Olımpıadanyń bastalýyna 17 kún qaldy
Brazılııanyń Rıo-de-Janeıro qalasynda ótetin Olımpııalyq oıyndardyń bastalar shaǵy jaqyndaǵan saıyn bizdiń sol alamanǵa qatysatyn sportshylarymyz da barynsha tas-túıin bolyp bekinip, ózderin kútip turǵan synǵa daıyn ekenderin baıqatyp jatyr. Ras, aýyr atletterimizdi qursap alyp bara jatqan indet – dopıng janjalynyń qamtyǵan aýmaǵy birte-birte ulǵaıyp bara jatqany kóńilge edáýir kirbiń salyp jatqanymen, aýyzdy qý shóppen súrte beretindeı de jaǵdaıymyz joq. Sol aýyr atletterdiń arasynda qazir elimizdiń namysyn eshkimge ońaılyqpen bere qoımaıtyn úkili úmitterimiz joq emes. Sondyqtan munda da «qazan aýzy – joǵary» dep otyrǵan jaıymyz bar.
Budan qaldy, boksshylarymyz ben balýandarymyz sapynda da talaı synnan ótken talmas tarlandar jeterlik. Sol sııaqty myltyq atý men jeńil atletıka túrlerinen de enshilerin alǵylary keletin erender shyǵýǵa tıis. Degenmen, «aryq aıtyp, semiz shyq» demekshi, búgingi kóńil tolqyp, júrek lúpildeı bastaǵan tusta bizdiń de eshteńeni sáýegeılikpen aldyn ala aıtqymyz kelmeıdi. Muny sportshylarymyz da qalaı bermeıdi. Demek, bárin ishke búgip, kóńilge túıip, aldaǵy kúnderden tek sáttilik tilesek kerek. Qazirge deıin Qazaqstannyń 102 sportshysynyń 104 lısenzııa boıynsha sporttyń 26 túrinen jarys alańdaryna shyǵatyndary belgili bolyp otyr.
Olımpıadashylar motosherýi Astanaǵa kelip jetti
Budan úsh kún buryn Qazaqstan Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna jáne olımpıadashylar men paralımpıadashylardyń qurmetine arnalǵan motosherýge qatysýshylar týdy astanalyq baıkerlerge tabys etti. Sóıtip, shildeniń 6-sy kúni bastalǵan marafon Almatydan shyǵyp, elimizdiń batys óńirlerin betke aldy. Elorda resmı saıtynyń habarlaýynsha, estafeta Qazaqstannyń barlyq qalalaryn aralap ótip, Rıodaǵy Olımpııalyq oıyndar bastalatyn kún – 5 tamyzda Almatyda óziniń máresine jetedi. Motosherý 7 myń shaqyrymǵa jýyq qashyqtyqty qamtıdy.
«Motosherý elimiz Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyn merekeleý, sondaı-aq, kelesi aıda Brazılııaǵa baratyn olımpıadashylardy qoldaý maqsatynda ótip jatyr. Menińshe, shara sportshylarymyzǵa rýh berip, olar dúbirli dodada laıyqty óner kórsetedi», – deıdi Qazaqstan geografııalyq qoǵamynyń jáne Qazaqstan baıkerler qaýymdastyǵynyń prezıdenti Dmıtrıı Petrýhın.
Motosherý týyna elimiz sportshylary óz qoldaryn qoıady.
Oıyndarǵa Ońtústik 21 túlegin attandyrady
Ońtústik Qazaqstan oblysynyń sportshylary Brazılııa jerinde ǵana emes, kúlli Latyn Amerıkasynda birinshi ret ótkeli turǵan Olımpııalyq oıyndarǵa 21 joldama jeńip aldy. Oblystyń deneshynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń basshysy Álibek Nurtaevtyń aıtýynsha, Rıo-de-Janeıro qalasynda ótetin XXXI jazǵy Olımpıada oıyndaryna olar sporttyń 11 túri boıynsha elimizdiń namysyn qorǵaıtyn bolady. Sonyń ishinde óńir sańlaqtary myltyq atý, boks, baıdarka jáne kanoeda esý, aýyr atletıka, jeńil atletıka, dzıýdo, batýtta sekirý, stend atý, sadaq atý, kórkem gımnastıka jáne júzý syndy sporttyń túrlerinen alamannyń medaldaryn sarapqa salýǵa qatysady. Aıta ketýimiz kerek, Rıoda qazir Qazaqstannyń 104 sportshysy óner kórsetetini belgili bolsa, solardyń 1/5 bóligi Ońtústik Qazaqstan oblysynyń sańlaqtary enshisine tıedi.
Baspasóz máslıhatyna Qazaqstannyń bokstan ulttyq qurama komandasynyń bas jattyqtyrýshysy Myrzaǵalı Aıtjanov jáne onyń jeke shákirtteri Birjan Jaqypov pen Qaırat Eralıev te qatysty. Onda sóz alǵan bas bapker sportshylardyń alańsyz jattyǵýlaryna barlyq jaǵdaılar jasalǵanyn aıtyp, búginde olardyń óz babynda ekenderin jetkizdi.
