Medaldar sany molaıdy

Rıo-de-Janeıroda ótip jatqan Olımpııalyq oıyn­dardyń aıaqtalatyn shaǵyna da sanaýly saǵattar qaldy. Osylaısha jarty aıdan astam ýaqyt kúlli álemdi dúrmekti dúbirge bólegen aıtý­ly alaman endi ótken kúnniń enshisinde qalady. Oıyndardyń burnaǵy kúni oınalǵan on ekinshi jarys kúni Qazaqstan quramasy qorjynyn taǵy 2 kúmis, 1 qola medaldarmen tolyqtyrdy. Osylaısha elimiz sportshylarynyń Olımpııalyq oıyndarda alǵan jıyntyq medaldar sany 15-ke jetip, bul jónindegi rekord jańartyldy. Atap aıtqanda, 2008 jyly Beıjińde, 2012 jyly Londonda alǵan júldeniń sany bul joly ekeýge asyp tústi. Bul marapattar sapyn 3 altyn, 5 kúmis jáne 7 qola medal túzedi. Munyń syrtynda ázir túr-túsi tolyq anyqtala qoımaǵan taǵy 2 medal bar. Olardy ótken túnde ózderiniń jartylaı fınaldyq shaıqastaryn ótkizgen boksshylar Darıǵa Shákimova men Ivan Dychko ákeledi. Sonda jalpy medal sany taǵy ósedi. Jasyratyny joq, biz bul Olımpıadaǵa biraz qobaljyǵan kóńilmen bardyq. Oǵan tap sol Oıyndar bastalýǵa ólsheýli kúnder qalǵan shaqta Olımpııalyq oıyndardyń eki dúrkin chempıony Ilıa Ilın bastaǵan taǵy birqatar aýyr atletterimizdiń dopıng daýymen jarys­tan shyǵaryp tastalǵany sebep boldy. Bul bizdiń qurama úshin óte qatty soqqy bolyp tıdi. Degenmen, sheshýshi sátte tas-túıin bolyp bekip, syndarly synaqqa saqadaı saı qalypta qatysýǵa kirisip ketken sportshylarymyz ózinen úmit kútip otyrǵan qalyń elin uıatqa qaldyra qoımady. Sonyń nátıjesinde «jaraly» qurammen attanǵan aýyr atletterimizdiń ózi 1 altyn, 1 kúmis jáne 3 qola medal jeńip aldy. Qazaq jastary arasynan Olımp tuǵyryna kóterilgen eń alǵashqy atletimiz shyqty. Sý sporty túrlerinen tarıhta tuńǵysh ret Olımpıada medalin, onyń da altynmen aptalǵan nusqasyn jeńip alyp otyrmyz. Bokstan 1996 jyldan beri sabaqty jibi úzilmeı kele jatqan úrdisti jalǵastyryp, taǵy da altyn medaldiń ázirge alǵashqy shylaýyn qazynaǵa salyp úlgerdik. Sol sııaqty Beıjińde birinshi jáne sońǵy ret qol jetken dzıýdo kúresiniń kúmis júldesi munda da sáýle shashyratty. Búgingi kúnge Qazaqstan olımpıadashylary burynǵy keńestik respýblıkalar qatarynan aldyna tek Reseı sportshylaryn ǵana salyp, osy tizimde ekinshi bolyp keledi. Muny aıtasyz, álemniń Kýba, Argentına, Polsha, Chehııa, Grekııa, Shvesııa, Iran, Túrkııa, Indııa sııaqty kóptegen qýatty elderiniń komandalary bul jóninen bizden keıinde tur. Osynyń bári Qazaqstan spor­tynyń áleýeti kúshti ekenin kór­setedi. Munyń ózi bizdiń elimizde sportty damytýǵa aıryqsha kóńil bólinip kele jatqanyna aıǵaq bolady. Hýlıo Sezar la Krýzdyń qolyn tóreshi kótergende de, Kýba memleketiniń ánurany oryndalǵan kezde de jankúıerler narazylyq bildirip, daýys shy­ǵardy. Batyrlar jylamaıdy deıdi etinen et kesip alsań da. Al bizdiń Ádilbek kózine jas aldy. Qaıta-qaıta jasyn súrtip qoıa­dy. Myna jaqta turǵan bizdiń tamaǵymyzǵa tas tyǵylǵandaı bolǵan. «Jylama» deı almaımyz. Jekpe-jek aıaqtalysymen, qyltadan quramanyń bas ja­t­­tyq­tyrýshysy Myrzaǵalı Aıt­­­janovty kútip alǵanbyz. Ke­she Danııar altynnan olja sal­ǵanda kúndeı kúlip júrgen onyń qabaǵyna búgin muz ilinipti. «Tóre­shiler sharshatyp bitti. Kim­niń jeńgenine qaramaıdy. Aıtar sózim joq», – dedi ol. Hýlıo Sezar la Krýz Rıoǵa kelgende bergen suhbatynda: «Maǵan qarsy turatyndardy kórmeı turmyn. Tek – qazaq boksshysy ǵana qaýipti», degen eken. Qaýpi rasqa aınalyp, ekeýi fınalda kezdesti. Ásheıinde shabýyl dese eki kózi shoqtaı janyp, alǵa qaraı umtylatyn sabazyń qorǵanys jaqqa aýyp ketipti. Qorǵana júrip aıqasý – Ádilbektiń máneri. Bokstyń jabaıy tóbeles emes ekendigin biletin aqyldy jigit shabýyldaýshynyń talmaý tusy ashylǵanda, súńgi qadaǵandaı suǵyp alatyn. Talant degen bir basynan asyp tógilip jatqan Krýz osynyń bárin aqylǵa salyp, Ádilbektiń óz qarýyn ózine qarsy paıdalandy. Áıtse de bizdiń batyrymyz ashylǵan tustarda soqqylaryn ótkizip jatyr. La Krýz da qaryzǵa qalyp jatqan joq. Sońǵy raýndta Ádilbektiń qatar tıgen soqqysynan kýbalyq qara marjan shaıqalyp ketti. Sonymen bári bitti. Aldyńǵy eki raýndty Hýlıo la Sezar Krýzdyń esebine jazǵan tóreshiler soń­ǵy­syn bizge bergenimen, bári kesh edi. – Londonda kúmis alǵanda dál búgingideı batpap edi. О́z esebimde jeńilgen joqpyn. Ekeýmiz ábden syralǵy bolyp qaldyq, osal tustaryn bilemin. 