DÚBIR

Olımpıadanyń bastalýyna 15 kún qaldy Rıo-de-Janeırodaǵy Olımpııalyq oıyndardyń saltanatty jaǵdaıda ashylatyn shaǵyna týra 15 kún, ıaǵnı jarty aı ǵana ýaqyt qaldy. Demek, endi eki aptadan keıin muhıttyń arǵy jaǵalaýyndaǵy Ońtústik Amerıka jerinde ǵalamnyń eń basty jarysy bastalǵaly tur. Rýslan bıikten kóringisi keledi Tarazdyq 20 jas­taǵy taekvondoshy Rýslan Japarov Rıo-de-Janeıroda Olımpıadanyń ashy­lý saltanaty kezinde Qazaqstannyń týyn kóterip, elimiz sport­shylarynyń sherýin bastap shyǵady. Bizdiń tilshimiz osyǵan baılanysty jas sportshymen suhbat júrgizip edi. – Rıoda elimizdiń týyn kóterip shy­ǵatynyń belgili bolǵan kezde qandaı sezimdi bastan keshtiń? – Jasyratyny joq, adam aıtsa sengisiz ǵalamat sezimdi bastan keshtim. Bir jaǵy qatty qýandym, bir jaǵy kádimgideı abyrjyp qaldym. Shyny kerek, birinshi estigende senbeı de júrdim. Tek Astanaǵa arnaıy kelip, tý kóterýshiniń kástómi tigilýi úshin ólshemim alynýy kerek ekeni aıtylǵanda ǵana sendim. – Seni nege tańdady dep oılaısyń? – Buǵan birinshi kezekte bizdiń beldi sportshylarymyzdyń deni Olımpıadanyń alǵashqy kezeńinde jarys jolyna shyǵatyndary, al meniń keze­gim sońyna qaraı keletini sebep bolǵan sııaqty. Eger Oıyndardyń bas jaǵynda kúsh synasatyndar tý kóterýshi bolsa, óziniń negizgi saıysyna tyńǵylyqty daıyndalyp úlgere almas edi. Sebebi, sal­tanattyń ózinde sportshy 7-8 saǵat ýaqyt sapta turady. Men ásker qataryndaǵy adam retinde de buǵan ázirmin. – Muny otbasyńyz, dosta­ryńyz qalaı qabyl­dady? – Meniń kýrstastarym men dostarym túgel qýandy. Al osy jaǵdaıdy estigen boıda, eń aldymen ákeme telefon shaldym. Basynda ol da sengen joq, sońynan qýanyshyn jasyra almady. Men Prezıdentpen kezdesýden keıin jattyǵý jıynyna qatysý úshin birden Ispanııaǵa ushyp kettim. – Jattyǵý qalaı ótip jatyr? Sporttyq babyńa kelip úlgerdiń be? – Qazir jattyǵý barynsha kúsheıtilgen pishimde júrýde. Dene kúshin arttyrý turǵysynda biraz jattyǵýlar jasalyp jatyr. Endi Taılandta shamaly ýaqyt kúnine eki retten jattyǵý ótkizemiz. Bul jaqtyń ystyq aýa raıy Brazılııanyń klımatyna qatty uqsaıdy. Ázirge ózimniń qalypty pishimime tolyq kele qoıǵan joqpyn. Jarysqa deıin óz qalybymnyń shegine jetip úlgeremin dep oılaımyn. Al saıysqa shyǵatyn ýaqytyma deıin áli bir aı bar. Taılandtan keıin Almatyǵa oralyp, 4 tamyzda Brazılııaǵa ushyp shyǵamyn. Ashylý saltanatynan keıin de eki apta jattyǵa alamyn. – Mejede altyn medal alý bar ma? – Árıne. Men Olımpıadaǵa tek tý kóterýshi retinde ǵana emes, sonymen qatar onyń eń bıik shyńyna shyǵýdy da alǵa qoıyp