Tatýlyqtyń tutqasy, birliktiń besigi

Keshe Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Tóraǵasy Nursultan Nazarbaevtyń tóraǵalyq etýimen «Táýelsiz Qazaqstan: beıbitshiliktiń, kelisimniń jáne jasampazdyqtyń 20 jyly» degen taqyrypta Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HVII sessııasy ótti. Sessııa jumysyna respýblı­ka­lyq jáne óńirlik etnomádenı bir­lestikterdiń basshylary, Parlament depýtattary, Úkimet mú­she­leri, elimizdegi saıası par­tııa­lardyń jetekshileri, dinı bir­les­tikterdiń, dıplomatııalyq qyzmet­ter­diń, saı­laý­dy qadaǵalaý jó­nin­degi qoǵam­dyq komıssııanyń, ǵalymdar jáne shyǵar­ma­shy­lyq zııaly qaýymnyń, sondaı-aq bu­qa­ralyq aqparat qu­ral­darynyń ókil­deri qatysty. Memleket basshysy Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HVII ses­sııasyn ashyq dep jarııalaǵan soń, elimizdiń Memlekettik Ánurany oınaldy. Odan keıin Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary, Hatshyly­q meńgerý­shisi Eraly Toǵja­nov el Prezıdenti, Qazaqstan hal­qy Assam­bleıasynyń Tóraǵasy Nursultan Nazarbaevqa sóz berdi. Elbasy bylaı dedi: Qurmetti Assambleıa músheleri! Qymbatty sessııa meımandary! Sizderdi Qazaqstan halqy As­sam­bleıasy 17-shi sessııasynyń ashy­­lýymen shyn júrekten qut­tyq­taımyn! Tarıhı kezeńniń bastaýynda ashylǵan bul sessııasynyń mańy­zy aıryqsha. Taıaýda elimizde kezekten tys Prezıdent saılaýynyń ótkeni barshańyzǵa málim. Ulysty uıystyra túsken bul saılaýda halyq maǵan, osy otyr­ǵan bárińizge taǵy da taǵdyryn senip tapsyrdy. Bizge tapsyrdy. El birligin kórsetip, álem al­dynda bedel aldyq. Saılaý kezinde Assambleıa mú­she­leri men etno-mádenı top­tar­dyń ókilderi qaltqysyz qoldaý bildirdi. Sondyqtan, Assambleıanyń mú­shelerine jáne barsha Qazaq­stan halqyna shynaıy rızashy­ly­ǵym­dy bildirýge ruqsat etińizder! Qadirli qaýym! Búgingi alqaly basqosý el táýel­sizdiginiń 20 jyldyǵy qar­sa­ńynda ótýde. Táýelsizdik alǵan tusta biz tań­daýy qıyn jolaıyryqta turdyq. Biz sol kúrdeli kezeńde ómir­sheń jolǵa túsip, berekeli bola­sha­ǵymyzdy bekem birlikpen baı­lanystyrdyq. Tatý elge tynyshtyq or­naı­dy, beıbit elde ǵana bereke bo­la­dy degen. Bizdiń durys jol tańdap, izgilik pen senimge negizdelgen para­sat­ty saıasat júrgizgenimizdi sara ýaqyttyń ózi dáleldep berdi. Biz júz jylǵa tatıtyn jıyr­ma jylda ortaq jaýapkershilik jolyn júrip óttik, bıik belesterdi birge baǵyndyra bildik. Baýyry bútin birligimizben eldikti eselep, myzǵymas memleketimizdi bekemdeı tústik. Turaqtylyqtyń biregeı úlgi­sin tanytyp, damýdyń qazaq­stan­dyq jolyn aıqyndadyq. Munyń bári bizge ózdiginen ońaı kelgen joq. Osy jyldary tatý­lyqtyń tutqasy, birliktiń be­sigi bolǵan Assambleıa elimizdiń damýyna zor úlesin qosty, qosyp ta keledi. Qymbatty qazaqstandyqtar! Qurmetti áleýmet! Qazaqstandy, qazaqty dostyq­tyń kıeli shańyraǵyna teńesek, túrli etnostar onyń altyn araı­ly ýyqtary ispetti. Bul rette baıtaq mekende bar­shamyzdy biriktire túsetin ortaq qundylyqtar bar. Ol – bizdiń talaıly taǵdyry­myzdy tutastyratyn shejireli tarıhymyz. Ol – bizdiń baıtaq mádenı muramyz ben qazyǵy berik memlekettik tilimiz. Bizdiń jasampaz tarıhymyz­dy eldiń árbir azamaty maqtan etýge tıis. Sondyqtan, biz tamyryn te­reń­ge tartyp, táýelsizdikpen birge máýesin jaıǵan tarıhı tanym­dy