Qazirgi tańda oblystyń eń tańdaýly sportshylary Olımpıadanyń joldamasyn jeńip alyp otyr. Jeńis tuǵyrynan kórinetindikterine senim bildirgen basqarma basshysy barlyq sportshylarǵa sáttilik tiledi.
Taǵy 2 atletimiz dopıngpen ustaldy
Halyqaralyq olımpııalyq komıtet (HOK) Búkilálemdik dopıngke qarsy agenttiktiń (WADA) qoldaýymen Beıjiń Olımpııalyq oıyndaryna qatysýshylardyń dopıng-synamalaryn tekserýdi jalǵastyryp jatyr. Onyń barysynda Qazaqstannyń 4 ziltemirshisiniń tyıym salynǵan preparattar qoldanǵandary anyqtaldy.
HOK pen WADA-nyń «qara tizimine» aldymen Vladımır Sedov ilingen. Sodan keıin ile-shala Irına Nekrasova men Marııa Graboveskaıanyń qaqpanǵa túsip qalǵany jarııa etildi. Olardyń ekeýi de 2008 jylǵy Olımpıadada medal ıegerleri atanǵan. Atap aıtqanda, Nekrasova 63 kıloǵa deıingi salmaqta kúmis, al Graboveskaıa 75 kılodan aýyr salmaqta qola medaldardyń ıegerleri bolǵan. Mamandar «A» synamasynda olardan tyıym salynǵan dári-dármekter tapty. Al Beıjiń alamanynyń qorytyndysynda tizimge ilingen tórtinshi atlettiń Ilıa Ilın ekeni belgili.
Endi shildeniń 18-26-y aralyǵynda Lozannada (Shveısarııa) Qazaqstan tarapy ókilderiniń qatysýlarymen «B» synamasyn ashý prosedýrasy júrgiziledi. Budan buryn dopıngpen Ilıa Ilın (2008 jylǵy Olımpıada, 2012 jylǵy Olımpıada), Almas О́teshov (2015 jylǵy álem chempıonaty, 4 jylǵa dıskvalıfıkasııa aldy), Svetlana Podobedova (2012 jylǵy Olımpıada), Ermek О́mirtaı (2015 jylǵy álem chempıonaty, 4 jylǵa dıskvalıfıkasııa aldy), Zúlfııa Chınshanlo (2012 jylǵy Olımpıada), Jasulan Qydyrbaev (Azııanyń 2012 jylǵy jasóspirimder chempıonaty, 2015 jylǵy álem chempıonaty, 8 jylǵa dıskvalıfıkasııa aldy), Maııa Maneza (2012 jylǵy Olımpıada) jáne Faına Sybanbaeva (dopıngke qarsy erejeni úsh ret buzǵany úshin 8 jylǵy dıskvalıfıkasııa aldy) qolǵa túsken edi.
Jaqyn arada Ilınniń, Podobedovanyń, Chınshanlo men Manezanyń qandaı jaza alatyndary de aıtylady. Al Vladımır Sedovtyń ózi dopıng janjalyna Qazaqstan quramasynyń bas jattyqtyrýshysy Alekseı Nıdi tikeleı kináli dep esepteıdi.
Serik PIRNAZAR,
«Egemen Qazaqstan»
«Sharshy alańda – Shákimova men Shılds»
Kúni erteń Rıo jerinde Olımpııalyq oıyndar dúrkirep júrip berip, boksshy qyzdarymyz saıysqa túsip ketkende, onyń fınaldyq shaıqasynda tap osyndaı habarlandyrý estigimiz keledi. Osynyń ózi qazaq qyzdary boksynyń kezekti bir alatyn asýy bolyp shyǵar edi.
Jalpy, 75 kılo ulttyq quramanyń qyzdary úshin oljaly salmaq deýge bolady. Marına Volnova Olımpıadada qola medaldi dál osy salmaqta qanjyǵasyna baılaǵan. Marına bokstan ketkennen keıingi kezek Shákimovaǵa keldi.
Qyzdar quramasynyń jattyqtyrýshysy Vadım Prısıajnıýk shákirtiniń myqty jaqtary men álsiz tustaryn bes saýsaǵyndaı biledi. «Qarsylasyna judyryǵy tıisimen, avtomatty túrde artqa bir qadam jasaıtyny bar edi. Sol ádetin qoıyp, shabýyldaýdy odan ári jalǵastyryp, «temirdi qyzǵan kezinde soǵýǵa» birshama beıimdelip qaldy. Sebebi, sátti soqqydan keıin birden údeı túspeseń, kelesi shabýyldy bastaýǵa taǵy daıyndalý kerek, oǵan taǵy ýaqyt ketedi. Qarsylasy da qarap qalmaýy múmkin», deıdi.
Darıǵanyń salmaǵynda Olımpıada men álem chempıonattarynda top jarǵandar az emes. Bul týraly boksshynyń ózi «Basty qarsylastarymdy únemi qadaǵalap júremin. Olardyń arasynda Olımpıada men álemniń chempıony amerıkalyq boksshy bar. Jalpy, meniń salmaǵymda myqty boksshylar az emes», deıdi.
