Máseleniń usaq-túıegi bolmaıdy

Smırnov kentiniń turǵyndary mádenıet úıinde ótetin bas­qo­sýǵa erterek jınalyp, Aqqaıyń aýda­nynyń ákimi Rústem Elý­baevtyń esebin taǵatsyzdana tosty. О́ıt­keni, olardy áleýmettik másele­lerge qatysty tolǵandyratyn máseleler az emes edi. Ákim aldymen jurtshylyqty eldegi jáne oblystaǵy saıası-eko­nomıkalyq ahýaldardan habardar etip, sosyn aýdannyń tynys-tir­shiligin baıandaýǵa kiristi. Onyń aıtýyna qaraǵanda, ót­ken jyldyń qol jetken tabys­ta­ry qomaqty-aq. Aýdan negizinen aýyl sharýashylyǵymen shu­ǵylda­na­dy. Onyń ekonomıka­da­ǵy úlesi 97 paıyzdy quraıdy. Aýyl sha­rýashylyǵy ónimderin óndirý kó­lemi 8,8 mıllıard teń­gege jetken. Aqqaıyńdyq dıqan­dar byltyr 185,5 myń gektar alqapqa dándi daqyldar sińirip, ozyq tehno­lo­gııalardy tıimdi qol­dana bildi. Sóıtip, aýa raıy­nyń qurǵaqshy­lyǵyna qaramas­tan gektar berekeliligin 11,4 sentnerden aınal­dyr­dy. Bul salada 225 sharýa qo­jalyǵy, 70 JShS eńbek etedi. Soń­ǵy jyldary aý­ylsharýa­shy­lyq tehnıkalar parki aıtarlyq­taı jańaryp, kók­tem­gi, kúzgi dala jumystarynyń úshten eki bóligi sheteldik egis keshenderimen atqa­rylady, dedi ákim óz esebinde. Shynyn aıtý kerek, tórt túlik ósiretin sharýashylyqtar áli de barmaq búgýge de kelmeıdi. «Poltavka», «Leonov», Cherkass» sı­ıaq­ty sanaýly iri seriktestikter bu­ryn­­nan beri mal sharýa­shy­ly­ǵy­men aına­lysyp keledi. Olarǵa et jáne sút óndirý úshin 44,5 mıl­lıon teńgeniń je­ńil­dikti sýbsıdııa­la­ry berildi. Jeke adamdar da maldyń qadir-qasıetin túsinip, ony kóptep ósi­rýge qulshyna kiriskenderi baıqalady. Ba­ıanda­ma­shy bul baǵyt­ta ishki múmkin­dik­terdiń je­tip ar­tylatynyn, ja­ıy­­lym­dar men shabyn­dyq­tar­dy tıimdi paıdalana bilý qa­jettigin alǵa tart­ty. Sol sııaqty mal­dy asyl­dandyrý, tuqy­myn jaq­sar­tý salasyn­da da atqa­rylatyn ister az emes. «Jol kartasynyń» sha­paǵatyn aqqaı­yń­dyq­tar da jete sezinip ot­yr. Baǵdarlama eldi mekenderge deıin jetip, áleýmettik salalar birinshi kezekte qamtyl­ǵan. Ony oryndaýǵa 109 mıllıon teńge bó­linip, turǵyn úı-kommýnaldyq sha­rýashylyq júıe­­le­­rin, joldar­dy, mektep, aýrýhana, mádenıet úı­leri syqyldy áleýmet­tik ny­san­­dardy jóndeý­ge jumsalǵan. Ákim jınalǵandardy memleket­tik ındýs­trııa­lyq-ınnovasııa­lyq da­mý baǵdarlamasymen de jan-jaqty tanystyryp ótti. «Leo­nov» ShQ-da sút keshenin salýdyń birinshi kezegi júzege asty. Jo­banyń quny jarty mıllıard teń­gege je­te­­ǵa­byl. Qazir munda 320 sıyr saý­­y­lady. Taǵy da osynsha saýyn mal­dy ornalas­tyrý kóz­del­gen. «Ivan Zenchenko» JShS jalpy quny 490 mıllıon teńge bolatyn elevator ke­she­ni­niń qu­ry­lysyn jal­­­ǵas­­ty­rýda. On­yń as­tyq qabyldaý syı­ym­dyly­ǵy – 25 myń tonna. 