Ejelgi Jibek joly men búgingi «Batys Qytaı – Batys Eýropa» avtomagıstralynyń boıynda – Qordaı asýynyń bas qaqpasynda tarıhı monýment boı kóterdi
Alys joldan keletin asyǵys jolaýshy at kidirtetindeı aıshyqty eskertkish qazaqtyń belgili tórt azamatynyń qurmetine qoıyldy. Saltanatty ashqan Jambyl oblysynyń ákimi Kárim Kókirekbaev óz sózinde bolashaq urpaqty eldik, erlik rýhta ta tárbıleýdegi ótip jatqan bul sharanyń saıası-rýhanı mánine de keńinen toqtaldy. «Bul – el Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy aıasyndaǵy halqymyzdyń uly tulǵalaryn esimin jańǵyrtýdyń jarqyn dástúri, ulttyq órleýimizdiń aıqyn kórinisi, kisilik kelbetimizdiń úlgisi» dedi tebirene sóz sóılegen oblys ákimi.
Ádette, dittegen baǵytty betke alyp kók júzinde qalyqtap keletin kez-kelgen áýe laıneri Almaty áýejaıyna qonatyny týraly alǵashqy habardy osynaý Qordaı asýynyń ústinen ótkende habarlaıdy. Keńes Odaǵynda «Tótenshe jaǵdaıda Qytaı shekarasyna bir túnniń ishinde jetemiz» degen eseppen qurylǵan asa iri Otar áskerı garnızony da osy Qordaı asýynda salynǵan edi.... Jınalǵan qaýym aldynda aqtaryla oı túıindep, aq batasyn bergen aıtýly aqsaqalymyz – memleket jáne qoǵam qaıratkeri О́mirbek Baıgeldi «Kúre joldyń boıyndaǵy osynaý bıikten kókjıekke kóz salsańyz attyń dúbiri, jaýyngerdiń jalyndy urany qulaǵyńa estilgendeı áserde qalasyń. О́ıtkeni, qazaqtyń tarıhı taǵdyryn talqyǵa salǵan Ańyraqaı shaıqasy osy Qordaıdyń qaqpasynan bastaý alǵan» deýi de tekten-tek emes sekildi. Ornalasqan jer jaǵdaıy jaǵynan osyndaı úılesimdikter baıqatqan qasıetti Qordaı asýynda halyqtyń nıetine saı uly dúrmek qyzý jalǵasyn tapty.
Shańyraqpen kómkerilgen tórt tuǵyrdaǵy tórt tulǵanyń birinshisi – sóz súleıi Súıinbaı men jyr alyby Jambyldyń jyrlaryna arqaý bolǵan, ata jaýyn qazaq dalasynan shettete qýyp shyqqan ataqty О́tegen Batyr edi. Ultyn súıgen oǵlannyń halqyna degen shynaıy sezimin Jambyl atamyz bylaı jyrlaǵan-dy.
...Japan túzde jol shegip,
Qorqyttaı-aq qańǵyrdym!
Kún kúrkirep asapanda,
Naızaǵaı oınap jatsa da
Janarymdy jandyrdym
Men halqymdy súıemin...
Odan keıingi barelefte Maıqy bıden beri qaraı ǵumyr keshken qazaqtyń myńnan tulpar, júzden júırik shyqqan 50 bıdiń qataryna oryn alatyn ataqty qordaılyq Kebekbaı men Noǵaıbaı sheshender. Aýyzdaryn aıǵa bilegen eki tulǵa da halyq aldynda ádildik tórelik aıtyp qana qoımaı, el taǵdyryn sheshetin qoǵamdyq saıası qaıratker dárejesinde bolǵany tarıhtan málim.
Zamanynan asyp týǵan qyrǵyz jazýshysy Shyńǵys Aıtmatov kezinde «Siz Kenen ata, qazaq-qyrǵyzǵa teń ortaq uly adamsyz. Sizdiń toıyńyz – bizdiń toıymyz. Sizdiń merekeńiz bizdiń merekemiz. Qyrǵyzdar sizdi ardaq tutyp óz atamyz, óz aqynymyz, ózimizdiń ónerdegi Alataýymyz dep espteıdi» dedi emes pe?! Áńgime – qazaq áleminde bir ǵasyrdan astam ýaqyt ásem áýezdi bulbuldaı bolǵan Kenen Ázirbaev haqynda. Eskertkishten oryn alǵan tórtinshi tulǵa –Qordaıdyń boztorǵaıy, halqyny súıiktisi Keene Ázirbaev bolatyn.
Bıik tuǵyrdan oryn alǵan batyr men sheshender, kúmis kómeı ánshiniń beınesi aldynda keń baıtaq elimizge esimderi asa tanymal ǵalymdar men óner tulǵalary, depýtattar men qoǵam qaıratkerleri tanymdyq pikirlerin bildirdi, oılaryn ortaǵa saldy.
Jambyl oblysynyń Qordaı aýdanyna kórshiles jatqan Almaty oblysynyń Jyr alyby Jambyl atyndaǵy aýdannyń qurmetti delegasııasyn bastap kelgen, el aldynda sózi júretin abyroıly aqsaqal Áskerbek Abaev bylaı deıdi: «Kúre joldyń boıynda kóz tartar jerden oryn alǵan tarıhı eskertkish búgingi jáne keler urpaqty oı tuńǵıyǵyna jeteleri daýsyz. Halyqtyń kim ekenin uǵyndyratyn aıshyqty bul belgi keshegi men búgingi dáýirdiń arasyn jalǵap jatqan altyn kópir dese bolady. Halyqtyń jadynyń jańǵyryp, ótkenimen búgingisin sabaqtastyryp otyrýy tarıhı qubylys. Kúni keshe ǵana halyq óziniń ótken joldaryna baǵamdap baǵa bere almaıtyn músápir kúı keshti emes pe, esterińizge túsirińizdershi?! Endeshe munyń bári de el egemendiginiń arqasy. Qazaqstan Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy qarsyńynda bolyp otyrǵan bul salatanattyń mánin áleýmet osy turǵydan túsinedi degen oıdamyn».
Ataqty Jambyl trıosy osy óńirde týǵan Kenen ánderin shalqytyp, halyqtyq saltanatqa shyraı berdi.
Arystarǵa arnalyp Quran baǵyshtaldy, as berildi.
Talǵat SÚIINBAI,
«Egemen Qazaqstan»
Sýretterdi túsirgen Nurǵalı ÁShIR