Nurlan ERIMBETOV,
«Qazaqstannyń azamattyq alıansy» zańdy tulǵalar birlestiginiń prezıdenti:
– Qazirgi kúni 500-ge jýyq úkimettik emes uıym bar. Taıaýda osy jaqyn aımaqtardaǵy biraz eldi mekenderdi aralap shyqtyq. Onda naqty eńbek etip júrgen adamdarmen kezdestik. Olardyń kóbisi osy jer reformasyn negizinen qoldap otyr. Al endi búginde, mine, jaqsy bir jumys bastalyp jatyr. Meniń usynysym: biz aýylda naqty qansha halyq qalǵanyn nege zerttemeımiz? Jalpy, resmı málimet 40-42 paıyz deıdi, bul tek tirkeý boıynsha, tirkelmegenderi qanshama? Kóbi qalada jumys izdep júr. Al eger erteń aýylǵa qarjy bólinse, onda qarjy naqty qansha adamǵa qajet ekenin, kimder ıgeretinin biz bilip otyrýymyz kerek.
Janarbek ÁShIMJAN,
Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarma tóraǵasynyń orynbasary:
– Jer máselesin tek naqty mamandar ǵana talqylasyn degen pikir aıtyldy. Biraq meniń ata-babam osy jerdi qorǵasa, onda bul salaǵa qatysym joq eken dep men nege ol máselege ún qospaýym kerek? Almaty qalasynda jastarmen kóp pikirlestim, olardyń kóbi jerge qatysty zańmen tanys emes, tek jer satylmasyn degendi basym baǵyt etip ustanyp alǵan. Sondyqtan aqparattandyrý máselesi qolǵa alynýy qajet jáne jastardyń sanasyna munyń ne másele ekenin jetkizý kerek. Jer máselesiniń daýly jaǵynan beleń alyp ketkeni osy túsindirý sharalarynyń jetkilikti júrgizilmegendiginen dep oılaımyn. Sondyqtan muny halyqqa uǵynyqty etip jetkizý qajet.
Ákim JANUZAQ,
Halyqaralyq adam ınstıtýtynyń basshysy:
– Jerge qatysty máselede elimizdiń aýyl sharýashylyǵy jaǵdaıy komıssııaǵa múshe sharýa qojalyqtarynyń aıtqanymen ólshenbeıdi. Aýyl sharýashylyǵy mınıstri atap ótkendeı, qazir Qazaqstannyń aýyl sharýashylyǵynyń eńbek ónimdiligi Ýkraına men Reseıden 7-8 esege deıin, Batys elderinen 10-15 esege deıin tómen bolyp otyr. Mine, osy máseleni kóterý kerek. Qazir eń myqty sharýa qojalyqtarynyń basshylaryn kórsetip, bári keremet dep aıtqannan eshteńe ózgermeıdi. Másele 25 jylǵa shetelge jalǵa berýmen sheteldik úlesi bar kompanııalardyń jaıyna tirelip tur. Bul jerde mynany ashyq aıtý kerek, ınvestısııa Fransııa, Kanada, Eýropa nemese Amerıka sııaqty elderden kelip, jańa tehnologııa, ınnovasııa ákelip jatsa, eshkimniń qarsylyǵy joq. Sondyqtan, Úkimet ekonomıkany, onyń ishinde aýyl sharýashylyǵyn qolǵa alýy kerek.
Záýresh BATTALOVA,
«Qazaqstanda parlamentarızmdi damytý qory» aksıonerlik qoǵamynyń dırektory:
– Bul Jer kodeksiniń ózindik tarıhy bar. 2003 jyly Jer kodeksin qabyldaǵan kezde Premer-Mınıstr otstavkaǵa ketken bolatyn. Sol kezde Májilistiń usynystarynyń bári ótpeı, Úkimettiń jobasy ótti. Sol zań qazir iske asyrylyp jatyr. Búgingi kúni týyp otyrǵan daý sol kezde eskerilmeı qalǵan usynystardyń saldary ma dep oılaımyn. Ekinshiden, ol kezde engizilgen normalardyń birazy jaqsy normalar bolatyn. Biraq sol normalar búginge deıin iske asyrylmaı qaldy. Qazirgi kúni aýyldaǵylarda zań týraly túsinik, aqparat az degennen góri, sol zańnyń qalaı oryndalyp jatqandyǵy týraly aıtylý kerek. Mysaly, sol kodekste aýylda turatyn ár adamǵa 25 sotyq, qalada turatyn adamǵa 10 sotyq beriledi dep kórsetilgen ǵoı. Biraq ol másele sheshilgen joq. Halyq osyndaıdan kelip shýlaıdy. Narazylyq osyndaıdan týyndaıdy. Biz bir máseleni nazarda ustaýymyz kerek. Qazaqstannyń jerin ıgerýde, ıgiligin kórýde barlyq qazaqstandyqtardyń quqyqtary birdeı, jer bárine tıesili. Komıssııa otyrysynda buǵan deıingi zań boıynsha qandaı zańdar oryndalmady, ne sebepten oryndalmady, ony qalaı oryndaımyz, degen máseleni kóterýimiz kerek. Sony halyqqa aıtýymyz kerek. Ony durys túsindirsek, halyq túsinedi ǵoı dep oılaımyn. Sosyn taǵy bir másele, jer máselesiniń tóńireginde jemqorlyq óte kóp. Qaıta-qaıta satyp, jerdi taýarǵa aınaldyrǵandar bar. Máselen, osy Astana mańyndaǵy eldi mekenderde de jerdi alyp-satý máselesinde bylyq kóp. Osydan baryp, halyqtyń arasynda narazylyq kóbeıedi. Jer máselesin el azamattarynyń áleýmettik turmysymen birge qarastyrý kerek. Halyq «biz óz elimizde jetim bolyp qalamyz, eshkimge kerek bolmaı qalamyz» dep shyryldap otyr. Osy máseleni durystap túsindirgen jón. Halyq komıssııanyń sheshimin qabyldaýy úshin, birinshi kezekte, halyqtyń máselesin qaraıyq, óz azamattarymyzdy qamtamasyz eteıik. Qorytyndylaı kele aıtarym, qaı kezde de halyqtyń oıynan shyǵatyn sheshim qabyldanýy kerek.