Darıǵanyń aıtyp otyrǵany amerıkalyq sportshy – Klaressa Shılds. Álemdik arenada qarsylas shaq keltirmeı júrgen Shıldsti bizdiń jankúıerler de bilýge tıis. Qaratory qyz Olımpıada lısenzııasy qaltasynda turǵanyna qaramastan, jýyrda ǵana elordada jalaýy jelbiregen álem birinshiligine qatysty. Qatysyp, kezekti altyn medaldi ıelenip, týrnırdiń úzdik boksshysy atanyp ketti. Burynǵy jetistikterin bezbendeıtin bolsaq, Klaressa Shılds 17 jasynda London Olımpıadasynyń tuǵyryna shyǵyp, qyzdar arasynda bokstan altyn medal alǵan alǵashqy sportshy retinde esimin boks shejiresine qashap jazdy. Sport sáýegeıleriniń arasynda qazirdiń ózinde altyn medaldi amerıkalyq sportshynyń moınyna taǵyp jatqandar bar. Altyn alyp jatsa, áýesqoı boksta aty ańyzǵa aınaldy deı berińiz. Degenmen, basqa boksshylar da, bizdiń jerlesimiz de Shıldsti shiderleýge tyrysyp baǵary anyq.
Jerlesimizdiń taǵy bir qarsylasy – Kókshetaýdyń týmasy, qazir Reseıdiń namysyn qorǵap júrgen Iаroslava Iаkýshına. Ol 2011 jyly jastar arasynda álem chempıony boldy, eresekter dodasyna qatysa bastaǵan alty jylda úsh ret Reseı chempıony atandy. London Olımpıadasyna barýǵa qarys qadam qalǵanda, jerlesi Nadejda Torlopovaǵa jol bergen. Al Torlopova nátıjesinde kúmis medaldi oljalap qaıtty. Sodan beri jatpaı-turmaı Rıoǵa daıyndalǵanyn Iаroslava únemi aıtyp júredi. Iаkýshınanyń álsiz jeri – buryn birshama jeńil salmaqta óner kórsetkeni. Qazir 75 kıloǵa jeteǵabyl bolǵanymen, tabıǵı salmaǵy ájeptáýir az, soǵan sáıkes dene bitimi de kóp qarsylasyna qaraǵanda shaǵyndaý, qoly qysqalaý. Eger reseılik qyzben qolǵap túıistirip jatsa, Shákimova tájirıbesiniń moldyǵy men dene kúshiniń artyqshylyǵyn kórsetedi degen úmit bar.
Sheberligi Shákimovamen shamalasyp qalýy múmkin taǵy bir sportshy – qytaılyq Lı Sıan. Buǵan deıin ekeýiniń joly eki ret túıisti. Ázirge esep 1-1. Azııa chempıonatynyń fınalynda Darıǵanyń baǵy basym túsken. Bıylǵy sáýir aıynda Qytaıda ótken lısenzııalyq týrnırde ekeýi aqtyq kezeńde taǵy kezdesip, Lı Sıan altyn aldy. Darıǵa osy týrnırde joldamaǵa qol jetkizgenin, sondaı-aq, qytaılyq boksshy óz jerinde jeńgenin eskersek, ol kúmis úshin ókinýge sebep joq syńaıly. Eki sportshy úshin de tamyz aıyndaǵy jeńis nemese jeńilistiń jóni bólek.
Darıǵa buǵan deıin Azııada eki márte top jardy. El chempıonattarynda qarsylas shaq keltirmeı júrgenine birneshe jyl. 2015 jyldyń úzdik boksshysy dep tanylǵany taǵy bar. Qurama sapyndaǵy ózge sportshylarmen birge Almatyda oqý-jattyǵý jıyndaryn ótkizgen Darıǵa az kúnnen keıin Astanaǵa kelip, dúbirli doda aldyndaǵy sońǵy jattyǵýǵa qatysady. 28 shilde kúni erler quramasymen birge Olımpıada alaýy tutanatyn elge attanbaq.
Qyzdardyń boksshylyq mansaby erlerge qaraǵanda qysqalaý. Darıǵa Shákimova 1988 jyly týǵan, alǵash ret Azııa chempıonatynda top jarǵanyna da alty jyldyń júzi boldy. Al Rıo Olımpıadasy jerlesimiz úshin sońǵy alaman bolýy ábden múmkin.
Rıodaǵy boksshylar básekesi «Rıosentro» sport kesheninde 6-12 tamyz aralyǵynda ótetini belgili boldy. Erler – 10 salmaq dárejesinde, arýlar 3 salmaqta bas-aıaǵy 13 medal jıyntyǵyn sarapqa salmaq. Darıǵa Shákimova 14 tamyz kúni bizdiń ýaqytpen keshki saǵat 8-00-den keıin sharshy alańǵa shyǵýǵa tıis. Londondaǵy Marınanyń jolyn Rıoda Darıǵa jalǵastyrsa degen tilek bar.
Arnur ASQAROV,
«Egemen Qazaqstan»