Medısına hám mentalıtet

Qaıbir jyly jazǵy demalystyń on bes kúnin Qarataýdyń kúngeı beti – Abaı aýy­lynda ótkizýdi jón kórdik. О́zen boılaı ornalasqan aýylda saýyndy bıe us­taı­­tyndar barshylyq. Solardyń biri­men ke­li­sip, saýmal ishsek degenbiz. Úı ıesi jaqsy qarsy aldy, úlken úıine jaıǵas­tyr­dy.

01 Qarasha, 2024

Atom energetıkasy: ǵylym men ınnovasııa órisi

AES elimizdiń ǵylymı áleýetin arttyrýda aıryqsha mańyzǵa ıe. Ol tek energııa kózi emes, sonymen qatar medısınada keńinen qoldanylyp, óndiris pen ónerkásiptiń damýyna yqpal etedi.

26 Qyrkúıek, 2024

«Shala qazaq» tiliniń janashyry

Birde ýıkıpedııadan qazaq halqy týraly maqalany oqyp otyryp, bir qyzyq­­ty «derekke» keziktim. «Sóıleıtin tili» degen baǵanǵa «qazaq, orys, shala qazaq tilderi» dep jazyp qoıypty. Oqy­dym da qaıran qaldym. Qazaqtyń bir bóligi oryssha shúldirleıtini ras. Oǵan daý aıta almaısyń. Endi «shala qazaq tili» qaıdan shyq­qan degen suraq sanamda tur­dy da qoı­dy.

21 Qyrkúıek, 2024

Áýresi kóp áleý­met­tik jeli

Búginde ómirimizdi aqparattyq tehnologııalarsyz elestete almaıtynymyz belgili. Tipti adam balasy álmısaqtan áleýmettik jelilerge kindigi baılanyp qalǵandaı kúıge jettik. Zamana ıgiligi keıde álin bilmegenniń belindegi shoqpar, esi kirmegen balanyń qolyndaǵy ótkir pyshaqtaı qorqynyshty. Kıberalaıaqtar aqparattyq tehnologııalardyń arqasynda ońaı baılyqqa kenelip, talaı adam jıǵan-tergeninen áp-sátte aıyrylyp otyrǵan jaǵdaıy bar. Aqshadan aıyrylǵan bir bólek te, al abyroıdan aıy rylǵannyń orny qalaı tolmaq?

20 Qyrkúıek, 2024

Tarıh jáne shyndyq

Úndi qaıratkeri Javaharlal Nerý: «Otar eldiń tarıhyn otarlaýshy jazady» degendeı, kezinde birtýar aqyn Ǵafý Qaıyrbekov: «Osy basqanyń pat­sha­larynyń bári jaqsy , qazaqtyń handary nege jaman?», dep keńestik qoǵamǵa suraq qoıǵany da belgili. Ra­syn­da, otarlanǵan eldiń shynaıy tarıhy esh­qa­shan jazylmaıdy.

18 Qyrkúıek, 2024

Iаdrolyq otyndy paıdalaný táýekeli

Bolashaqta radıoaktıvti qaldyqty qaıta óńdep, qajetke jaratýǵa otandyq ǵylym qabiletti me? Álem tájirıbesinde ıadrolyq otyn qalaı óńdelip júr? AES týraly áńgime qozǵaı qalsaq, ıadrolyq otynnyń jaı-kúıi mindetti túrde sóz bolady.

14 Qyrkúıek, 2024

Ǵalymnyń azamattyq mindeti

Ǵylymı jıyn ótetin jerge jettik. Grant alǵan ǵalymdardyń zertteý jobalary tanystyrylyp jatyr. О́te jaqsy jumystar bar eken. Sonyń ishinde jalpy somasy 750 mln teńge turatyn jobanyń jetekshisi ári avtorymen áńgimeleski­miz kelip, nıetimizdi uıymdastyrýshy tarapqa bildirdik. Baspasóz qyzmetkeri júgirip júrip, spıkerdi suhbat berýge yńǵaıly tusqa jetektep ákeldi.

13 Qyrkúıek, 2024

Ár iske – elshil janashyrlyq!

Memleket basshysynyń halyqqa Joldaýy osyǵan deıin bastalǵan saıa­sı reformalardy dáıekteýge, sonyń ishinde halqymyzdyń ál-aýqatyn kóterýge baǵyttalǵan. Sondaı-aq muny búgingi syn-qaterlerge jaýap jáne jurtshylyqty tolǵandyrǵan máselelerdiń sheshý tetigin kórsetken aıqyn ustanym dep qabyldaımyz.