urpaq sanasyna sińirýimiz qajet. El birligin eseleıtin bul qun­dylyqtar otanshyldyq sezimin ornyqtyrady. Sonda táýel­sizdigimiz máńgi, ulysymyz yrys­ty bolady. Bul rette táýelsizdigimizdiń 20 jyldyǵy biz úshin mereıli meje ǵana emes, bolashaqqa baǵdar bolatyn baıypty beles. Eńse tiktegen elimizdiń al­dynda ulan asý, bıik belester tur. Sondyqtan, búgingi sessııada ózekti máseleler talqylanyp, keleli oılar aıtylady dep senemin. Elimiz aman, táýelsizdigimiz tu­ǵyr­ly, memlekettigimiz máńgi bol­syn, aǵaıyn! Barshańyzǵa birlik pen bereke tileımin! Qurmetti sessııaǵa qatysýshylar! Qymbatty qazaqstandyqtar! Qazaqstan halqy Assambleıa­sy­nyń on jetinshi sessııasy tuń­ǵysh ret Birinshi Mamyr, Qazaq­stan halqy birligi kúni qar­sa­ńynda ótip otyr. Bıyl biz Birinshi Mamyrdy al­ǵash ret jańa pishinde atap óte­tin bolamyz. О́tken jyly, Táýelsizdik Kú­nin toılaǵan kezde meniń osyn­daı tapsyrma bergenimdi sizder bilesizder. Búkil Qazaqstan boıynsha bu­qaralyq sherýler, patrıottyq aksııalar ótedi. Kóktemgi 1 mamyr merekesi biz­­diń elimizdiń barlyq etnos­ta­ryn burynǵydan da góri jaqyn­dastyra túsýge tıis. Bul – 20 jyl ishinde qu­rylǵan bizdiń ORTAQ ÚIIMIZ – týǵan Qazaqstanymyzdyń eń basty merekeleriniń biri. Biz onyń berik qabyrǵasyn turǵyzdyq. Bizdiń shańyraǵymyz berik nyǵaıtyldy. Bizdiń terezelerimiz móldir. Bizdiń úıimizdiń esikteri búkil álemdegi barlyq dostar úshin keńinen ashyq. Biz ózimizdiń óte aıryqsha, ta­tý-tátti qazaqstandyq otbasyn qur­dyq. Men sizderdi aldaǵy merekemen, bizdiń merekemizben quttyq­taımyn, qymbatty otandastar. Qymbatty qazaqstandyqtar! Taıaýda ǵana kezekten tys prezıdenttik saılaý tabysty ótti. Ol bizdiń ulttyq birligimizdiń saltanatyna aınaldy. Onda Qazaqstan halqy Assam­bleıasy mańyzdy ról atqardy. Dál osy QHA-nyń ótken ses­sııasynda Prezıdent ókilettigin uzartý týraly bastamanyń alǵash ret kóterilgenin eske túsireıik. Ras, osy minberden ony 2030 jylǵa deıin uzartý da usynyldy. Biraq, biz úshin bári áli alda. Meniń saılaý shtabymda QHA-nyń jáne óńirlik assambleıa­lar­dyń, is júzinde barlyq etno-má­denı birlestikterdiń myńdaǵan ókilderi jumys istedi. Men bizdiń ortaq taǵdyrshesh­ti jeńisimizge baǵa jetpes úles qos­qan barshaǵa alǵysymdy bildiremin! Saılaý qorytyndysy – Qa­zaq­stan Táýelsizdiginiń 20 jyl­dyǵynyń zańdy qorytyndysy. Prezıdenttik saılaýdan keıin maǵan túrli ulttardan turatyn bizdiń azamattarymyzdan ondaǵan myń quttyqtaýlar kelip tústi jáne áli de kelip túsýde. Men kún saıyn bir de birin ji­bermeı, yjdaǵattylyqpen oqy­ǵan ár joldyń astarynda bizdiń hal­qymyzdyń birliginiń myzǵy­mas­ty­ǵyna degen berik senimdilik, elimiz ben bizdiń balala­ry­myzdyń tabysty bolashaǵyna degen tereń senim jatyr. Men joldaýlaryndaǵy jyly­lyq úshin, tilekter men jedelhattar úshin barlyq qazaqstan­dyq­tarǵa shyn júrekten alǵysymdy aıtamyn! Qymbatty dostar! Táýelsizdiktiń 20 jyldyq tarıhy – turaqtylyqtyń, Qa­zaqstan halqynyń dostyǵy men kelisiminiń tarıhy. Osy jyldar ishinde etnos­ara­lyq jáne konfessııaaralyq teń­diktiń tıimdi quqyqtyq bazasy quryldy. Ony din, tilder erkindigi tý­ra­ly, Qazaqstan halqy Assam­bleıasy týraly zańdar quraıdy. О́tken jyly qabyldanǵan El birligi doktrınasy mańyzdy qa­dam boldy. Konstıtýsııalyq mártebege ıe halyq Assambleıasy bizdiń elimizdegi