Astanada «SARAP» eksperttik klýbynyń otyrysynda jańa Konstıtýsııany qabyldaý jónindegi jalpyhalyqtyq referendým qarsańynda ǵylymı-tehnologııalyq egemendiktiń memlekettiń derbestigi men básekege qabilettiligin nyǵaıtýdaǵy róli talqylandy. Negizgi nazar ǵylymı tásilderdi qaıta zerdeleýge, ǵylymdy basqarý júıesin jetildirýge, qarjylandyrý tetikterin jańǵyrtýǵa jáne jas zertteýshilerdi qoldaýǵa aýdaryldy, dep jazady Egemen.kz.
Is-sharany Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen Qazaqstandyq qoǵamdyq damý ınstıtýty uıymdastyrdy. Otyrysqa ǵylymı qaýymdastyq, zertteý uıymdary jáne jas ǵalymdar birlestikteriniń ókilderi qatysty.
«Ǵylymı-tehnologııalyq egemendik – búginde damýdyń strategııalyq baǵyty ǵana emes, memlekettilikti konstıtýsııalyq turǵyda nyǵaıtýdyń mańyzdy quramdas bóligi. Eldiń básekege qabilettiligi men uzaq merzimdi, ornyqty damýy ǵylym, bilim jáne ónerkásip salalarynda qabyldanatyn ınstıtýsıonaldyq sheshimderdiń sapasyna tikeleı baılanysty», dedi Qazaqstan qoǵamdyq damý ınstıtýty Qoǵamdyq prosesterdi zertteý ortalyǵynyń basshysy Rızzat Tasym.
Otandyq tarıhtyń jekelegen aspektileri jóninde qalyptasqan túsinikterdi qaıta qaraý qajet. Joshy ulysyn zertteý ǵylymı ınstıtýtynyń dırektory Jaqsylyq Sábıtov osylaı deıdi. Sondaı-aq ol balamaly derekkózder men sheteldik zertteýlerdi tartý arqyly ıstorıografııalyq bazany keńeıtýdiń mańyzyna toqtaldy. Ǵylymı saraptamadaǵy sýbektıvtilik máselesin de kóterip, adamı faktordyń yqpalyn azaıtý maqsatynda jobalardy irikteý men baǵalaýdyń avtomattandyrylǵan algorıtmin engizýdi usyndy.
Al Eýrazııalyq halyqaralyq zertteýler qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Svetlana Kojırova Qazaqstan ǵylymynyń strategııalyq áleýetine toqtaldy. Ol óz baıandamasynda Qazaqstan týraly sheteldik ǵylymı jarııalanymdarǵa sholý jasap, onda elimizdiń ıadrolyq ǵylym, strategııalyq mańyzy bar paıdaly qazbalar (krıtıkalyq mıneraldar), agrarlyq zertteýler jáne sıfrlyq sheshimderdi damytý salalaryndaǵy berik ári básekege qabiletti pozısııasy keńinen atap ótiletinin jetkizdi.
«Young Researchers Alliance» QB tóraǵasy Ásııa Ermuhambetova ǵylymı qyzmettiń kadrlyq ólshemine erekshe nazar aýdardy. Ol zertteýlerdiń uzaq merzimdi sıpatynyń mańyzyn atap ótip, kóp jaǵdaıda jobalar keminde 3 jylǵa esepteletinin aıtty.
«Osyǵan baılanysty zertteý ujymdarynyń turaqty damýyn qamtamasyz etý úshin qoldanystaǵy retteýshi jáne konkýrstyq tetikterdi qaıta qaraý qajet. Sondaı-aq jas ǵalymdardyń mansaptyq traektorııasynyń aıqyn bolmaýy men eńbek jaǵdaılarynyń turaqsyzdyǵy máselesi qozǵaldy. Sarapshy «bul faktorlar 30 jasqa deıingi mamandardyń ǵylym salasyna kelý qarqynyn edáýir tejep otyr», dedi ol.
Qazaqstan halqy Assambleıasy Jas ǵalymdar klýbynyń tóraǵasy Elmıra Otar ǵylymdy basqarýdyń normatıvtik arhıtektýrasy qalyptasqanymen, praktıkalyq tıimdiligi rásimdik jáne uıymdastyrýshylyq olqylyqtarǵa baılanysty shekteýli bolyp otyrǵanyn aıtty.
Elimizdiń jetekshi joǵary oqý oryndarynyń doktoranttary da ǵylym salasyn damytýǵa qatysty birqatar usynysyn ortaǵa salyp, onyń konstıtýsııalyq mártebesin nyǵaıtýdyń mańyzyn atap ótti. Usynystar qatarynda saraptama rásimderin avtomattandyrý, ǵylymı nátıjelerdi baǵalaý krıterıılerin zertteý baǵyttaryna qaraı saralaý, sondaı-aq zertteýshiler úshin kásibı damýdyń ashyq ári túsinikti modelderin qalyptastyrý sharalary aıtyldy.
Pikirtalas aıaǵynda qatysýshylar ǵylymı-gýmanıtarlyq jáne ǵylymı-tehnologııalyq egemendikti nyǵaıtý keshendi tásildi talap etedi degen oramǵa keldi.