05 Qyrkúıek, 2024

Bir izge qashan túsemiz?

Oqý jyly jaqyndasa, ata-anany ábigerge salatyn bir tirlik bar. Bul – mektep formasyn alý. Kóp adam úshin mektepke daıyndyq negizinen dál osy kıindirýden turatyndaı, sabaqqa qajet oqý quraldarynyń ózi keıde keıinge ysyrylyp qalatyndaı kórinedi. Sebebi qaltany qaǵatyny da – balanyń kıimi.

29 Tamyz, 2024

Qarttar úıine barǵyńyz kelmese...

Buryn qazaq jerinde «qarttar úıi» men «balalar úıi» sekildi «tastandylar» mekeniniń bolmaǵany óz aldyna, tipti ulttyq dúnıe­ta­­nymymyzǵa mundaı túsiniktiń ózi jat. Biz jetimin jylatpaǵan, jesirin qań­ǵyt­­paǵan, qartyn qurmettegen el edik.

27 Tamyz, 2024

Paryqsyz prank

Eńgezerdeı jigit áke-sheshesine balmuzdaq ákelip beredi. Alpystyń aınalasyndaǵy ata-anasy álgini jeı bastaǵanda túrleri buzylyp, tyjyryna túsedi. Sóıtse, uld­arynyń balmuzdaq dep usynǵany qu­rylys­ta paıdalanatyn aq jelim eken. Áke-sheshesin aldaǵanyn aldyn ala qosyp ketken uıaly telefonyna túsirip alǵan álgi áýmeser «Bul prank bolatyn!» dep yrjalańdap tur...

22 Tamyz, 2024

Men de qyzyqpyn...

О́tkende jańa bir fılmniń tusaý­keserine bardyq. Avtory – jas rejıs­ser. Kınony kórdik, keı sátterine tebi­rendik, «áttegen-aılaryn» da túrtip otyrdyq. Degenmen salys­tyrmaly túrde aıtar oıy bar, akterlerdiń sheberligi de jaman emes. Áıteýir jeńil-jelpi komedııadan ada, emosııalyq tol­qynysy bar aýyr taqyrypty kórse­týge talpynǵan. Táýir-aq destik.

21 Tamyz, 2024

Qaraly úı qonaq shaqyrmaıdy...

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev osy jyldyń basynda «Egemen Qazaqstan» gazetine bergen suhbatynda: «Dúnıe­tanymymyzǵa jat máde­nıetterge kózsiz elik­teýden, jalǵan patrıotızmnen, dańǵoılyq pen dara­qy­lyqtan saqtanýymyz kerek. Halqymyzdyń boıyndaǵy kemshilikterge kóz juma qara­maı, odan arylýymyz qajet. Munyń bári kún saıyn qubylǵan tur­laýsyz zamanda ómir súrip jat­qan Qazaqstannyń keleshegi úshin aıryqsha mańyzdy», degen edi.

21 Tamyz, 2024

Jaqsynyń úlgisi

Eldiń jaıyn «Excel»-ge salyp, shym-shytyryq derekti shotqa qaǵyp, esep-qısapty shemishkeshe shaǵatyn statıstıka mamanda­ry bergen málimetterge baıyptap bir qa­ra­sańyz, baıqaıtynyńyz mynaý – jyl ót­ken saıyn aýyl halqy sanynyń azaıyp bara jatqandyǵy. Al kerisinshe, qala tur­ǵan­da­ry­nyń qarasy qońdana túsedi. Tamyrymyz sol bir altyn dińgekten tara­ǵan­nan keıin be, áı­te­ýir aýyl dese alańdap tura­tynymyz anyq...