ultaralyq kelisimniń arqaý­lyq ınstıtýtyna aınaldy. Onyń quramyna 820 etno-mádenı birlestikter kiredi. Astanada, Beıbitshilik pen kelisim saraıynda etno-mádenı or­ta­lyqtar úshin barlyq jaǵdaılar jasalǵan. Elimizdiń ár óńirinen, ulty­nyń qandaı ekendigine qara­mas­tan, memlekettik tilde erkin sóı­leı­tin jas qazaqstandyqtardy kórý meni qýanyshqa bóleıdi. Biz búkil etnostar ókilderiniń óziniń tilin, mádenıetin saqtaýy úshin barlyq jaǵdaılardy jasa­dyq. 108 mektepte 22 etnostyń tili derbes pán retinde oqytylady, al 88 mektepte oqý ózbek, tájik, uıǵyr jáne ýkraın tilderinde júrgiziledi. Eldiń túrli óńirlerinde 33 ma­man­dan­dyrylǵan mektep bala­lardy qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderinde oqyta otyryp, úsh tuǵyrly til qaǵıdaty boıynsha jumys isteıdi. Tek etnostyq BAQ-tarǵa qol­daý kórsetip, etnosaralyq qa­rym-qatynastardy jazyp kór­setý úshin ǵana 2005 jyldan bastap qarjylandyrý 4 eseden astamǵa ulǵaıtyldy. Ulttyq teatrlarǵa memlekettik qoldaý kórsetý kólemi sońǵy 2 jylda 30 paıyzǵa derlik ósip, shamamen 500 mıllıon teńgeni quraıtyn boldy. Etno-mádenı birlestikterge qar­­jylyq qoldaý kórsetý 2010 jyly 100 mıllıon teńgeni qurady. Naýryzda men Almatyda jańa Dostyq Úıin ashtym. Ol ánsheıin úı emes. Ol 19 etno-mádenı ortalyq­tar men memlekettik jáne ana tilderin oqyp úırený jónindegi 9 jeksenbilik mektep ornalasqan naǵyz Dostyq saraıy. Bizdiń Táýelsizdigimizdiń ta­rıhy – barlyq etnostar dosty­ǵynyń shejiresi. Bizdiń elimizdiń qurylysyna Qazaqstanda ómir súrip jatqan barlyq etnostyq toptardyń ókil­deri biri qalmaı atsalysýda. Búginde Assambleıadan saı­lan­ǵan depýtattar bizdiń Parla­ment­tiń ajyramas bóligine aınaldy. Eń bir san túrli etnostardyń azamattary bizdiń Qazaqstannyń dańqyn búkil álemge asqaqtata otyryp, memlekettik qyzmette, bız­neste, ǵylym men bilim berý sa­lasynda eńbek etedi, óz talant­taryn sport pen ónerde pash etedi. Astana men Almatyda sal­tanat­ty jaǵdaıda ótken Qysqy Azııa oıyndarynda qazaqtar, orys­tar, ýkraındar, koreıler, ne­mister, tatarlar jáne uıǵyrlar chempıon boldy, olar bizdiń eli­mizdiń dańqyn asyrdy. Bul Qazaqstan halqynyń dos­tyǵynyń, toptasqandyǵynyń, pat­rıotızminiń kórneki kórsetkishi! Biz jas astanamyzdy kóp etnosty eýrazııalyq megapolıs retinde damytýdamyz. Munda meshitterdiń munara­lary men hramdardyń kúmbezderi beıbit qatar kórshilik etýde. Qazaqstandyqtardy jáne bizdiń búkil sheteldik qonaqtary­myzdy Astananyń alýan beıneliligi, onyń aıyryqsha tolerant­tylyq rýhy tańdandyrady. Osy sıpattardy qazaqstan­dyq barlyq qalalar úlgi retinde alýda. Men ózim búkil el boıynsha on­daǵan dostyq úılerin, monýmentti keshenderdi, saıabaqtardy, beıbitshilik pen kelisim skverlerin, meshitterdi, hramdardy ashtym. Ol qazaqstandyqtar úshin ár­kezde de naǵyz mereke. Adamdar ózderiniń tilderi men mádenıetin erkin damytý, óz ot­basy men búkil Qazaqstan ıgiligi úshin eńbek etý múmkindiginiń bol­ǵany úshin, óz balalarynyń bo­la­shaǵyna senimdiligi úshin jáne ási­rese bizdiń ortaq úıi­miz­degi turaq­ty­lyq pen beıbitshilik úshin ár­kez­de de maǵan al­ǵystaryn bildirdi. Qazaqstannyń tabystary ár­kez­de de bizdiń sheteldik otandas­tarymyzdyń basty nazarynda. Búginde olardyń kóbi óz­deriniń naǵyz Otanyna oralýda. Olar tek osynda ǵana óz áleýe­tin