Shymkenttiń ortasynda eski qorǵan bar. Qazba jumystaryn bastaǵan arheologtar Shymqalanyń tarıhy eki myńjyldyqta jatqandyǵyn aıtyp, jurttyń qulaǵyn bir kóterip tastady. Jel sóz emes, tabylǵan kóne jádigerlerdiń sıpatyna, qoldanylǵan ýaqyttaryna ǵylymı saraptama jasap, osyndaı qorytyndyǵa kelgen.
Kóne qala aınalasy qurylys materıaldary sııaqty ónimderdi satýǵa aınalǵan bazar bolǵaly qashan. Egdeler bolmasa, keıingiler ýaqytyn bile bermeıdi.
Bazar bir bólek, qala ortasyndaǵy bıik tóbe qyzyqtyrǵan bireýler saýda oryndary men úı salý úshin de jer telimderin alǵan. Yqpaldylary ákimdikke bıligin ótkizip júrip, jerlerin zańdastyryp úlgeripti. Qalaǵa kóship kelgenimen, úı-kúıi joq qoly qysqalar ár sańlaýdan lashyq turǵyzyp alǵan edi. Arheologtar dabyl kótergenge deıin ejelgi qala ornyna qyryqshaqty úı túsip qoıypty. Qala ákimdigi bul úılerdiń jaqyn arada súriletinin aıtqaly, osyndaǵy jurttyń mazasy ketti. Tirshiliktiń taýqymetin kópbalaly analar men zeınetkerler kóreıin dep tur.
О́ıtkeni, qujattaryn resimdep alǵandar bolmasa, qalǵany túksiz qalýy múmkin. Turǵyndarmen sóılestik. Kóne qala ústine úı salýdyń qısynsyzdyǵyn ózderi de biledi. Biraq, amaldary bolmaǵan. Ázirge, toǵyz úı súriledi dep kútilýde. Alaıda, barar jer, basar taýy joq qoly qysqa otbasylar qystyń kózi qyraýda bala-shaǵasyn shubyrtyp qaıda barmaq?!
Qala ákimdigi olardyń jaǵdaıyna túsinistikpen qarap otyr. «Bul másele sheshimin tapqansha baspanany súrý nemese májbúrli túrde kóshirý júrgizilmeıdi. Jurt dalada qalmaıdy. Biz áleýmettik turaqsyzdyqty boldyrmaýǵa tyrysamyz», – deıdi Shymkent qalalyq jer qatynastary bólimi basshysynyń orynbasary Narıman Qasymbekov.
Bolashaqta ejelgi qala ornyndaǵy 42 úı buzylady. Másele, munymen bitpek emes. Oblys ákimi Janseıit Túımebaev arheologııalyq qazba júretin qala etegindegi bazar ıelerimen sóılesip, qurylys ornyn basqa jaqqa kóshirýdi usynǵan. Kópshiligi qoldaý bildiripti. Ondaı jaǵdaıda eki myńjyldyq tarıhy bar ejelgi qala týrıster ortalyǵyna aınalady.
Baqtııar TAIJAN,
«Egemen Qazaqstan»
Ońtústik Qazaqstan oblysy