Elimiz medısınalyq týrızm ortalyǵyna aınala ma?

Almatyda «Shıpajaı-2016» atty sanatorııalyq-kýrorttyq emdeýdi damytý máselelerin qozǵaǵan I halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq forým ótti. Forýmnyń maqsaty – medısınalyq týrızmdi damytý, sanatorııalyq-kýrorttyq em, medısınalyq ońaltý, sporttyq medısına, kýrorttyq bıznes ındýstrııasy máselelerin talqylaýǵa arnalǵan turaqty biregeı pikirtalastyq alańsha qurý. Sondaı-aq, onyń bazasynda sanatorııalyq emdi damytý boıynsha jahandyq máselelerdi sheshý úshin eldiń ıntellektýaldyq, uıymdastyrýshylyq, kadr jáne aqparattyq resýrstaryn biriktirý de osy taqyryp aıasynda zerdelendi. Elbasy óziniń «Qazaqstan-2050: Bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq» atty dástúrli Joldaýynda otandyq medısınalyq týrızmdi damytý kerektigin atap aıtqan-dy. Qazir osy mindettiń oryndalýyna elimizde birneshe qadamdar jasalýda. Máselen, Astana qalasynda Ulttyq medısınalyq holdıngi negizinde qazirgi zamanǵy klınıkalar qurylyp, elimizdegi transplantologııa salasyndaǵy qol jetkizgen jetistikterimiz, kardıohırýrgııalyq kómektiń jolǵa qoıylýy turǵyndardyń shetelge shyǵý qajettilikterin edáýir tómendetti. Osyǵan qaraǵanda, qazirgi tańda qazaqstandyqtar úshin shetelge medısınalyq kómek izdep barý qajettiligi týmaıtyn jaǵdaılar jasalýda. Mine, osyndaı keleli máseleler kóteril­gen jıynda alǵash sóz alǵan qala ákimi Baýyrjan Baıbek aldymen densaýlyq saqtaý júıesin damytýda sanatorlyq-kýrorttyq emdeýdi damytýdyń mańyzdy ekenine toqtalyp, osy rette megapolıste atqarylyp jatqan keshendi sharalardy sóz etti. – Almatynyń 2020 jylǵa deıingi damý baǵdarlamasynda qalalyq densaýlyq saqtaý júıesi men týrızmdi damytýǵa erekshe mán berilgen, – dedi shahar basshysy. – Sondyqtan da megapolısti medısınalyq týrızm ortalyǵyna aınaldyrýda qalada barlyq múmkindikter bar. Halyqaralyq konsaltıngtik kompanııalar zertteýleri Qazaqstanda medısınalyq qyzmet sapasynyń arta túskendigin kórsetip otyr. Al qala bıýdjetine tabys ákeletin sanatorlyq-kýrorttyq emdeý júıesiniń Almaty úshin mańyzy zor. Qazirgi tańda Almatyda 50 sanatorlyq-kýrorttyq mekeme bar. Onyń ishinde 6-y ákimdik qaramaǵynda, 40 nysan jekeniń qolynda. Sondaı-aq, Almaty densaýlyq saqtaý salasynda jumys isteıtin ınvestorlardy qyzyqtyrýda. Qazaqstan sapaly medısınalyq qyzmet kórsetýde valıýta tabatyn elder qataryna enýi ábden múmkin. Almatyda buǵan qatysty áleýet jetkilikti. Bizge sheteldikterdi tartý úshin aldymen servıstik jaǵdaıdy jaqsartyp, demalýshynyń kóńilinen shyǵýymyz kerek­tigin jetkizgen Prezıdenttiń is basqarmasy medısınalyq ortalyǵynyń jetekshisi Valerıı Benberın, sondaı-aq densaýlyqty qalypqa keltirýge bolatyn ulttyq ádister tabý qajettigin, elimizde ósetin emdik shóp­terdiń túri kóptigin, Qazaqstanǵa keletin sheteldik mamandar taýǵa barǵanda aspanǵa emes, jerdegi baılyqqa qaraıtynyn, olar­dyń