О́reli sózge toqtaı bileıik

Jahandyq básekege qabi­lettilik jónindegi qazaq­standyq úshinshi jańǵyrý baspaldaǵyn­da biz álemde kezekti, tórtinshi óner­kásiptik revolıýsııa bastalyp ketkenin baǵamdap otyrmyz. Bul jaǵdaıda, ekonomıkany, ásirese, shıkizat óndirýmen aına­ly­satyn salalardy jappaı qaıta qurylymdaý qajettigi biz­diń Mań­ǵystaý óńirindegilerdi de qatty oı­lan­­dyrady. Eldiń básekege qabi­let­tiligin qamtamasyz etetin ekono­mıkalyq ósimniń jańa mode­lin qurý qajet degen Elbasy baı­lamy mańǵystaýlyqtardy da bola­shaqqa senimdi ete túsedi. Oǵan mindetti túrde aqylmen is jasaýdy, óńirdiń óndirgish kúsh­terin shıkizat emes salalarǵa beıim­dep, shaǵyn jáne orta bız­nes salalaryn, memleket-jeke­­menshik áriptestigi ádisin ómir­­ge batyl ári keń kólemde en­gi­zýge baǵyt ustaýdy aımaq hal­­qy da qalap otyr. Sondyqtan biz, mań­ǵys­­taýlyqtar, Elbasy Jol­daýy­­nyń barlyq talaptaryn qoldaımyz. Sonymen birge, Konstıtý­sııamyzǵa ózgerister engizý sáti týyndaǵan búgingi ýaqytty jer­les­terimniń tıimdi de belsendi paı­dalanýlary qajettigin aıt­qym keledi. Men bastapqyda Konstıtý­sııanyń 26-babynyń 1-tarmaǵyn jańa redaksııada: «Árkim zańdy túr­de alǵan qandaı da bol­syn múlkin jeke menshiginde us­taı alady», dep jazýǵa qar­sy bol­ǵan edim. Sondyqtan da, Kons­tı­tý­sııanyń 26-baby 1-tar­maǵy­nyń burynǵysha, eshqan­daı óz­gerissiz qalýyn qoldaǵan­­myn. Onyń ústine, jaqynda osy óz­geristerdi halyq arasynda túsin­dirý maqsatynda kelgen bir top Parlament depýtattarymen kez­desýlerde de azamattyq qoǵam ókil­deri Ata Zańnyń osy babyn ózgerissiz qaldyrýdy talap etip jatty. Sondaı-aq, bul baptyń jer­ge jeke menshikti resimdeýge esh­qan­daı qatysy joq ekendigin tú­sin­dirip jatqan ekinshi jaq ta bar. Olardyń qataryna respýblıkadaǵy zańger ǵalym­dar men ózgerister jobasynyń avtorlaryn jatqyzýǵa bola­dy. Men osy pikirlerdi saralaı jáne Konstıtýsııamyzdy taǵy da birneshe ret oqyp, oı elegi­nen ótkize kele, 26-bap jónindegi ózimniń áýelgi ustanymym­dy ózgertkenimdi aıtqym kele­di. Oǵan negiz bolǵan sebep, Kons­tıtýsııanyń 6-babynyń 3-tar­maǵynda: «Jer jáne onyń qoı­naýy, sý kózderi, ósimdikter men janýarlar dúnıesi, basqa da tabıǵı resýrstar memleket menshiginde bolady. Jer, sondaı-aq, zańda belgilengen negizderde, sharttar men shekterde jeke menshikte de bolýy múmkin», dep jazylǵandyǵy jáne onyń ózge­rissiz qalǵaly otyrǵandyǵy. Sonymen qatar, belgili zań­gerlerdiń 26-bap arqyly res­pýb­lıkadaǵy kez kelgen azamattyń, onyń ishinde shet el azamattary men azamattyǵy joq adamdar­dyń tek qana zańdy túrde ıelen­gen zaýyttary men fabrıka­lary­­na, basqa da jyljymaıtyn jáne jyljymaly múlikteri­ne, sony­men birge, materıal­dyq emes ıgilikterine menshik quqy­ǵy resimdeletindigi týra­ly ýáj­deri áýelgi úzildi-kesil­di sheshi­mim­di ózgertýime negiz bol­dy. Er­diń eki sóılegeni ólgeni degen ata-baba ustanymyn ardaq tut­qan ur­paqpyz. Sonymen birge, júıe­li sózge toqtamaǵannan bez degen qaǵıdamen de sábıimizden aýyz­danǵanbyz. Men oılana kele, osy ekinshi baılamǵa at basyn tiredim. Osy jerde, áńgime bo­lyp otyr­ǵan 26-baptyń konstı­tý­sııal­yq reformadaǵy bılik tar­maqtarynyń arasynda ókilet­tikterdi qaıta bólýge eshqandaı da qatysy joq ekenin eske sala ketkim keledi. Muhanbet MURATBAIULY, Mańǵystaý oblystyq Qoǵamdyq keńes tóraǵasynyń orynbasary, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń múshesi AQTAÝ