júzege asyryp, ózderi týǵan elge paıda keltire ala­tynyn túsinedi. Tek sońǵy bes jylda ǵana túrli sebeptermen ózge elderge qonys aýdarǵan ondaǵan myń otandastarymyz qaıtyp oraldy. Men oralmandar týraly aı­typ otyrǵan joqpyn, ol bólek áńgime. Men 44 myńnan astam orystar, 5 myńǵa jýyq nemister týraly aıtyp otyrmyn. Tipti, shet elderde qalǵan­dar­dyń da kópshiligi Qazaqstan týra­ly, óziniń Otany týraly eń bir jyly estelikterdi saqtap qalǵan. Internet jelisinen bul ta­qy­rypqa myńdaǵan habarlamalardy tabýǵa bolady. Máselen, Irkýtskiden Marına bylaı dep jazady: «Meniń otbasym 1995 jyly tolyq quramda Petropavldan kósh­ti. Qazir Reseıde turamyz, ómir áldeqashan qalypqa tústi, bir­aq jan tynyshtyǵy qalaı bolmasa, áli de sol kúıi joq. Men Qazaqstanǵa qaıta ora­lamyn. Men ony 100 paıyz bilemin. Re­seıde jaqsy bolsa da, biraq úıde odan da jaqsyraq». О́zderin áli de qazaqstandyq sezinip júrgen mundaı adamdar myńdap sanalady. Biz otandastarymyzdyń Ota­ny­men, qazaqstandyq dostary­men jáne týystarymen rýhanı baı­lanystaryn joǵaltpaýy úshin múm­kin degenniń bárin jasaımyz. Bizdiń joldarymyz ben esikterimiz olar úshin árqashan ashyq. 20 jyl boıyna biz eń bir san alýan dinderdi ustanatyn qazaq­standyqtardyń ózderiniń rýhanı dástúrlerin alańsyz jalǵas­ty­rýy úshin kúsh-jiger jumsadyq. Táýelsizdiktiń 20 jylynda Qazaqstan aýmaǵynda jumys isteıtin dinı qaýymdastyqtar sany jeti júzden tórt jarym myńǵa deıin ósti. Men Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezi jumysyna qatysqan bizdiń zama­nymyzdyń áıgili rýhanı qaırat­kerlerimen talaı ret sóılestim. Olardyń sózderi biraýyzdan shyǵady. Qazaqstan – musyl­man­dar, pravo­slavıelikter, katolıkter, protestanttar, býddıstter, ıýdeıler kelisimmen ómir súrip jatqan álemdegi birden-bir el. Bul olar birge jınalyp, ózderi­niń búkil problemalary týraly aıta ala­tyn birden-bir oryn. Biz dostyqtyń tamasha modelin qurdyq jáne ony syrtqy qater­lerden saqtaı da bilýge tıispiz. Janjaldar qaıdan shyǵady? О́negesizdik pen ishtarlyqtan shyǵady. Eger Qasıetti kitaptardy oqyr bolsaq, dástúrli konfes­sııa­lar­dyń bir de biri zorlyq-zomby­lyqty ýaǵyzdamaıdy. Qazaqstanda nanym negizine esh­kim kóz alartpaıdy, ósıet­terdi burmalaýǵa talpynbaıdy. Tańǵalarlyǵy, álemdik jáne dástúrli dinderdiń bir de biri Uly dalada, bizdiń jerimizde paıda bolǵan joq. Biraq, shynaıy beıbit rýh dál osy jerden ózine naǵyz meken tapty. Qazaqstan búkil álemge progresshil ıntegrasııalyq bastamalar dástúrli túrde taralyp jat­qan aıryqsha el, munda sammıtter men izgi nıetti kezdesýler ótedi. Búginde bizdiń elimizde qaı ultqa jatatynyna qaramastan aza­mattar quqyqtarynyń absolıýttik tepe-teńdiginiń qamtama­syz etilgenine qazaqstandyqtar­dyń 85 paıyzdan astamy senimdi. Halyqtyń 75 paıyzy bizde túrli etnostardyń ózderiniń tili men mádenıetin saqtaýy úshin bar­lyq jaǵdaılardyń jasalǵa­nyn atap kórsetedi. Qoǵamdyq kelisimniń mundaı kórsetkishin sizder qazirgi zaman­ǵy álemde óte az tabasyzdar! Elimizdiń túrli óńirlerindegi kezdesýlerde qazaqstandyqtar, ási­re­se bizdiń jas azamattarymyz olar ózderi el úshin ne isteı alar edi degen saýaldy maǵan óte jıi qoıady. Men árqashanda bizdiń ortaq úıimizdegi beıbitshilik pen kelisimdi biz jáne bizdiń býyn saq­ta­ǵandaı saqtańdar, bir-birińdi