Qazaqstan táýelsizdigin alǵannan keıingi jyldary birqatar halyqaralyq sharalardy ótkizip, óziniń ustanymy men jaýapkershiligi bar el ekendigin álemge pash etti. Qazir Kók baıraqty elimizdi álemdik qoǵamdastyq moıyndaıdy jáne qurmetpen qaraıdy. Al saıahatsúıer qaýym, ıaǵnı týrıster qanshalyqty elimiz týraly habardar ári kelýge daıyn? Týrızm arzan da sapaly qyzmetti qajet etetinin eskersek, bul baǵytta báseke qyza túskendigin kóremiz.
Árıne, týrızm salasy ózdiginen damı beretin sala emes. Oǵan qomaqty qarjy quıý jáne tehnologııalyq jetistikterdi endirý kerektigi ýaqyt talaby. Osy turǵydan kelgende, bul másele memlekettik-jekemenshik áriptestigi negizinde sheshýdi qajet etedi. Mysaly, Ońtústik Koreıada birqatar taý-shańǵy bazalary memleket qarjysyna salynyp, jekemenshikke berilgen. Olaı bolsa, koreıalyqtardyń bul ozyq úlgisi Qazaqstan jaǵdaıyna jarap jatyr. О́ıtkeni, elimizdegi kóptegen týrıstik operatorlardyń tabysy mardymsyz. Olar ózdiginen ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrýǵa qaýqarsyz bolýy da sondyqtan. Jazy aptap ystyq, al qysy aıazdy keletin Qazaqstan jaǵdaıynda týrızmnen tabys tabý ońaı emes ekeni de túsinikti. Qysqy azyǵyn jazda jınap alatyn týrıstik operatorlar amalsyz óz qyzmetteriniń baǵasyn ósirýge májbúr. Qysta qarly boran joldardy jaýyp, aıaz betti qarıtynyn eskersek, kez kelgen adam osynda kelmes buryn tabıǵattyń qolaılylyǵyn zerttep alatyny ras. Astananyń ózinde jyly aıaldamalardyń endi ǵana qoıylyp jatqandyǵyn eskersek, syrt jaqtarda ol atymen joq. Onda da elordada mundaı aıaldamalar tolyq qoıylyp úlgerilmegendigin aıta ketken oryndy.
Solaı desek te, bul salada aıtarlyqtaı ilgerileýshilikter bar. Sońǵy jyldary kóptegen qonaq úıler men meıramhanalar salynyp, qyzmet kórsetý sapasy aıtarlyqtaı artty. Jáne qalalyqtar men qonaqtarǵa arnap demalatyn oryndar men jaǵajaılar salynyp jatyr. Elimizdiń eki basty qalasynda – Astanada EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesin, al Almatyda qysqy Ýnıversıada ótkizý týrızm salasynyń damýyna ózindik serpin beredi dep kútilýde.
Qazirdiń ózinde birqatar halyqaralyq týrıstik operatorlar men basylymdar Ortalyq Azııany, sonyń ishinde Qazaqstandy tartymdy baǵyttardyń qataryna qosýy osyndaı ıgi isterdi eskergendikten dep aıtýǵa negiz bar. Atap kórsetkende, amerıkalyq The New York Times gazeti 2017 jyly barýǵa bolatyn álemdegi 52 eldiń tizimin jarııalady. Sonyń ishinde Qazaqstan 26-orynda kórsetiledi. Bul rette, EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesiniń «Bolashaqtyń energııasy» ataýynyń da ózindik yqpalynyń bolýy ǵajap emes, onyń ústine muny IýNESKO-nyń Álemdik qundylyqtar tizimine elimizdiń birqatar nysandary kirip otyrǵany da tartymdy etkeni túsinikti. Munyń aldynda kanadalyq «G Adventures» týrıstik operatory Ortalyq Azııa óńirin tartymdy etip kórsetip, birinshi orynǵa shyǵarǵan-dy.
Qalaı bolǵanda da, elimiz týrızm salasyn damytý baǵytynda birqatar is-sharalardy júzege asyryp kele jatyr. Máselen, 2015 jyldyń sońyna taman keıbir týrıstik kompanııalardy lısenzııalaýdy alyp tastaý oryndy sanalyp otyr. Bul óz kezeginde Qazaqstandaǵy týrıstik rynokty damytýǵa serpin berdi. «Atameken» Ulttyq kásipkerler palatasy basqarmasy tóraǵasynyń orynbasary Gúlnár Qurbanbaeva sala týraly bylaı deıdi: «Týrızm – bul, eń aldymen, elimizdiń ımıdji. Biraq artyq rásimder, shyǵyndar atalǵan salany damytýǵa kedergi. Bul prosesti jedeldetý úshin qýatty básekelestik orta qurý kerek». Suranys bolǵan jerde, árıne, básekelestik te júredi. Biraq ta, qyzmet kórsetý mádenıetiniń qalyptasýyna da memlekettik qadaǵalaý men qoldaý jetpeı jatqandyǵyn aıta ketken oryndy. Ásirese, jol boıy qyzmet kórsetý oryndarynyń sanıtarlyq talapqa saı emestigi talaı aıtylyp ta, jazylyp ta júr. Elimiz aýmaǵynyń keńdigin qaperge alsaq, jol boıyndaǵy qyzmet kórsetý oryndarynda sý tapshylyǵy men kógildir otynnyń, ne bolmasa elektr qýatynyń jetpeı jatqandyǵy únemi sezilip keledi. Týrızm salasynyń ınfraqurylymyn tolyq salyp almaı, joǵary deńgeıli qyzmet kórsetý de múmkin emes.
Qoryta aıtqanda, elimizdiń týrızm salasyn damytý úshin, eń aldymen, osy salaǵa degen kózqarasty túbirimen ózgertken oryndy der edik. Shet elderde qymbatqa túsetin qyzyldy-jasyldy roýd-shoýlardy qansha kórsetseń de, týrıster arzan baǵa men sapaly qyzmet túrin tańdaıtyndy qaperden shyǵarmaǵan jón. Sondyqtan da, týrıstik baǵyttardy tartymdy etýdiń tetikterin qarastyryp, ınfraqurylymdy jónge keltirgen oryndy.
Asqar TURAPBAIULY,
«Egemen Qazaqstan»