtqan sózińdi álemge taratyp jiberer áleýmettik jeli paıda bolǵan soń qarǵa túsken kó­mir­deı kóp kórinip qala ma, bizde birin-biri aıyptaýǵa, kemshiligin kópke kórsetýge, kemistigin eldiń aldynda ashýǵa qumartyp turatyn bir ádet paıda boldy.

28 Shilde, 2021

Qorqýdan qaldyń ba, qazaǵym?..

Byltyr koronavırýs pandemııasy údep turǵan kezde osy indet oshaǵy bolǵan Qytaı elinde asa qaterli dertpen kúres qalaı júrgizilip jatqandyǵy kórsetilgen beınejazba kózime túsken edi. Onda polıseıler men sanıtarlyq-epıdemııalyq qyzmet mamandary kóshede birlese is-qımyl jasap, kólik júrgizýshilerin toqtatyp, deneleriniń temperatýrasyn ólshep júrgendigi beınelengen.

27 Shilde, 2021

О́rkenıet ólshemi

El basyna kún týǵan qandaı qıyn-qystaý zaman bolsyn, qazaq halqynyń qaıyrymdy, qamqor qalpynan aı­nymaǵanyna tarıh kýá. Alapat indet shartarapty shyr aınaldyrǵan qazirgi shyrǵalań shaqta da bolmysymyzǵa bitken sharapatshyl, meıirban sııaqty asyl qasıetimizden ajyrap qalmaǵanymyzdy kórip otyrmyz. Aǵaıynnyń ǵana emes, adamzattyń amandyǵy qaıǵy bolyp turǵan almaǵaıyp kezeńde jaqynyńa janashyr bolý qur uran kúıinde qalmaı, is júzinde izgi amaldarǵa bastap jatqany ras.

26 Shilde, 2021

Alasarǵan arman

Aýyldan anasy daıyndap jiberetin qurt-maıdy tabys kózine aınaldyryp, az nápaqamen eki úıli jandy baǵyp júrgen otyzdyń ishindegi kelinshek tir­shilik taýqymeti jasytqan daýsymen ótken ómiri men bolashaqta bolýy yqtımal qorqynyshy týraly aıtyp otyr.

23 Shilde, 2021

Azamattardy alalamaıyq

«Gazetpen shybyndy jáne... mınıstrdi «óltirýge» bolady». О́rkenıetti memleketterde erterekte aıtylǵan osy sóz búginde bizdiń elde de ómir shyndyǵyna aınala bastaǵandaı ma, qalaı? Máselen, jýyrda «Egemen Qazaqstan» respýblıkalyq gazeti» aksıo­nerlik qoǵamynyń menshigine ótip, baǵyt-baǵdaryna qazirgi zaman talabyna saı  ózgeris  engizilip jatqan «Kazahstanskaıa pravda» respýblıkalyq gazetinde jarııa­lanǵan, Soltústik Qazaqstan oblysynda «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy boıyn­sha jumys kúshi artyq ońtústik óńirlerden kóship kelgen qonys aýdarýshylardy qabyl­daý isinde óreskel kemshilikterge jol beril­gendigi ótkir synalǵan maqalaǵa oraı Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev­tyń tapsyrmasymen keshendi tekse­ris júr­gizilip, nátıjesinde atalǵan óńir­degi Aıyrtaý jáne Esil aýdandarynyń ákim­deri qyzmetterinen bosatylyp, oblys pen aýdandyq deńgeıdegi bir­qatar bas­shy tártiptik jaýapkershilikke tartyldy.

20 Shilde, 2021

TikTok mádenıetti qalaı matady?

Baıqasaq, mádenıetke enetin ja­ńa­lyqtar jymyn bildirmeı my­syq­tabandap kelip, myqtap turyp or­ny­ǵyp alǵannan keıin nátıjesin bir-aq kór­setedi eken.

19 Shilde, 2021

Tyıym tıimdi me?

Álem bolyp kúresip, áli kelmeı jat­qan bir másele bar. Bul – besikten beli shyq­paǵandardyń jastaıynan temekige úıir bolýy. Keleshekte qos ókpesi kúrkildegen shylym­qorlar da, densaýlyǵy dimkástar da osylar­dan shyǵady. Bolashaqty qorǵap, teme­kini qoıdyrý úshin memleketter, halyq­aralyq, qoǵamdyq, úkimettik emes uıymdar túrli qadamdarǵa baryp jatady. Biraq túbe­geıli halqyna temekini tastatqyzǵan el bar ma?