sózinshe, Qazaqstanda ósetin shópterdiń barlyǵy paıdaly ekendigin, al qazaqtyń brendtik ónimi – shubat pen qymyz, saýmal­dyń emdik qasıetiniń densaýlyqqa paıdaly ekenin jarnamalaý, túsindirýdi, ol úshin osy máse­lelerdi belsendi túrde jolǵa qoıýda izde­nip, sony júzege asyrý kerektigin alǵa tartty. – Bizdiń elimizde medısınalyq týrızmniń damý áleýeti joǵary, – dedi ol. – Ras, kóptegen qazaqstandyqtar shetelge baryp emdeledi. Máselen, tek almatylyqtar 400 mln. dollar kóleminde shetelge baryp emdelgen. Al shyntýaıtynda, medısınanyń ár salasyn alyp qarasańyz, bizdiń dárigerlerdiń bilim deńgeıleri, kásibıligi, ǵylymı áleýeti olardan bir de kem emes. Qazaqstanda Elbasynyń áleýmettik salaǵa qatysty júrgizip otyrǵan saıasatynyń nátıjesinde densaýlyq saqtaý salasynda sapaly tujyrymdamaly sekiris jasaldy. Osy rette materıaldyq baza nyǵaıtyldy. Qazir elimizdiń barlyq oblys ortalyqtarynda joǵary tehnologııalyq ota jasaýǵa barlyq múmkindik bar. Olarda naǵyz kásibı bilikti mamandar jumys jasaıdy. Sondyqtan, dárigerlerdiń mártebesin kóterýimiz kerek. Sol arqyly dárigerlerdiń qyzmetin kóterýge bolady. Elbasy aıtty emes pe, bizdiń pasıentter shetelge emes, sheteldikterdiń bizge kelýine jumys jasaýymyz kerek dep. Qazir seń qozǵalyp, biraz jumystar atqarylýda. Máselen, bizdiń klınıkaǵa AQSh, Izraıl, Reseıden emdelýge alǵashqy pasıentter kele bastady. Sondyqtan, biz osy baǵyttaǵy jumysymyzdy keńeıtip, damyta beremiz. Máskeý Densaýlyq saqtaý departa­mentiniń «Medısınalyq ońaltý, qalpyna keltirý jáne sporttyq medısına ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń» dırektory, akademık Aleksandr Razýmov búgingi kóterilip otyrǵan máseleniń qaı elde de mańyzdy oryn alatyndyǵyna toqtala kelip, sanatorlyq-kýrorttyq bıznesti damytý ár elde ár qalaı damyp otyrǵanyn, al Qazaqstandaǵy atqarylyp jatqan sharalar eldiń ekonomıkalyq strategııalyq saıasatymen úılesim taýyp jatqanyn atap ótti. – Qazirgi zamanǵy medısınalyq týrızm sizderdiń elderińizde de damyp keledi. Qala ákiminiń sózine qaraǵanda, demalýǵa kelgender oǵan qosa álemdik standarttarǵa saı medısınalyq kómek te alady. Oǵan tolyq negiz bar. Sizderdiń mamandaryńyz shetelde bilimderin kóteredi, bolmasa olardyń ózderi kelip sheberlik dáristerin ótkizip jatyr eken. Al Reseıde sanatorlyq-kýrorttyq sala júıesindegi basty másele – uıymdastyrý jaǵy. Bir aıta keterligi, sizderde de, bizderde de sanatorlyq-kýrorttyq salanyń kóbi jeke sektordyń qolynda. Desek te, olar mem­lekettiń zańnamalarymen jumys isteıdi. Biraq, úkimettiń de olardyń bárin qadaǵalaýǵa múmkindigi bola bermeıdi. Sondyqtan, ózin ózi retteýdi, basqarýdy qolǵa alyp otyr, – dedi reseılik qonaǵymyz. Jalpy, elimizde medısınalyq týrızm ońtaıly sheshilip kele jatqanyn jetkizgen akademık Tóregeldi Sharmanov kóptegen aýrýhanalar, ásirese, Astanadaǵy Ulttyq medısınalyq holdınginde eń bas­ty degen kúrdeli, suranysty kúsheıtetin