Aıyrtaý aýdanyndaǵy Shalqar kóliniń shyńyltyr muz qatqan aıdyny qys boıy bir bosamaıdy. Búgin de solaı. Kún sál aıaz, onyń ústine óńmenińnen ótetin sýyq jel batystan bir tynbaı soǵyp tur. Áıtse de, balyqshylardyń qarasy az emes, tipti anaý kól ortasyndaǵy shoǵyr ádettegiden moldaý tárizdi me qalaı. Kól jıegin jıekteı taspadaı tartylǵan tas jolmen júıtkitip kele jatyp, elden kelgen Esenbaı suraǵan:
– Osylar neǵyp otyrady?
– Ne qylýshy edi táıiri, balyq aýlaıdy.
– Qoıshy ári. Myna sýyqta qara sýǵa telmirip.
Sere shyqqan tý bıeniń qazy-qartasy bolmasa, basqa taǵamdy adal as dep eseptemeıtin eldegi Esenbaıdyń balyq týraly túsinigi birtúrli. Shamasy balyǵy taıdaı týlaǵan kólsiz óńirde óskendikten shyǵar. Álde enjarlyq. Qamysaqtynyń Qaraǵashqa qulaıtyn tusyn keshegi Keńes dáýirinde toǵan ǵyp býyp tastaǵan. Álgi aýmaǵy at shaptyrym qara sýda kádimgideı balyq óristeıdi. Jeńdi bilekteı bolmasa da, jiptikteı shabaq, qyr arqasy qara jońdanǵan qońdy tuqy, aıdyn kóldiń betindegi tolqynnan shashyraǵan kúmis monshaq sý tamshysyn qýalap oınaıtyn maıshabaq.
Elden kelgen Esenbaı ekeýimiz shyńyltyr muz qaptap, kóbesi qalyńdaǵan Shalqar kóldiń ústindegi balyqshylarǵa jóneldik. Sýyq jelden sál de bolsa qorǵan, ókpek jeldentasa, shamaly yǵy bar juqa kúrkeshelerdi yqtaǵan balyqshylar qansha degenmen, yzǵarly muz ústinde otyr emes pe. Sýyq sýǵa rabaısyz isingen saýsaqtaryn ebedeısiz qımyldatyp, kúrkesheniń úlken kúrekteı ǵana esigin eppen ashady.
– Sekseninshi jyldary osy Shalqarda shortan degenińiz jyrtylyp aıyrylatyn. Anaý jıektegi qalyń qamystyń ishinde tań aldynda kózderi tanadaı jarqyrap, shoqpar bastary erbıip, uıysyp júrer edi, – deıdi Saýmalkól selosynyń baıyrǵy turǵyny Alekseı Metrıakov, – keıin Shalqardan baq qaıtty. Taza sýda ǵana tirshilik etetin balyq tuqymy qyrylyp qaldy. Qazir balyqshy degen az. Esesine, brakoner kóp. Jazdy kúni brakonerler eni úsh, uzyndyǵy jeti shaqyrymǵa jýyq osy kólge aý tastaıdy. Aý bolǵanda da pátshaǵardyń uzyndyǵy bir shaqyrym.
– Bir shaqyrym aý bola ma?–dep tańyrqadyq biz.
– Bolǵanda qandaı,– dedi Alekseı Stepanovıch, – on qulashtyq aýdyń birnesheýin bir-birine jalǵaıdy da motorly qaıyqtarmen tostaǵandaı kóldi súzip shyǵady. Sodan soń kól tabanynda balyq túgili baqa da qalmaıdy. Keıbireýler balyq aýlaýdy ánsheıin ermek deıdi. Al men úshin jasyrary joq, kádimgi kúnkóris. Qarmaǵyma birdeńe ilinse, sony qyldaı qylyp eki qyzyma, inimniń otbasyna bólip beremin. Ári demalys, ári talǵajaý degen osy bolady, shyraǵym. Esińde me, sekseninshi jyldardyń basynda demalysqa shyqqan mektep oqýshylary, qalanyń jastary qys boıy kóldiń betinde júretin. Sýyq soryp, shyńdalatyn. Balyq aýlap, boı jazatyn. Densaýlyqqa óte paıdaly. Qazir adal balyqshylardyń sapynda kári-qurtań ǵana qaldy. Jastar aýlasa, jańaǵydaı zańdy buzyp, qulash-qulash aýmen aýlaıdy. Onyń qaı jeri demalys?!
Jetpiske jeteqabyl Alekseı Stepanovıchtiń aıtýyna qaraǵanda, Shalqardyń joǵyn joqtap, tıisti oryndarǵa talaı barǵan. Áıtse de, odan shyqqan qorytyndy joq. Aý azaıar emes, qaıta kún ótken saıyn balyq ataýlyny qynadaı qyryp, qulashyn jaıyp keledi.
Jarty qulashqa jýyq siresken kók muzdy Alekseı Stepanovıch qol burǵymen burǵylapty. Kól betindegi bar balyqshynyń tirligi sol. Bajaılap qaraǵanda kól úshin ol da paıdaly eken. Siresken muzdyń astyndaǵy tirshilikke aýa qajet. Sol aýa osy balyqshylardyń burǵymen tesken oıyǵynan ótip tur.
Bıe saýym ýaqyttan keıin oıyqtaǵy qarmaq dir ete tústi. Qapty dep kúbirledi Alekseı Stepanovıch. Qarmaq jipke shynashaqtaı shabaq ilese shyqty. Jyp-jyltyr muzdy názik quıryqtarymen sabalap, jantalasyp jatyr. Jan bermek ońaı ma...
Baıqal BAIÁDILOV
Aqmola oblysy