Sábı dúnıege kelgende, besik jyrymen áldılep qarsy alyp, dúnıeden ótkende, joqtaýmen shyǵaryp salady. Este joq eski zamandardan beri úrdiske aınalyp kele jatqan osy tamasha dástúr áli kúnge deıin jalǵasyn taýyp keledi. Kez kelgen ulttyń ózindik keskin-kelbeti men bolmys-bitimin aıqyndaıtyn uǵymdy onyń ózine tán ulttyq mádenıeti deıtin bolsaq, qazaq mádenıetindegi jyraýlar dástúriniń alar orny erekshe. Osy rette taıaýda jyraýlar poezııasynda oıyp turyp oryn alatyn Mańǵystaý jyraýlyq mektebi úlken jınaqpen tolyǵyp otyr. «Til tańbaly aqyndar» degen ataýmen jaryq kórgen 5 tomdyq jınaqta osy túbekte týyp-ósken aqyn-jyraýlardyń óleń-jyrlaryna oryn berilgen.
Atalmysh kitap jaqyn kúnderi «Aktau Open Fest-2016» festıvaliniń alǵashqy keshinde kópshilikke tanystyrylatyn bolady.
– Bul eńbektiń baspaǵa deıingi jumystary keminde 10 jyl buryn qolǵa alynǵan, – dedi jınaqty qurastyrýshy aqyn Ánýar Bımaǵambet. – Kitapqa jyraýlar murasyn jınaqtaýdyń basynda marqum Jetibaı Jylqyshyuly turdy. Sondyqtan onyń negizgi qurastyrýshysy retinde osy kisiniń atyn kórsettik. Jalpy, kóp tomdyq jınaqqa úles qosýshylar sany birer janashyr adammen shektelmeıdi. Munda uzaq jyldar boıy tutas bir shyǵarmashylyq top eńbek etti degenimiz jón. Olardyń arasynda Qabıbolla Sydıyquly, Svetqalı Nurjan, Eldos Emil, Sultanbek Qudaıbergen, Aqylbek О́tesh sekildi ádebı muralardy jınastyrýshylar boldy. Kitaptyń kirispesinde onyń materıaldaryn jınap, qurastyrýǵa atsalysqan barlyq azamattar atalǵan. Kózi tirisinde Ábish Kekilbaıuly aǵamyz ben Farıza Ońǵarsynova apamyz da muralarymyzdy jınaqtaý jumystaryna bas-kóz bolyp otyrdy. Sol sııaqty kóne jyraýlar shyǵarmalary tarıhılyǵyn zerttegen fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Jumat Tilepovtiń, aqyn-jyraýlardyń tildik erekshelikterin zerttep, mátindik saraptama, lıngvo-stılıstıkalyq, etımologııalyq sıpattama jasaǵan fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Bıbiaısha Nurdáýletovanyń da eńbekterin atap ótkenimiz jón.
Osylaı jaryqqa shyqqan «Til tańbaly aqyndar» jınaǵy Mańǵystaý aqyn-jyraýlary shyǵarmalarynyń ózindik antologııasy ispettes. Ol ótken ǵasyrlarda ómir súrgen О́gizbaı, Abyl, Nurym, Aqtan aqyndardan bastap, qazirgi dáýirge deıingi 52 avtordy qamtıdy. Bul jınaqqa úsh ǵasyrdyń únin toptastyrýǵa múmkindik berdi. Kólemi 5 tomnan turatyn jınaq 130 baspa tabaq mólsherimen daıyndaldy. Ázirge taralymy 1000 dana bolǵanymen, keleshekte qosymsha basyp shyǵarylyp qalýy ábden múmkin.
Kitapta kóptegen belgili jáne beımálim avtorlardyń shyǵarmalary men ómir derekteri, buǵan deıin jarııa bolmaǵan muraǵat qujattary, únjazbalar men qoljazbalar bar. Shyǵarmalarda kezdesetin dinı sózderdiń maǵynalary anyqtalyp, kóne túrkilik, keıbir araby-parsı mátin-cózderge túsinik berilgen. Týyndylar kez kelgen oqyrman úshin túsinikti, jatyq tilde jazylǵan. Rýhanı muraǵa qyzyqqan adam bul jınaqtan kóne sózderdiń nárine qanyǵyp, azattyqty ańsaǵan arzý-armanymen tanysa alady. Bul bir jaǵy Mańǵystaý jyr mektebiniń negizgi oqýlyǵy da sııaqty.
Shyǵarýshylar kóp tomdyq jınaqtyń Táýelsizdigimizdiń 25 jyldyǵy qarsańynda jaryq kórip otyrǵanynda da mán bar ekenin aıtady. Bul eń aldymen ádebı-mádenı qaýymynyń osy toıǵa ózindik tartýy ispettes. Ekinshiden, osy egemendik bolmasa, mundaı jyr-jaýharlarynyń birneshe tom qurap, bir mezgilde jaryq kóre qoıýy ekitalaı nárse edi. Sondyqtan qurastyrýshylar kitaptyń jaryqqa shyǵýyna demeýshilik jasaǵan oblys basshylyǵyna alǵys sezimin bildiredi.
Rýslan IGILIK