syı­lańdar, shydamdy bolyńdar, óz­ara túsinistikti nyǵaıtyńdar, bilim alyp, Otan ıgiligi úshin adal eńbek etińder dep jaýap beremin! Bizdiń bárimiz ártúrlimiz, Jer­degi adamdar syrtqy túri, shashy men kóziniń túsi boıynsha ártúrli. Eger adamdar shydamdy bolmasa, bir-birin túsinbese onda bizdiń álemimiz ne bolar edi? Sondyqtan kelisimde, beıbitshilikte, ózara túsinistikte, shydam­dy­lyqta úl­ken problema – bizdiń órkenıetti saqtaý problemasy tur. Ultaralyq beıbitshilik pen ke­lisim bizge kókten túse qalǵan nárse emes. Ol memleket pen bizdiń bári­mizdiń kún saıynǵy saıasatymyz ben tájirıbemizdiń nátıjesi. Bizdiń aldymyzda áli de kóp­tegen ister tur. Birinshi. Bizdiń jalpyulttyq birligimizdi nyǵaıtý jónindegi jumystardy jalǵastyrý qajet. Osy jumystardyń ortasynda Qa­zaqstan halqy Assambleıasy bolýǵa tıis. Assambleıa Hatshylyǵy QHA-nyń 2020 jylǵa deıingi damý stra­tegııasynyń jobasyn ázirledi. Bul qujatta biz tómendegi eń basty saýalǵa jaýap berýge tıispiz: HHI ǵasyrdyń kúrdeli jaǵ­daıynda bizdiń toleranttylyq mo­delin nyǵaıtý jónindegi bar­lyq jumystarymyzdyń máni nede? Bul jerde de ózimiz ekono­mı­kalyq jáne áleýmettik jańǵyrý máselelerinde qoldanyp júrgen­der­ge sáıkes ınnovasııalyq kóz­qaras qajet. 20 jyl ishinde biz Táýelsizdik jaǵdaıynda ósip shyqqan qazaq­standyqtardyń alǵashqy býynyn tárbıeledik. Olardy eldiń jáne halyqtyń ıgiligine orasan kúsh-jigermen ju­mys isteıtin patrıottar, belsendi jáne tolerantty azamattar etip tárbıeledik. Jas saılaýshylardyń basym kópshiligi Qazaqstandy damytý­dyń strategııalyq josparlaryna jáne Memleket basshysy retinde maǵan qoldaý kórsetti. Biz Otannyń tolerantty pat­rıottarynyń bolashaq býynyn tárbıeleý úshin odan ári jumys júrgizetin bolamyz. Bul bizdiń ortaq mindetimiz. Bul Qazaqstan halqy Assam­bleıasy qyzmetiniń basty maǵy­nasyna aınalýǵa tıis. Biz ózimizdiń etno-mádenı or­ta­lyqtardy, etnostyq BAQ-tar­dy, teatrlar men ujymdardy qu­ryp, olarǵa qoldaý kórsetý men da­mytýdy maqtan úshin jasap jat­paǵanymyzdy túsinýimiz kerek. Assambleıanyń búkil ınfra­qu­rylymy qazaqstandyqtardyń, eń aldymen, bizdiń jastarymyz­dyń boıynda ortaq úıimizdegi beı­bitshilik pen kelisimge degen jo­ǵary jaýapkershilik sezimin tár­bıeleý úshin jumys isteýge tıis. Bul júıe árbir qazaqstandyq­tyń – onyń sanaly ómir súrýiniń birinshi kúninen bastap ómiriniń bar­lyq jaqtaryna boılap enýi kerek. Bir saýal qoımaqpyn. Halyq Assambleıasy balalar­ǵa mektepke deıingi bilim berý baǵ­darlamasyn qabyldaýǵa qaty­sa ma? – Joq! Assambleıa mamandary mek­tep­terdiń tarıh boıynsha oqý­lyq­taryna toleranttylyq, olarda qazaqstandyq etnostar dos­ty­ǵynyń kóp qyrly tarıhynyń kórinis tabýy turǵysynda saraptama jasaı ma? – Taǵy da joq! Bul usaq-túıek emes! «Erkindik tek zańdarǵa ǵana táýeldi bolýdan turady», dep Volterdiń ózi aıtyp ketken. Iаǵnı, zańdarda olardyń bári de jazylǵan. Eger bireýler umytar bolsa, oǵan jan bitirý kerek. О́ıtkeni, Zań – bılik pen ha­lyq arasyndaǵy kelisim-shart. Ony biz qabyldadyq, bizdiń Konstıtýsııa jalpyhalyqtyq referendýmda qabyldandy. Sondyq­tan bul máselelerde biz óte qa­zymyr bolýǵa tıispiz. Assambleıa qurylymynda júz­de­gen myń adam bar. Memleket qar­jylandyrýy jyldan-jylǵa óse túsýde. QHA qyzmetindegi saltanatty-qoldanbaly qıǵashtyqtan bas tartý qajet. О́z