barmaqpyn. Tarıhta osylaı ári tý kóterýshi, ári Oıyndar chempıony retinde qalǵym keledi. Bir joly ákem: «Balam, men seni Olımpııalyq oıyndardan kóretin bolsam, armanymnyń oryndalǵany dep bil», degen edi. Osy sóz meniń jadymda qalyp qoıdy. Mine, endi Olımpıadaǵa bara jatyrmyn. Onda jeńiske jetý úshin bara jatqanym da shyndyq. – Sportqa qalaı keldiń? – Meni 7 jasymda ákem sport­qa jetelep ákeldi. Tarazda birinshi synypta oqyǵan kezimnen taekvondomen aınalysa bastadym. Qazir Almatyda Sport jáne týrızm akademııasynyń 4-kýrsynda oqyp jatyrmyn. Biraq jarystarǵa Jambyl obly­sy­nyń ókili retinde qatysamyn. Damır QOJAMQUL Kórshileri Maksımge aq jol tiledi Qaraǵandy qalasyndaǵy kóp qabatty úılerdiń biriniń aldynda belgili dzıýdoshy Maksım Rakovtyń Rıo-de-Janeıroǵa bastap baratyn saparǵa attanýy naǵyz merekege aınalyp ketti. Ony osy úıde qatar turatyn kórshileri toıǵa bergisiz saltanatpen shyǵaryp saldy. Kórshi-qolań aldymen úıdiń kire­berisine dastarqan jaıyp, onyń ústinde sportshyǵa aq jol tiledi. Kóp­shiliktiń júrekjardy jyly sózderinen keıin Maksımniń anasy kózine jas aldy. Osy bir shadyman shaqta jáne tebirenisti sátte jınalǵandar dzıýdoshy jigittiń ústine qazaqtyń dástúrli oıýly shapanyn jaýyp, bata berdi. Budan keıin oılamaǵan jerden bastalyp ketken toı kóshede án salyp, bı bıleýge ulasty. Maksımniń ózi sońynda kórshilerinen mundaı shyǵaryp salýdy eshbir kút­pegenin, sondyqtan júregi jarylardaı bolyp qýanyp turǵanyn jetkizdi. «Endi maǵan Olımpıadadan medal alyp qaıtpasqa bolmaıdy. Kórshilerimniń tilegi men senimin aqtap qaıtýym kerek»,  – dedi sportshy óz sózinde. Murat AITQOJA Jazıra tuńǵyshtyń tuǵyryna kóterile me? Qazaq sportynyń tarıhynda Olımpıada chempıony, tipti júldegeri bolǵan qazaq qyzy joq. Buıyrtsa, bıyl Rıo-de-Janeıro tórinde aýyr atlet Jazıra Japparqul ısi qazaqty qýantyp, el sporty tarıhyna esimin altyn áriptermen jaza ma dep dámelenip otyrmyz. Ras, 2010 jyly tuńǵysh ret Sıngapýrda ótken jasóspirimder arasyndaǵy Olımpıada oıyndarynda Jazıra saf altyndy óńirine qadap, jeńis tuǵyrynyń eń bıik satysyna kóterilgen. Jazıra Japparqul 1993 jyly 22 jeltoqsanda Ońtústik Qazaq­stan oblysyndaǵy Arys qalasynda týǵan. Ata-anasy ál­peshtep ósirgen jeti qyzdyń kenjesi. S.Adambekov atyndaǵy orta mekteptiń 4-synybynda oqyp júrgen kezinen bastap aýyr atletıkamen aınalysa bastaıdy. Qazaqta, ásirese, qazaqy tárbıesi basym ońtústikte kóp balaly otbasynda ultymyzǵa tańsyq sport túrimen aınalysý áý basta Jazıraǵa ońaıǵa túspeıdi. Áıtse de, qaısar qyz alǵan betinen qaıtpaı, bar qıynshylyqty