Mekteptiń jany – muǵalim

Sanaly urpaq ósirip, sapaly bilim men tárbıe berý barsha­myz­dyń ortaq paryzymyz bolsa kerek. Ustazdyń juldyzyn jaǵyp, mártebesin bıiktetetin de, taǵylymyn qalyptastyryp, tanymyn keńeıtetin de – osy ólshemder. Elbasymyz Táýelsiz Qazaqstannyń keleshegi qashanda qoǵamdaǵy bilim deńgeıine táýeldi ekenin únemi aıtyp keledi. Osy oraıda, Alash kósemderiniń biri Ahmet Baıtursynovtyń «Mek­tep­tiń jany – muǵalim. Muǵalim qan­daı bolsa, mektep sondaı bolmaq» degen sózderi eske túsedi. Osy bir ataly uǵym ustazdar qaýymy úshin basty ustanym bolýy shart. «Mektep – keme, bilim – teńiz» desek,el erteńin bilimmen qarý­lan­dyratyn, tárbıe beretin kıe­li shańyraq árkez adamzattyń bar­lyq asyl qasıetterin óske­leń urpaq boıyna sińirip, qoǵam­dyq kózqarastaryn durys qalyp­tastyryp kele jatqany daý­syz. Ustazdar qaýymy bolsa, shákirt­terdiń jan-jaqty damyǵan tulǵa bolyp erjetýine zor yqpal eteri kámil. Búgingi mektep oqýshylary – el tizginin ustar erteńimiz. Bilim­niń órkendeýi – qoǵamnyń alǵa jyljýy, órkenıetimizdiń óne­geli ólshemi. HHI ǵasyrda kez kel­gen elge shyraq bolatyn da – bilim. Al, bilimniń qaınar kózi – mek­tep. 2007 jyly paıdalanýǵa beril­gen qazaq mektep-gımnazııasy ob­lys ortalyǵyndaǵy irgeli bilim osha­ǵy sanalady. Qazirgi tańda munda 1100 oqýshy bilim alady. Olarǵa 23 joǵary, 32 birinshi, 18 ekinshi sanatty muǵalim sabaq beredi. Materıaldyq-tehnıkalyq bazaǵa toqtalatyn bolsaq, 2 sport zaly, 1 basseın, 2 sheberhana, dárigerlik kabınet, jantanýshyǵa arnalǵan arnaıy bólme, 2 jańa modıfıkasııalyq lıngafondy-mýl­tımedııalyq kabınet, 2 ın­for­matıka kabıneti, 22500 kitap qory bar kitaphana, oqý zaly, ádistemelik kabınet, 240 oryn­dy akt zaly, jaıly ashana, 77 ory­ndy shaǵyn ortalyq jumys is­teı­di. Internet qoljetimdi, arnaıy elektrondy oqý júıesi e-lerning-ke qosylǵan. 2007 jyl­dan beri úshtildilik baǵytta eks­prı­menttik bilim berilip keledi. Mate­matıka páni qosymsha fakýl­tatıv kýrsynda aǵylshyn tilinde oqytylady. 2012 jyldan Nazarbaev ıntellektýaldyq mek­tebiniń is-tájirıbesi engizildi. Us­taz­darymyz qazirgi zamanǵy qa­jet bilimderdi oqýshylardyń óz be­tinshe meńgerýine júıeli atsaly­syp keledi. Ár shákirtti belsendi tanymdyq úrdiske tartý arqyly alǵan bilimderin tájirıbede qol­danýǵa, ıntellektýaldyq, denelik kúshterin damytýǵa, óz oılaryn aıtýǵa úıretýden jalyqqan emes. Elimizde bolyp jatqan úde­ris­ter bilim berý júıesine tyń kózben qaraýdy, qol jetken ta­bys­tardy syn kózben baǵalaı otyryp sara­laýdy, oqýshylardyń shy­­ǵar­mashylyq áleýetin damy­týdy, muǵalimniń is-áreketin j­ańa­sha turǵyda uıymdastyrýdy tal­ap etedi. Prezıdentimizdiń «Qazaq­stannyń bolashaǵy – búgingi jastar. Sizder olarǵa qalaı bilim beresizder, Qazaqstan sol deńgeıde bolady» degen sózi búgingi bilim berý júıelerindegi oqý-tárbıe úderisinde zamanaýı oqytý tehno­lo­gııalaryn tıimdi qoldaný arqyly bilimi men biliktiligin arttyrýdyń ózektiligin kórsetse kerek. Qazirgi qoǵam aldynda turǵan ózekti máseleniń biri – kópmáde­nıetti, shyǵarmashyl, áleýmettik beıimdelgen tulǵa qalyptastyrý. Oqýshy qabiletterin jan-jaqty damytyp, shyǵarmashylyǵyn ushtaı bilý úshin ustaz ózi shyǵar­ma­­shyl tulǵa bolýy tıis. Bul oraı­da barlyq deńgeıdegi tamyz konferensııalarynyń bereri mol. Olarda bilim sapasyn art­tyrý, túpki nátıjege baǵyt­taý, muǵalimderdiń kásibı sheber­lik­terin arttyrý, aqparattyq – kommýnıkatıvti mádenıeti joǵary tulǵalyq-damytýshylyq fýnksııany jetildirý sekildi ózekti máseleler talqylanyp, naqty mindetter belgilenedi. Ulaǵatty ustaz atana bilý, ony qadir tutý, aryńdaı taza ustaý – ár muǵalimniń boryshy. О́zgermeli qoǵamdaǵy jańa formasııa muǵalimi – peda­gogı­kalyq quraldardyń barlyǵyn meńgergen, ózin ózi jetildirýge talpynǵan, rýhanı damyǵan, tolysqan shyǵarmashyl tulǵa. Naryq jaǵdaıyndaǵy muǵalimge qoıylatyn talaptar: básekege qabilettiligi, bilim berý sapasynyń joǵary bolýy, kásibı sheberligi, ádistemelik jumystaǵy sheberligi. Táýelsiz el tiregi – bilimdi urpaq desek, mektebimizdiń kún tártibinde turǵan basty másele- bilim berý, ǵylymdy damytý. О́rkenıet bitkenniń ózegi, ǵylym, tárbıe ekendigine eshkimniń talasy joq. Osy oraıda bilim ordasy – mektep, al mekteptiń jany – muǵalimderdiń basty mindeti – óz ultynyń tarıhyn, máde­nıetin, tilin qasterleı oty­ryp, jalpy adamzattyq rýha­nı qundylyqtarǵa ushtastyra biletin tulǵa tárbıeleý. Bulbul AHMADIQYZY, qazaq mektep-gımnazııasynyń dırektory Petropavl