resýrstarymyzdy etnos­ara­lyq jáne konfessııaaralyq sa­lalardyń búkil aýqymyn qamtı­tyn­daı etip bólý kerek. Eń bir shaǵyn másele de nazardan tys qalmaýy tıis. Qoǵamdaǵy beıbitshilik pen kelisim – qazaqstandyq ulttyq ıdeıa­nyń basty ózegi. Bul ıdeologııa búkil memlekettik organdardyń, úlken jáne kishi Assambleıalardyń, etno-mádenı or­­talyqtardyń belsendi, yrǵaqty jumysyna arqa súıeýi tıis. Sizder osy jyldar boıyna me­niń qoǵamdaǵy beıbitshilik pen kelisimdi nyǵaıtýdyń barlyq má­se­lelerimen jeke aınalysyp kele jatqanymdy bilesizder, óıtkeni ol búkil bastaýlardyń basy, on­syz eshteńe de – ekonomıkalyq ósim de, ál-aýqat ta, birlik te bolmaıdy. Bul másele sol sııaqty árbir mınıstrdiń, árbir ákimniń, kompanııalar men kásiporyndardyń árbir basshysynyń basty naza­rynda bolýǵa tıis. Tek osylaısha ǵana biz Qazaq­standaǵy berik turaqtylyqty qamtamasyz ete alamyz. Osy turǵyda Assambleıa Hat­shy­lyǵyna Prezıdent Ákimshiligi­men birlesip Strategııa jobasyn muqııat taldap, ázirleýdi, ony Assambleıa Keńesinde talqylap, me­niń bekitýime usynýdy tap­sy­ramyn. Ekinshi. Búginde búkil Qazaq­stan halqy modernızasııalaý, ın­no­vasııalyq ındýstrııalandyrý jáne bolashaqqa tehnologııalyq sekiris jasaý ıdeıasynyń tóńire­ginde toptasqan. Keshe biz at­qarýshy bılikpen arnaıy keńes ót­kizdik, men ózderi tyńdap, bo­lashaqtaǵy jáne búgingi mindetterdi bilýi úshin Assambleıanyń kóptegen múshelerin shaqyrdym. Qazaqstannyń etno-mádenı or­ta­lyqtary oǵan barynsha belsendi atsalysa alady jáne atsa­lysýǵa tıis. Almaty oblysynyń Úshtóbe qalasynda jyl boıyna jabyq topyraqta eń jańa tehnologııalar boıynsha kókónis ónimderin ósirý jóninen erekshe jobany júzege asyryp jatqan Qazaqstan koreıleri assosıasııasynyń tájirıbesi qyzǵylyqty. Jobanyń qýaty – 150 tonna kókónis, jylyjaı alańy – 1600 sharshy metr. Birinshi jylyjaı qazirdiń ózinde ónim berýde, taǵy sondaı ekeýi bıyl salynatyn bolady. Onyń syrtynda joba sheń­berinde oqý ortalyǵy qurylǵan, onda keshende jumys isteıtin mamandar daıarlanady. Osyndaı jáne basqa da ıgilikti istermen ózgeler de aınalysa alady. Ákimdikter bıznes, aýyl sharýashylyǵy, ındýstrııa sala­syn­daǵy osyndaı bastamalarǵa qoldaý kórsetýi kerek. Bul basqa da etno-mádenı birlestikter tarapynan damytýdy qajet etetin jaqsy mysal. Inaýgýrasııa kezindegi sózimde men «júz absolıýttik ınnovasııa­lardy», ıaǵnı Qazaqstanda áli bol­maǵan, biraq bolatyn dúnıelerdi irikteýdi bastaýdy usyndym. Aıryqsha ıdeıalar men joba­lardyń avtorlaryn búkil álem boıynsha izdep, Qazaqstanǵa ju­mys­qa shaqyrý úshin Assambleıa­nyń halyqaralyq baılanystaryn iske qosý qajet. Eń bastysy, eń aldymen ózimizdegilerge qoldaý kór­setý kerek. Ondaılar bizde bar. Halyq Assambleıasy bizdiń bú­kilhalyqtyq qurylystarda belsendi jumystar júrgizýge tıis. Ol – Batys Qytaı – Batys Eýropa joly. 2700 shaqyrymy tek Qazaq­stan arqyly, 6 tyǵyz qonys­tan­ǵan oblystar arqyly ótedi. Onda qazir 50 myń adam jumys isteıdi. Ol – búginde biz Parsy shy­ǵa­naǵyna deıin tartyp jatqan temir jol. Jáne basqa da jobalar. Bıylǵy jyly ındýstrııalan­dyrý baǵdarlamasy boıynsha t­aǵy da 192 nysan iske qosylady. Solardyń bárinen de ózińdi kádege jaratatyndaı oryn tabýǵa bolady. Bul jerlerge etno-mádenı shy­ǵarmashylyq toptardyń, an­sam­blderdiń, teatrlardyń, belgili