sapaly em, qaýipti aýrýlardan saqtap qalatyn múmkinshilikter kórshi memleketterden anaǵurlym joǵary ekenin, ásirese, dúnıejúzilik deńgeıge kóterilgen neırohırýrgııa, kardıohırýrgııa, transplantologııa, balalar reabılıtasııasy, t.b. damyp otyrǵanyn tilge tıek ete ketti. – Qazir Astana, Almaty qalalarynda oń ózgerister baıqalýda. Al halyq ony áli túsinbeı baıaǵy ádetinshe syrt memleketke barýdy jón kórýde. Medısınalyq týrızmdi jalǵyz ǵana emdeý oryndary emes, jaqsy shıpajaılar da damyta alady. Máselen, ejelden kele jatqan «Almaty» shıpajaıynda shetelderden kelip demalady. «Alataý» shıpajaıynyń deńgeıi de halyqaralyq standartqa saı. Býrabaı shıpajaıy she? Olardyń ornalasqan jeri, tabıǵaty, qyzmet kórsetýi – qaı jaǵynan da dúnıe júzindegi demalys oryndarynan artyq bolmasa, kem emes. Mine, osy shıpajaılar týrızmge suranyp tur. Sondyqtan, bizdiń halqymyz syrtqa áýestenbeı, jaqsylyqty, jaqutty ózimizden izdep, ózimizde emdelip, ózimizde demalsa quba-qup. Máselen, men tek óz elimde emdelip, demalamyn. Ári ketse Býrabaıǵa baramyn. Saf aýa, ásirese, taýlarymyzdyń panoramasyn eshqaıdan taba almaımyz. Oǵan jurttyń kózi jetip kele jatyr. Ákimderimiz de bul isti qolǵa alýda. Sondyqtan, elimizde medısınalyq týrızmge degen betburys kúsheıip, damyp, áli-aq oǵan maqtanysh sezimmen qaraıtyn bolamyz. Akademık Tóregeldi Sharmanovtyń sózin kórnekti aqynymyz Oljas Súleımenov jalǵastyryp, óziniń «Almaty» shıpajaıynda jas kezinen demalyp kele jatqanyn, Grekııa, Italııa, Fransııada 10 jyldan asa elshilik qyzmet atqarǵanda mundaǵy saf taza aýa men ásem tabıǵaty bar saýyqtyrý ornyn esh jerden kórmegenin maqtanyshpen jetkizdi. Iá, «Almaty» shıpajaıy aıtsa aıt­qandaı, búginde tabıǵattyń sulýlyǵymen astasyp, qulpyryp ketken. Aýmaǵy 21 gektardy quraıtyn Alataý yqsham aýdanynda ornalasqan saýyqtyrý orny almatylyqtarǵa keńestik kezeńnen beri jaqsy tanys. Alaıda, ol ýaqyttaǵy shıpajaıdy búgingi demalys ornymen salystyrýǵa múldem kelmeıdi. Zamanaýı talaptarǵa sáıkes jabdyqtalǵan demalys ornynda bilikti mamandar, sońǵy úlgidegi tehnologııa, taza aýa demalýshylardyń sapaly em alýyn qamtamasyz etýde. Erekshe mıneraldy sýdy da osy shıpajaıdan tabýǵa bolady. Mekeme qyzmetkerleriniń sózinshe, mundaı sharalar tájirıbe almasýǵa septesip, qyzmet kórsetý sapasyn arttyrýǵa úlken serpin beredi. Emdeý ortalyǵy jyl saıyn 8 myń pasıent qabyldaıdy. Sondaı-aq, forým aıasynda medısınanyń eń sońǵy úlgidegi tehnologııalary kópshilik nazaryna usynyldy. Álemniń túrli eliniń óndirýshileri ozyq qural-jabdyqtar men shıpaly preparattarynyń úlgisin ákelipti. Al, otandyq kompanııalar medısına salasyndaǵy jańalyqpen tanysyp qoımaı, óz áleýetin de pash etti. Iá, Almatyda ótken atalmysh forým qazaqstandyq jáne sheteldik sanatorlyq-kýrorttyq uıymdar arasynda tabysty yntymaqtastyqty jalǵastyrýǵa óz septigin tıgizbek. Gúlzeınep SÁDIRQYZY, «Egemen Qazaqstan»