16 Shilde, 2021

Demokratııanyń dańǵyl joly

Bıyl elimizdi úlken saıası synaq kútip tur. Bul – aýyl ákimderin saılaý. Bu­ǵan basymdyq berýimizdiń, saıası sy­naq retin­de erekshe atap kórsetýimizdiń bir­neshe se­be­bi bar.

15 Shilde, 2021

Qosshy kúrmeýi

Osydan jıyrma jyl buryn elordaǵa kóship kelgenimizde bir sharýanyń retimen qala irgesindegi Qosshy aýyly­na barǵanym esimde. Sol kezde ol bir keńshardyń ortalyǵyndaı ǵana shaǵyn aýyl eken. Aýyldyń ortalyq bóliginde Hrýshev, Brejnevter zamanyndaǵy bes qabatty tórt-bes úı turdy. Qalǵanynyń bári jataǵan úıler edi. Ýıkıpedııa derekterine qaraǵanda, 1999 jyly munda 1742 adam bolsa, 2009 jyly turǵyndar sany 4527 adamǵa jetken. Al qazir kent týrızmdi damytýǵa laıyq kóz tartarlyq shaǵyn qalaǵa aınalyp úlgergen.

14 Shilde, 2021

Bilim alyp keletin baqyt

Ál-Farabıdiń aıtýynsha adam bala­sy jaratylysynan qabiletti bolady, so­nyń arqasynda onyń áreketteri, jan af­fektileri jáne aqyl-parasaty tıisinshe jaq­sy bolady nemese jaqsy bolmaı shy­ǵady. Osydan kelip adam ne tamasha nemese oń­baǵan áreketterge barady. Muny týdy­ratyn kúıdi ǵulama minez-qulyq dep ataı­dy. Minez-qulyqtyń durys nemese bu­rys qalyptasýy ádetterge baıla­nysty, qaıtalanǵan ádetter minezge aınalady.

13 Shilde, 2021

Keshe – ánshi, búgin – basshy...

Erterekte ájeptáýir aty shyqqan teatr rejısseri bir óńirde jańadan ashylǵan oblystyq qazaq drama teatrynyń dırek­torlyǵyna taǵaıyndaldy. Ol áý basynda jas ártister ujymyn alǵa jetelep, bir­shama shyǵarmashylyq jetistikke qol jet­kizgenimen, kóp uzamaı jamanaty esti­le bastady.

12 Shilde, 2021

At qoıǵanda abaı bolǵan jón

Qazaq jýrnalısteriniń telegram chatynda bir áriptesimiz: «Qala kúnine oraı merekelik efırge Sammıt, Azıada, Báıterek esimdi balalardy shaqyramyz» dep habarlama beripti. Mundaı esimder shynymen de bar ma dep oılap qaldyq basynda. Ile ınternetti aqtaryp, statıstıkany qarasaq, rasymen Qazaqstanda Sammıt degen esimi bar 22 er bala, Sammıta atty úsh qyz jáne 15 Sammıthan bar eken.

08 Shilde, 2021

Bilekke emes, bilikke salý óneri

Álbette, mámilegerlik – jumylǵan judyryqty ashatyn, ashylǵan alaqandy qaýyshtyratyn, jatty tanystyratyn, jaqyndy tabystyratyn izgi mamandyq. 

01 Shilde, 2021

Danııa fýtbolyna qarap qyzyǵasyń...

Dál qazir Eýropanyń birneshe qala­synda qart qurlyqtyń dúbirli dodasy ótip jatyr. Bes jyl asyǵa kútken aıtýly básekeniń naǵyz qyzǵan shaǵy endi keldi. Komandalar shırek fınal joldamalary úshin jan alysyp-jan berisip, jankúıerlerge naǵyz fýtbol syılap jatyr desek, artyq aıtqandyq emes. Qazir­diń ózinde kelesi kezeńge ótken birneshe komanda belgili. Sonyń ishinde Danııaǵa erekshe toqtalǵan jón.

30 Maýsym, 2021

Qyzǵanysh fılosofııasy

Adamzat tanymynda qyzǵaný nemese qyzǵanysh degen bar. Qyzǵanysh ol – úlken abyroı. Bul jerde, basyn ashyp aıtqan jón sııaqty: abyroıly qyzǵanysh pen kúndelikti adamdar arasynda bolyp jatatyn pendaýı qyzǵanysh ekeýi eki basqa.

29 Maýsym, 2021