Atyraýda kúıshi, kompozıtor Qarshyǵa Ahmedııarov atyndaǵy jeke dombyrashylardyń I respýblıkalyq baıqaýy ótti
Qarshyǵa Ahmedııarov – barshaǵa tek kúıshiligimen ǵana emes, sonymen birge, kompozıtorlyǵymen de tanymal bolǵan talant ıesi. Onyń kúı tartysy bólek edi. Quddy on saýsaǵy dombyranyń qos isheginen kúı saýlatyp turǵandaı áserge bóleıtin. О́nerdegi ataǵy dardaı bolǵanmen, ómirdegi qarapaıymdylyǵy tańdandyratyn. «Qarshyǵa Ahmedııarov – ustazdardyń naǵyz ustazy, óte qarapaıym, kishipeıil bolatyn. Stýdentterdiń dombyra tartysyna kóńili tolmaǵan sátte «Boıynda ónerdiń ushqyny bar, oqýdan shyǵarmaı-aq qoı» dep janashyrlyq tanytatyn. Talantty jastyń baǵyn ashýǵa baryn salatyn, sóıtip, úlken ónerge attandyratyn» deıdi ustazy jaıly Qurmanǵazy atyndaǵy qazaq ulttyq konservatorııasynyń dekany, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Kárıma Saharbaeva.
Kúıshilik ónerimen ǵana shektelmeı, ózi de birneshe kúı shyǵarǵan, sonymen birge, Mahambet О́temisulynyń kúılerin zerttep, notaǵa túsirip, qazaq óneriniń altyn qoryna qosqan qaıtalanbas talant ıesi Qarshyǵa Ahmedııarovtyń kindik qany tamǵan Atyraýda jeke dombyrashylardyń respýblıkalyq baıqaýy ótti. Álbette, «Kúı – Uran» degen ataýmen alǵash ret shymyldyq kergen atalmysh shara dara kúıshiniń murasyn keıingi urpaqqa nasıhattaýǵa arnaldy.
– Qazaq halqyn búgingi kúnge deıin jetkizgen – onyń dástúrleri. Sonyń ishinde Qarshekeń qasıetti qara dombyrany qolyna qarý etip, qudiretti óner jolynda aıanbaı ter tókti. Bir adam elge qyzmet atqarsa, osy aǵamyzdaı atqarsyn! Ol Birikken Ulttar Uıymynda, Nıý-Iorktegi «Karnegı Hollda», Vashıngtondaǵy «Kennedı» ortalyǵynda, odan qala berdi basqa da alys-jaqyn elderde dombyranyń únin áýeletti. Jyr semseri Mahambettiń umyt qalǵan onnan astam kúıin qatarǵa qosty. Bes júzden asa kúıdi kúıtabaqqa túsirdi, 150-den astam áni bar. Munyń bári – adal eńbek. 1991 jyly «Gýrev ataýyn ózgertemiz» degende Qarshekeń «Atyraý» degen kúı shyǵarypty. Ol oblystyń ataýyn nasıhattaýda da zor ról atqardy. Sóıtip, ónegeli iz qaldyrdy. Kúıshiniń salyp ketken sara jolyn urpaqtan-urpaqqa jalǵastyrý – bizge paryz. Bıyl bul baıqaýdy Atyraý tórinde ótkizsek, kelesi joly óziniń kindik qany tamǵan Mahambet aýdanynyń Tańdaı aýylynda uıymdastyrýǵa ábden bolady. Qarshekeńe qandaı qurmet kórsetsek te artyq emes, – deı kele, kúı kúmbirlegen respýblıkalyq baıqaýdyń ashylý saltanatynda oblys ákimi Nurlan Noǵaev kúıshiniń jeke dombyrasyn shertip berdi.
Baıqaýda elimizdiń ár óńirinen jeke dombyrashylar baq synady. Olarǵa aldymen Qarshyǵa Ahmedııarovtyń kúı ónerindegi ózindik naqyshyn jalǵastyrý talaby qoıyldy. Sóıtip, birinshi jáne ekinshi kezeńde úmitkerler kúılerdi óziniń tańdaýymen, sonan soń arnaıy tapsyrmamen oryndady. Al úshinshi kezeńde orkestrdiń súıemeldeýimen kúı tartty. Osylaısha, Atyraýdaǵy N.Jantórın atyndaǵy oblystyq fılormanııanyń sahnasy eki kún boıy kúı kúmbirimen terbeldi. Nátıjesinde Qurmanǵazy atyndaǵy qazaq ulttyq konservatorııasynyń stýdentteri Asylhan Jolamanov, Serik Álibekov, Bekbolat Ábdiberikuly, Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń stýdenti Daryn Qudaıbergenov úshinshi júldeni ıelenip, 250 myń teńgemen marapattaldy. Ekinshi júldege ıe bolǵan Ulttyq konservatorııanyń taǵy bir stýdenti Azamat Shynarovqa 375 myń teńgelik syılyq berildi. Birinshi oryndy ıelengen Dına Nurpeıisova atyndaǵy halyqtyq mýzyka akademııasynyń stýdenti Aınur Saqypova men Almaty oblysy Qarasaı aýdandyq mádenıet úıiniń qyzmetkeri Tańat Sádenovke 625 myń teńgeden tıdi.
О́ziniń dombyra tartý mashyǵymen daralanǵan Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynyń magıstranty Abylaı Tilepbergenov baıqaýdyń bas júldesin jeńip aldy. Onyń syılyǵy – 1 mıllıon teńge. Baıqaý barysynda kúıshiniń jary Nurbıke Jumaǵalıqyzy qurastyrǵan «Kúı tolǵaý» atty monografııalyq kitaby tanystyryldy.
Joldasbek ShО́PEǴUL,
«Egemen Qazaqstan»
ATYRAÝ
Sýretti túsirgen
Rahym QOILYBAEV