BUU Qaýipsizdik Keńesiniń quramy sońǵy ret 2014 jyldyń 16 qazanynda jańartylǵan bolatyn. Sol kezde bul Uıymnyń 2015-2016 jyldardaǵy turaqty emes músheleri bolyp jańadan bes memleket, atap aıtqanda, Ispanııa, Angola, Malaızııa, Venesýela, Jańa Zelandııa saılandy. Osy atalǵan elder ózderine deıin eki jyl buryn saılanǵan Avstralııa, Argentına, Lıýksembýrg, Ońtústik Koreıa jáne Rýanda memleketteriniń ornyna kelipti. Endi, mine, Qazaqstanǵa da kezek jetipti. Semeıdegi Túıemoınaq aralynda «Nevada-Semeı» qozǵalysynyń músheleri Elbasy úndeýine oraı bas qosyp, beıbit atomdy nasıhattaý, ATOM jobasy, Qazaqstannyń BUU Qaýipsizdik Keńesiniń quramyna kirýi týraly pikirlerin ortaǵa saldy.
– Bıyl BUU-ǵa múshe 193 eldiń 138-i Qazaqstannyń kandıdatýrasyna senim bildirip, daýys berdi, osyǵan oraı jarııalanǵan Elbasymyzdyń úndeýin oqyp shyqtym, – dedi «Nevada-Semeı» halyqaralyq antııadrolyq qozǵalysynyń vıse-prezıdenti, «Vaınah» cheshen-ıngýsh etnomádenı birlestiginiń tóraǵasy, Semeı qalasyndaǵy shahmat federasııasynyń tóraǵasy, «Qurmet» ordeniniń ıegeri Sultan Kartoev, –Elimiz BUU-nyń asa mańyzdy saıası organy quramyna saılanǵan Ortalyq Azııadaǵy tuńǵysh el bolyp otyr. Endi Uıymnyń jarǵysy boıynsha álemde beıbitshilik pen qaýipsizdikti qoldaý jumystaryn Qazaqstan ári qaraı jalǵastyra bermek. Elimizdiń BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi quqyǵy 2017 jyldyń 1 qańtarynan bastap kúshine enip, 2018 jyldyń 31 jeltoqsanyna deıin áreket etedi. Árıne, bul, eń aldymen, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń halyqaralyq arenadaǵy eńbeginiń álemdik qoǵamdastyq tarapynan moıyndalýynyń jarqyn kórinisi. 2017-2018 jyldary BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes múshesi bolýǵa umtylý týraly bastama elimizde osydan biraz jyl buryn, Qazaqstannyń BUU quramyna engenine 20 jyl tolýy qarsańynda kóterilgen bolatyn. Memleketimizdiń BUU-nyń túrli qurylymdyq bólimderimen jyl saıyn tyǵyz qarym-qatynasta jumys isteýine oraı BUU-da da elimizdiń mártebesi joǵarylap otyr. Bul ońaı kelgen sharýa emes, kádimgideı kúres deý kerek. Kúres dep otyrǵanymyz, bul uıymǵa kirýge ótinish bildirýshiler óte kóp.
– Buryndary Keńes Odaǵy kezinde bárin Máskeý sheshetin. Elimiz táýelsizdik alǵannan keıin Qazaqstanǵa ózindik syrtqy saıasat ustanymyn qalyptastyrý qajet boldy, – deıdi «Nevada-Semeı» qozǵalysynyń senimdi dáriger-ókili Bolat Serikbaev, – Syrtqy saıasattaǵy basty maqsat – eldiń qaýipsizdigin saqtaý, saıası jáne ekonomıkalyq qarym-qatynastarda halyqaralyq, túrli óńirlik qurylymdarǵa ený kerek. Qazaq árqashan syrttan kelgen jaýǵa elin, jerin bermegen. Sol úshin táýelsiz memleket esebinde eldiń damýy úshin syrtqy qolaıly jaǵdaılardy qarastyrý jáne ony tııanaqtaý qajet boldy. Men osy jetistikti, árıne, joǵary baǵalaımyn. Bizdiń el Azııa men Eýropanyń túıisken jerinde ornalasqan. Geosaıası jaǵdaıy, ekonomıkalyq jáne áskerı-saıası múddeleri, sondaı-aq qol jetken qýaty qazirgi halyqaralyq qatynastarda óziniń aınalasyndaǵy eldermen Qazaqstannyń terezesin teń túsirip otyr. Elbasymyzdyń arqasynda egemendigin ózge elderge de tanytyp, syılatyp otyr. Kórshilerimen tatý bolyp, ekonomıkalyq qarym-qatynastaryn jaqsarta túsýde.
– Búgingi álem kúrdeli de jan-jaqty. Burynǵy kezdegi ıdeologııalyq qarama-qaıshylyq, atap aıtqanda sosıalıstik jáne kapıtalıstik bolyp bólinýden shyǵatyn. Qazirde memleketter bedeli nede? – dep suradyq qozǵalys múshelerinen.
– Búginde barlyq bedel ekonomıkalyq jáne saıası júıege aýysty, – dedi qozǵalys múshesi, qoǵam qaıratkeri, Semeı qalasyndaǵy úkimettik emes uıymdar qaýymdastyǵynyń vıse-prezıdenti Nıkolaı Isaev, – 1991 jyly Semeı polıgony jabyldy, 1993 jyldyń 13 jeltoqsanynda ıadrolyq qarýsyz memleketter qataryna qosylǵan Qazaqstan «Iаdrolyq qarýdy taratpaý jónindegi kelisimge» qol qoıdy. Elimiz ıadrolyq qarýdan bas tartty. Sóıtip, Qazaqstannyń táýelsizdigin, shekara birtutastyǵy men qaýipsizdigin basty-basty ıadrolyq derjavalar moıyndaı bastady. 1995 jyldyń 26 mamyrynda ıadrolyq qarýdyń sońǵy bólshekteri respýblıka aýmaǵynan áketildi. 1995 jyldyń 30 mamyrynda Semeı synaq alańynda qalǵan eń sońǵy ıadrolyq zarıad joıyldy. Iá, budan basqa da adamzat ıgiligi úshin kóptegen sharýalar atqaryldy. Qazaqstannyń geosaıası jaǵdaıy, otandyq ónimderdi dúnıejúzilik rynokqa shyǵarý joldaryn izdestirý qajettigi jan-jaqty halyqaralyq baılanystar ornatýǵa qosymsha negiz boldy. Mine, osynyń bári Elbasynyń sarabdal saıasatynyń arqasynda júzege asyp keledi. Iаǵnı, bizdiń el ekonomıkalyq ári saıası júıe talabynan kórine bilip, álemde beıbit ómirdi nasıhattaýda kóshbasshy bola bildi.
Raýshan NUǴMANBEKOVA
SEMEI