adamdardyń barýyn uıym­das­tyrý qajet. Qazaqstandaǵy túrli etnostar­dyń tilderinde shyǵatyn búkil BAQ-tar da osyndaı jumystarǵa baǵyt ustanýy tıis. Iаǵnı, men taǵy da qaıtalap aıtqym keledi, ındýstrııalan­dy­rý, resýrstarǵa táýeldilikten ketý – bul bolashaq, bul perspektıva. Biz buǵan eger ony búkilhalyqtyq ıdeıa jasasaq, qol jetkizemiz. Árkim osymen ómir súrýi tıis, son­da jos­par­larymyzdy júzege asyramyz. Bul jumysty «Nur Otan» partııasymen, Mádenıet, Baıla­nys jáne aqparat mınıstrlikterimen birlesip júrgizýimiz kerek. Úshinshi. Biz Assambleıanyń óz jumysyn turaqty jetildirip oty­rý­ǵa tıispiz. Ol eldi damytýdyń sheshýshi máselelerin jasaý úshin azamat­tyq qoǵamnyń jetekshi ju­myl­dy­rýshy kúshi mártebesinde nyǵaıýy tıis. Etnosaralyq jáne konfes­sııa­aralyq qatynastardyń barlyq qyr­laryn zertteýdiń qýatty or­ta­lyǵyn qurý qajet. Bul – ǵylym, jáne óte sal­maqty ǵylym. Árkim ultaralyq qatynastyń mamany bolýǵa ty­rysady, árkim osy másele boı­yn­sha pikir aıtqysy keledi. Qoly taza emesterdiń oǵan bas suǵýlaryna bolmaıdy. Adamdar arasyndaǵy qarym-qatynas – óte názik materııa, onyń ústine áńgime etnos­aralyq, dinaralyq qarym-qatynas týraly bolǵan kezde. Bizde sońǵy jyldary ondaǵan adam osy asa kókeıkesti taqyryp boıynsha ǵylymı dárejeler aldy. Eshkimdi de renjitkim kelmeıdi, osy máseleler boıynsha bir topqa jınaýǵa bolatyn naǵyz mamandar saýsaqpen sanarlyq! Olar joq desek te bolady. Etnosaralyq jáne konfessııa­aralyq qatynastardy ǵylymı zertteý salasy asa úlken nazar aýdarýdy talap etedi. Men elimizdegi dinı ister týraly erekshe aıtqym keledi. Biz myna máselege mán berýimiz kerek, musylmandar, pravoslavıelik hrıstıandar birlestikteri Qazaqstanǵa oılary múldem bóten túrli dinı sektalar men uıymdardyń kirýinen saqtaı­tyn bizdiń dinı qatynastary­myzdyń basty qorǵaýshylary bolýlary tıis. Bilim jáne ǵylym mınıstrine osy máseleni jeke baqylaýyna alýdy tapsyramyn. Tórtinshi. Basym baǵyttardyń  biri barlyq etnostar ókilderiniń qazaq tilin meńgerýine yqpal etý bolyp qala beredi. Biz 2017 jylǵa qaraı memlekettik tildi meńgergen qazaqstan­dyqtar sany 80 paıyzǵa jetsin, al 2020 jylǵa qaraı odan da kóp bolsyn degen maqsat qoıdyq. 10 jyldan keıin mektepteri­mizdiń túlekteri qazaq tilinde 100 paıyz sóıleıtin bolýy tıis. Barlyq azamattardyń qazaq tilin bilýi – ásheıin bir uran emes, bul – olar elimizdiń tarıhyn, erte dáýirden bastap búgingi kúnge deıingi qazaq halqynyń tarıhyn, mádenıetin, dástúrin biletin bola­dy degen sóz. Bul barlyq qazaq­standyqtardyń burynǵydan da jaqyndasýyna jetelep, bizdiń ara­myzdaǵy senimdi kún saıyn, jyl saıyn nyǵaıta túsetin bolady. Assambleıa jumysynyń maq­saty, mine, osynda. Uly Abaı bylaı degen edi: «Basqa halyqtyń tili men mádenıetin bilý adamdy sol halyqpen teń etedi». Bul jerde áńgime tek qazaq tili týraly ǵana emes, jalpy tilder týraly. Tildi bilseń, sol halyqpen teń bolasyń. Qandaı tereń sózder! Iаǵnı, bul barlyǵy aralasqan, búkil álem bir-birimen qatynasqa túsken búgingi jahandyq dúnıede  qajettilik bolsa, ol biz úshin jáne bizdiń balalarymyz úshin de ashyq. Biz sondaı-aq barlyq etnostyq toptardyń mádenıetin, dástúr­le­rin, salttaryn, tilderin saqtap damytý boıynsha, bizdiń baı ortaq tarıhı-mádenı muramyzdy saqtaý boıynsha jumystardy jalǵas­tyrýǵa