jeńe biledi. Al 2010 jyldan bastap, ziltemir kótergen qyzdaryn kórse, úrke qaraıtyn qalyń qazaqty ǵana emes, tórtkúl dúnıeni moıyndata bastady. Boıyndaǵy bula kúshimen ziltemirdi julqa da, serpe de kóterip, jasóspirimder arasyndaǵy Azııa chempıonatynda ekinshi orynǵa ıe boldy. Dál sol jyly 14-26 tamyz aralyǵynda Sıngapýrda alǵash ret jasóspirimder arasyndaǵy Olımpıada oıyndary ótip, osy dúbirli dodada Jazıra top jardy. 63 kılo salmaq dárejesinde synǵa túsip, qossaıys nátıjesi boıynsha 205 (90+115) kılony baǵyndyryp, Olımpıada chempıony atandy. Al 2011 jyly Parıjde ótken eresekter arasyndaǵy álem chempıonatynda býyny qatpaǵan qarshadaı qyz 228 (100+128) kılo kórsetkishpen 13-oryndy qanaǵat tutty. Esesine, 2012 jyly Gvatemalada ótken jastar arasyndaǵy álem chempıonatynda altynmen aptaldy. Julqa kóterýde 106 kılony, serpe kóterýde 133 kılony eńserip, qossaıysta 239 kılomen chempıon atandy. 2013 jyly Polshanyń Vroslav qalasynda ótken álem chempıonatynda 9-oryndy kóńilge medeý tutty (103+128 kılo). Áıtse de, eresekter arasynda synǵa túsip, tájirıbe jınaqtap qaıtty. 2014 jylǵy Azııa oıyndarynda óziniń emes, bapkerleriniń aǵattyqtarynyń kesirinen júldeli orynǵa bir súıem jetpeı, 4-oryndy ıelendi (118+145 kılo). Dál sol jyly, qońyr kúzde Almatyda ótken álem chempıonatynda Jazıra kúmis medal jeńip alyp, Alekseı Nı bastaǵan Qazaqstan ulttyq quramasynyń bapkerlerine óziniń áleýetiniń zor ekendigin dáleldep berdi. Qossaıysta 262 (118+144) kılony baǵyndyryp, ekinshi orynǵa ıe boldy. Byltyr Hıýstonda ótken álem chempıonatynda da osy jetistigin qaıtalap, 256 (116+140) kılo salmaqpen taǵy da jeńis tuǵyrynyń ekinshi satysyna kóterildi. Ári Almatyda ótken álem chempıonatyndaǵy kórsetkishiniń kezdeısoq nátıje emes ekendigin naqtylap keldi. Biz Jazıraǵa senemiz. Týma talant qaısar qyzdyń baǵy jansa eken dep tileımiz. Basqasy basqa, biraq bizdiń Jazıranyń Olımpıada oıyndarynda júl­deger atanýǵa áleýeti jetedi dep oılaımyz. Jaratýshy kúsh tek kóldeneń qyrsyqtan saqtasyn. Shámshi aǵamyz ánge qosqan Arystyń boıynda týyp-ósken qaısar qyz endi Ánuranymyzǵa aınalǵan Qaldaıaqovtyń áýenin Rıo kóginde quıqyljytsa, shirkin. Joq degende, jeńis tuǵyryna kóterilip, kók baıraǵymyzdy Brazılııa aspanynda jelbiretse deımiz. Kúni búginge deıin Olımpıada júldegeri bolǵan qazaq qyzynyń joqtyǵy tek bizdiń, ıaǵnı qara­paıym jýrnalıster men jankúıer­lerdiń ǵana janyna batpaı, basshylar men bapkerlerdi de oılandyrsa, HHI ǵasyrdyń alǵashqy jıyrmashaqty jylyna deıin dál osylaı jabyǵyp-qapalanyp júrmes edik. Nurǵazy SASAEV