08 Tamyz, 2024

Eldik kóńil-kúı

Bıylǵy shilde biz úshin halyqaralyq jáne eldik eleýli kóńil-kúıden bastaldy. Shanhaı yntymaqtastyq uıymyna múshe memleketter basshylary keńesiniń jıyny álemdik abyroıymyzdy arttyrdy. Jahandyq tatýlyq pen suhbattastyqqa jol ashatyn Astana deklarasııasy keıingi jyldardaǵy beıdaýa qaýip-qater men daǵdarysty retteýge yqpal etedi degen úmitimiz zor. Eń bastysy, ShYU-ǵa tóraǵa bolǵan Qazaqstannyń úılestirýimen, jetekshiligimen dúnıejúzindegi 3,5 mıllıard halyqty quraıtyn memleketter basshylary osyndaı pátýaǵa kelip otyr. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev halyqaralyq qurylymdy «syn-qaterlerge tótep beretin meılinshe tıimdi uıymǵa aınaldyrý» máselesin der kezinde kóterip, qoldaý tapty. Bul rette halqymyzdyń «Peıilińdi keńge sal, qyrmanyńdy dóńge sal» degen danalyǵy eske túsedi. Onyń arǵy jaǵynan Shyǵys shaıyry Rýdakıdiń «Aqyldy tatýlyqqa, aqymaq qatýlyqqa umtylady» degen oıy ańǵarylady. Astana tórinde ShYU-nyń 2035 jylǵa deıingi damý strategııasynyń qabyldanýy jáne elaralyq turaqtylyqqa arqaý san salany qamtyǵan 20-dan asa qujatqa qol qoıylýy – sarabdal peıil men elshil mańdaı terdiń arqasy. Endi uıym keńistigi keńeıe beretini aıqyndaldy.

06 Shilde, 2024

BAQ: zerde jáne aǵartýshylyq

Bıylǵy baspasóz kúnin jańa «Mass-medıa týraly» zań qabyldanǵan kezeńde atap ótkeli turmyz. Bul – BAQ úshin asa jaýapty shaq. Atalǵan zań, birinshiden, medıa salasy mamandarynyń, ekinshiden, aqparatqa jan­kúıer qalyń jurtshylyqtyń qoǵamdyq sarap­tama­synan ótti. Memleket basshysy bul el­dik qujatta Ádiletti Qazaqstannyń ashyq­tyq pen biliktilik, jaýapkershilik pen zańdylyq usta­nymdary naqty kórinis tapqanyn basa aıtty.

28 Maýsym, 2024

Ákeniń orny

Sot zaly. Kámelet jastan endi asqan eki jigit esirtkini saqtaǵany, munysy azdaı ta­rat­qany úshin sońǵy úkimin tyńdaǵaly tur. Ekeýiniń de anasy botadaı bozdap otyr. Bul – alqabı bolǵan tanysymyzdyń áńgi­­mesi. Onyń sózinen soń basymyzǵa bir su­raq keldi. Jaýabyn alqabıden esti­gen­de bá­ri­niń basynda neniń turǵanyn túsin­gen­deı boldyq.

27 Maýsym, 2024

Álem aınasy jáne biz

Áıgili Mahatma Gandı: «Álemdi ózgertemiz desek, biz ózimiz sol ózgeriske aınalýymyz kerek» degeni málim.

15 Maýsym, 2024

Qaıyrymdylyq qadiri

Bıylǵy alapat sý tasqyny kezinde jurttan jylý jınaǵan qaıyrym­dy­lyq qorlary az bolǵan joq. Biraq olar­dyń kóbi jınalǵan qarajat qansha ekeni, qandaı maqsatqa jum­sal­ǵany týraly esep bergen emes. Al áleýmettik jelide ár­túrli sebeppen aqshalaı járdem suraýshylar kóbeıip tur. Alaıda olardyń qaısysy shyn muqtaj ekenin anyqtaý ońaı emes.

14 Maýsym, 2024

Tarıhı sana taǵylymy

Úlken oıshyl, aqyn Shákárim Qudaı­berdiuly «Shynnan ózge Qudaı joq, Anyq Qudaı – Shyn Qudaı, Uqpaı qalma alań bop, Shyn bolmasa, kim Qudaı?» degen eken. Ǵulamanyń bul paıymyn tápsirler bolsaq, «qudaı» dep otyrǵany aqıqat. Sonyń ishinde shynaıy bilimniń aqıqaty. Qazirgi tańda qazaq qoǵamyndaǵy basty másele – bilim pen aqparattyń orny aýysyp ketti. Shákárim babamyz aıtqan «shyn bilim» kómeskilenip, aqparattyq dúnıeler alǵa shyqty. Bul óte qaterli qubylys. О́ıtkeni shyn bilim, aqıqat, naǵyz ilim saltanat qurmaǵan qoǵamnyń bolashaǵy kúńgirt.

13 Maýsym, 2024