60 adam jumys­pen qam­tyl­ǵan. Budan tys­qa­ry eki elevator sa­ly­nýda. «Me­dennıkov», «Ros­­tan» qal­dyq­syz et óńdeý ká­sip­­­or­yn­dary­nyń aıaq ­a­l­­­­­­­ys­­­­­ta­ry da maq­taýǵa tu­rar­lyq. Má­se­len, er­li-zaı­ypty Me­dennıkov­tar­dyń óndiris orny shet­eldik qondyr­ǵy­lar­men jab­dyq­­tal­ǵan. 150-den astam et, kol­ba­sa túr­lerin óndi­rip, eli­miz­diń kóptegen óńirle­rin qam­tamasyz ete­­di. Úsh qus fab­rıka­sy­nyń ón­im­de­ri­ne de su­r­anys kóp. Je­ke adam­dar­dyń qo­sal­qy sha­rýa­shy­ly­ǵyn jandan­dy­rý baǵy­tyn­da «Aýyl sha­rýa­­shy­ly­ǵyn qarjylyq qol­daý» qory 112 ot­ba­syǵa 25,7 mıllıon teń­ge­niń nesıesin bóldi. «Aq­qaı­yń» nesıe berý seriktestigi de tıimdi ju­mys istep keledi. On­yń nesıeleý mólsheri 239 mıllıon teń­geden asyp tús­ti. Al, «Bıznes – 2020» baǵdar­la­masy boı­ynsha 520 mıllıon teńge bó­linip, 16 joba qarjy­lan­dy­rylyp otyr. Baıandamashy óz só­zin­de ju­mys­syzdyqty qys­qartý maqsaty­men 7 jobanyń iske qosyl­ǵa­nyn, budan tysqary ál­eý­mettik ju­mys oryndaryn ashý úshin 4,4 mıllıon teńge qaras­tyryl­ǵa­nyn, jastar praktıkasy baǵdar­lamasy aıasynda 100 adamǵa ju­mys berilgenin, Qııaly kásiptik lıseıinde 75 adamnyń túrli ma­mandyqtarǵa daıarlanǵanyn aıta kelip, alda turǵan mindettermen tanystyr­dy. Atap aıtqanda, eldi mekenderge 248 mıllıon teńgege sapa­ly aýyz sý jetkiziledi. Smır­nov kentindegi úılerdi jón­deýge 7 mıllıon teńge jumsa­la­dy. Aý­yl­dar­da turatyn jas ma­mandar­dy qol­daý maqsatymen 30 mıllıon teń­geniń nesıesi beriledi. «Ur­paq qory» baǵdarlamasyn qar­jy­lan­dyrýǵa 12,5 mıllıon teńge qa­ras­tyrylady. Sol sııaq­ty El­basy Nursultan Nazarbaev­tyń «2011 jyldy Qazaqstan Res­pýb­lı­kasy Táýelsizdiginiń 20 jyl­dyǵy dep jarııalaý týraly» Jar­lyǵy jańa talaptar qoıaty­ny atap ótildi. Rústem Muqashulynyń esebin tur­ǵyndar jyly qabyldady. Asa dil­gir máselelerge birinshi kezekte kóńil aýdarylyp, byltyrǵy usy­nys-ótinishterdiń denshiligi or­­yn­dal­ǵanyn quptaı otyryp, su­raq jol­­daýshylar da bolmaı qalǵan joq. Olardyń barlyǵyna tushym­dy jaýap alynyp, aýdan ákimi Rús­tem Elýbaevtyń esebine qa­na­­ǵat­tanar­lyq baǵa berildi. О́mir ESQALI. * * * Saýaly men jaýaby G.Eseneeva, aýdandyq ortalyqtandyrylǵan aý­rýhananyń meıirbıkesi: Ár aýlaǵa aýyz sý tartý jaıy qarastyrylǵan ba? Jaýap: Bul máseleni oılastyryp otyrmyz. Aýdan ortalyǵyn damytýǵa arnalǵan 2010-2015 jyl­darǵa arnalǵan baǵdarlamaǵa oraı kelesi jyl­dan bastap kirisetin bolamyz. V.Hmara, aýdandyq elektr stansasynyń bas ın­jeneri: Uly Jeńistiń 65 jyldyǵy qarsańynda eskertkishterdi jóndeý, jas óskinderdi otyrǵyzý baǵytynda kóp is tyndyrylǵan bolatyn. Alda kentti kógaldandyrý jalǵasa ma? Jaýap: Bıyl bul maqsatqa 12 mıllıon teńge qarastyrylyp otyr. O.Ǵalymov, zeınetker: Byltyr aýdan ómirin jan-jaqty qamtıtyn murajaı ashylyp, bir jasap qalyp edik. Alaıda, orynnyń tarlyǵynan kóp­tegen eksponattar men jádigerler qaraýsyz jatyr. Jaýap: Bıyl murjaıdyń ornyn keńitýdi oı­las­tyryp jatyrmyz. Búginde qurylys-sme­ta­lyq qujattary daıyndalý ústinde. Soltústik Qazaqstan oblysy.