3-0 degen aıqyn basymdylyq. Tóreshiler olaı esepteıtindeı jeńis bolǵan joq,  – dedi Ádilbek. Eline «altyn» aparyp, me­reıin taǵy bir márte kóterý edi armany. Qazaq balasynyń qaı­ratyn osylaı tanytqysy kelgen. Jaıshylyqta ishtegi qaınaǵan dúnıesin syrtqa shyǵarmaıtyn jigittiń qystyǵyp kózine jas alǵan­dyǵy – osyndaı asyl mura­tyna tóreshilerdiń kóldeneń tur­ǵany. Biraq, altynnan salmaǵy bir eli kem emes bul medal Bo­lat Jumádilov aǵasynyń qos «kú­misindeı» – tarıhymyzdyń jar­qyn bir paraǵy bolary haq. Tańerteńgilik kúres kilemine túsken Gúzel Manıýrova vengr balýanyna kútpegen jerden eki upaı ustatyp jiberdi. О́zi shabýyldap aıaqtan ilgen qalpy dyryldatyp kilem syrtyna apara jatyr edi, yshqynǵan vengr amal taýyp artyna ótip ketti. Qylpyldap qaldyq. Myqty ǵoı bizdiń qyz. Qateligin tez túzedi. Gúzel qarsylasyn ári-beri basqa qaǵyp aldaýsyratyp turdy da jaı oǵyndaı jyldamdyqpen aıaqqa ótti. Qos qara sannan qapsyra qushaqtaǵan qalpy tik kóterip alyp, qos jaýyrynymen kilemge sulatty. Ári qaraı es jıdyrǵan joq, upaılar bizdiń qyzdyń paıdasyna sartyldap jazylyp jatyr. 12-2 bolǵanda tóreshi ysqyryp júrip, zorǵa toqtatty. Kelesi qarsylasy da syrtta qalyp ketti. Reseılik Ekaterına Býkına – álem chempıony. Áýelde Gúzel qatty utylyp jatty. Býkına – qoıar emes. Upaıyn segizden asyryp jiberdi. Bir mınýtqa jetpeıtindeı ýaqyt qalǵan. Ishimiz ýdaı ashyp turǵanda, balýanymyz amalyn tapty. Bir ilip qulatyp, oń aıaǵyn qursaýlaǵan kúıi eki jaýyrynyn kilemge janyshtaǵan. Ol da ólse jan bere me ári jaqsy jeńip jatqan Gúzeldiń bir aıaǵynan tas­taı qatyp jiberer emes. Bizdiń qyz kúsh aldy. Qaıystaı qatyp tistengen qalpy Býkınany aýdaryp alyp astyna basty. Tóreshi dúrbimen qaraǵandaı jata qap kóz almaıdy. Sanaýly sekýndtar qaldy. Tóreshi qolymen kilemdi salyp qaldy. Taza jeńis! Bul eki ortada alǵashqy kez­desýinde utylǵan Ekaterına Larıonova da jubanysh beldesýi arqyly qola medalǵa jaqyndap qalǵan. Qola júlde úshin tartys­ta Reseıden Amerıkaǵa qonys aýdarǵan, álem chempıony tájin kıip kórgen Elena Pırojkovamen joly qıysty. Úsh upaı jeńilip jatyp, jeńisti tartyp aldy. Amerıkalyqtyń basynan asyra ustap qos qoltyqty qapsyra qushaqtaǵan qalpy keýdelete laq­tyrdy. Ári qaraı ýysynan shy­ǵarmaı, qos jaýyrynyn kilemge janshyǵan. Qola medal qolda! Gúzeldiń fınalda joly bolmady. Kanadalyq Erıka Ýıbe óte myqty eken. Qara kúshi mol. Gúzel bir márte emes, eki-úsh márte aıaqtan ilgenimen, keýdeletip ákete almady. Az tabys emes. Gúzel 38 jasta. Sportshy úshin úlken jas. Burynǵydaı jyldamdyq joq, kúsh te azaıǵan. Biraq baı tájirıbe bar. Sonyń arqasynda fınalǵa jetip, elimizge jaqsy júlde alyp berdi. Myń qaıtara rahmet, Gúzel qyz! Halqymyz úshin qasıetti juma kúni taǵy da qorjynymyz tolyǵa túse me dep otyrmyz. Asa aýyr salmaqtaǵy alybymyz Ivan Dychko aǵylshyn Djozef Djoıspen, al Darıǵa Shákimova ataq­ty Klaressa Shıldspen jartylaı fınalda qolǵap túıistiredi. PS. Bet qattalyp jatqanda jar­tylaı fınaldaǵy kez­desý­le­rin ótkizgen Ivan Dychko (91 kg-dan jo­ǵary) men Darıǵa Shá­ki­­mova (75 kg) Qazaqstan qorjynyna taǵy eki qola medal saldy. «Egemen Qazaqstannyń» arnaýly tilshisi Baqtııar TAIJAN Rıo-de-Janeırodan habarlaıdy Sýretterdi túsirgen Danııar MAILYBAEV