Joldaǵy jaǵdaılar Parlament pen Úkimettiń jiti nazaryn talap etedi

Parlament Senatynda  «Jol qozǵalysy salasyndaǵy quqyqtyq retteýdiń jaı-kúıi men problemalary týraly» taqyrybyna arnalǵan parlamenttik tyńdaý ótti. Konstıtýsııalyq zańnama, sot júıesi jáne quqyq qorǵaý organdary komıtetiniń bastamasymen ótken sharaǵa Parlament depýtattary, ortalyq jáne jergilikti organdardyń ókilderi jáne sarapshylar qatysty. «Jol qozǵalysy salasyn quqyqtyq turǵydan jetildirý – Parlament pen Úkimettiń udaıy nazarynda turatyn mańyzdy másele. Jol boıynda oryn alyp jatqan apatty oqıǵalar bizdi beıjaı qaldyrmaıtyny sózsiz», dedi Senat Tóraǵasy Qasym-Jomart Toqaev. Sondaı-aq, Tóraǵa byltyr ǵana elimizdiń joldarynda 19 myń jol-kólik oqıǵalary bolǵanyna, onda 2,5 myń adam qaza ta­ýyp, 24 myńnan astamy jaraqat alǵanyna nazar aýdardy. Bir jol-kólik oqıǵasynan kóptegen adamnyń qaza tabý oqıǵalary jıiledi. Jol-kólik oqıǵasy týyndaýynyń negizgi sebebi, kóliktegi júrgizýshiler tártibiniń tómendigi bolyp otyr, elimizdegi jol-kólik oqıǵalarynyń 90 paıyzy solardyń kinásinen bolady, dedi Q.Toqaev. Senat Tóraǵasynyń pikirinshe, bul málimetti orasan zor qarýly qaqtyǵys týraly aqparatpen salystyrýǵa bolady. «Eger de osylaı kete beretin bolsa, biz taıaýdaǵy 10 jylda 25 myń adamnan aıyrylýymyz múmkin jáne shırek mıllıondaı qazaqstandyq aýyr jaraqat alýy yqtımal. Sondyqtan, óte shuǵyl sharalar qajet», dedi Q.Toqaev. «Jol-kólik oqıǵalarynyń úshten biri jyl­damdyqty arttyrýdan oryn alady. Bul jyldamdyqty retteýdegi eń úzdik halyqaralyq tájirıbeni eskerý úshin Qazaqstan zańnamasyna ózgerister engizý qajettigin kórsetip otyr», dedi Q.Toqaev. Tóraǵa qaýipsiz jyldamdyqty qamtamasyz etý maqsatynda jer­gilikti ahýaldy eskere otyryp, jyl­­dam­dyqqa qosymsha shekteý engi­zý úshin qajet bolǵan jaǵdaıda jer­gi­likti bılikke ókilettik beri­letin she­teldik tájirıbeni mysalǵa keltirdi. Osy saladaǵy zańnamany je­tildirý týraly aıta kelip, joǵarǵy palatanyń basshysy 2014 jyly jol qozǵalysynyń tıimdiligi men qaýipsizdigin arttyrý maqsatynda «Jol júrisi týraly» jańa Zań qa­byldanǵanyn eske saldy. Bıyl zańnamaǵa júrgizýshiler daıarlaıtyn oqý uıymdaryna jańa talaptar bekitetin túzetýler engi­zildi, ol joldaǵy jaǵdaıdy jaq­sar­týǵa járdemdesýi tıis. «Jol­daǵy qozǵalys salasyndaǵy zańna­many jetildirý jónindegi jumys­tardy jalǵastyra berý kerek. Sondyqtan búgingi Parlamenttik tyńdaý usynymdar men pikirler berý turǵysynan mańyzdy ǵoı dep sanaımyn», dedi Senat basshysy. Q.Toqaevtyń pikirinshe, bizdiń negizgi maqsatymyz – jol apattary deńgeıin tómendetip, jol-kólik kesheniniń tıimdi jumys isteýin qamtamasyz etý «Avtojol salasy ekonomıka men qoǵam damýynyń «bet-beınesi», ıaǵnı aınasy ekenin umytpaýymyz kerek. Joldyń jaǵ­daıyna qarap, memlekettiń damý deńgeıi týraly qorytyndy jasaý­ǵa bolady. Qazaqstan álem­degi eń damyǵan elderdiń qataryna kirýdi kózdeıtinin jarııalady, bi­raq, shynyn aıtý kerek, avtojol sala­syndaǵy qaýipsizdiktiń qa­zirgi jaǵ­daıy bul mindetti oryn­daýǵa saı kelmeıdi», dedi sóziniń sońynda Qasym-Jomart Kemel­uly. Parlamenttik tyńdaý barysynda Ishki ister mınıstri Qalmuhanbet Qasymov, Investısııalar jáne damý mınıstri Jeńis Qasymbek, Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri Tamara Dúısenova, Bas prokýrordyń orynbasary Andreı Kravchenko, Astana ákiminiń birinshi orynbasary Sergeı Horoshýn, Ońtústik Qazaqstan oblysy ákiminiń birinshi orynbasary Darhan Satybaldy sóz sóıledi. Al birqatar senatorlar jol-kólik salasyn quqyqtyq retteýdi jetildirý jónindegi óz usynystary men eskertpelerin aıtty. Parlamenttik tyńdaýǵa qaty­sý­shylar Úkimetke, Ishki ister, In­vestısııalar jáne damý, Den­saýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý, Bilim jáne ǵylym, Aqpa­rat jáne kommýnıkasııalar mınıs­tr­likterine usynymdar ázirledi. Ǵabıt ISKENDERULY, «Egemen Qazaqstan»