tıispiz. Bul el ishindegi turaqtylyq, beı­bitshilik pen kelisim, onyń ór­kendeýi máńgilik bolýy úshin qajet. Besinshi. Mádenı-aqparattyq sala arqyly toleranttylyqqa tár­bıeleý jónindegi jumysty kúsheıtý qajet. Men qazaqstandyqtarǵa túrli etnostardan ókildik etetin otan­dastarymyzdyń ómirleri men taǵ­dyrlary týraly jańa kórkem fılmder qyzyǵýshylyq týdyra­dy ǵoı dep oılaımyn. Bul jumys tabysty júrgizilip jatyr jáne ony jalǵastyrý kerek. «Qazaqfılm» kınostýdııa­syn­da túrli halyqtardy – nemisterdi, koreılerdi, polıaktardy, cheshenderdi, kúrdterdi jáne basqa­lardy Qazaqstanǵa kúshtep depor­tasııa­laıtyn qasiretti kezeń týraly áńgimeleıtin «Jeruıyq» atty jańa kórkem fılm túsirildi. Assambleıa jumysyn BAQ-tarda keńirek kórsetý kerek. Men orys teatrlarynda qazaq drama­týrg­teriniń, al  qazaq teatrlaryn­da orys dramatýrgteriniń pe­salary qoıylatynyn bilemin. Mundaıdy da yntalandyrý kerek. Assambleıaǵa óziniń jeke gazetin shyǵarý máselesin qarasty­ryp, veb-saıtyn jańǵyrtý qajet. Túrli etnostar ókilderin, bizdiń etnomádenı birlestikter men olar­dyń jumysyn kórsetetin arnaıy telehabarlar kerek. Muny respýblıkalyq, sondaı-aq jergilikti telearnalarda ja­saýǵa bolady. Kedergi kórip turǵan joqpyn. Altynshy. Meniń tapsyrmam boıynsha Assambleıa táýelsizdik  me­reıtoıyn merekeleý sheńberin­de keń aýqymdy baǵdarlama daı­yndady. Mamyr aıy «Birlik» urany­men ótetin bolady, al jyldyń sońyn­daǵy 20 juldyzdy kúnniń biri, biz aıtyp júrgendeı, «Kelisim» urany arqyly ótetin bola­dy. Birinshi mamyr  – birliktiń erekshe merekesi. Mamyrda tutas aı boıy  jaqyn­dasýdyń barlyq jańa joldaryn baıqap kórý kerek. Jumys isteý qajet. Eger barlyq oblystarda tereńinen oı­lastyrsa, óte qyzyqty jumys júrgizýge bolady. Sonymen bir mezgilde, áleý­met­tik jańǵyrtý máseleleri de Assambleıanyń basty nazarynda bolýy tıis. Biz Jıyrma jyldyqty merekeleý jónindegi komıssııa jasaǵan ózimizdiń baǵdarlamamyzda tek toılar men konsertter ótkizip qana qoımaımyz, ár adam 20 jyldyqtyń rólin sezinetindeı, osy jyldary ne alǵanyn biletindeı baǵyttar engizemiz dedik. Bul jerde áńgime jańa mektepter men aýrýhanalar salý, turǵyn úı baǵdarlamasy, qalalar men aýyldardy taza aýyz sýmen qam­tamasyz etý, aýmaqtardy kógal­dandyrý, barlyq eldi mekenderdiń tazalyǵy týraly bolyp otyr – osynyń barlyǵy jumystardyń mańyzdy ýchaskeleri. Osy jumys­tardyń barlyǵy qazirdiń ózinde bastalyp ketti jáne Qazaqstan halqy Assambleıasy jergilikti jerlerdegi osy jumystarǵa belsendi qatysyp, halyq aldynda úlken upaı jınaıtynyna senimdimin. Kelińizder, qoldaýǵa naqty muqtajdardyń barlyǵyna járdem qolymyzdy sozaıyq. Barlyq qazaqstandyqtardyń naǵyz baýyrlastyǵy osylaısha ǵana bekı túsetin bolady. Adamdar qaza tapqan Qyzyl­aǵashta, jan aýyrtar qasiretti ár qazaqstandyq júregimen sezingen Shyǵys Qazaqstan oblysynda osylaı boldy. Barlyǵy ún qatty, adamdar sońǵy saılaýdaǵydaı birlik ta­nyt­ty. Bul jaqsylyqtyń nysha­ny, ıaǵnı biz eshkimdi jeke qal­dyrmaı, bir otbasy, bul bizdiń úıimiz degen turǵyda tárbıelep, tekke jumys istemeıtinimizdi kórsettik. Assambleıa músheleri ǵana 47 mıllıon teńgelik jeke qarjyla­ryn sal­dy. Bul sonshalyqty úlken qarjy da emes shyǵar, biraq osy faktiniń ózi mańyzdy. Qazir mundaı qoldaý tas­qyn­nan zardap shegip jatqan Batys Qazaqstan oblysynyń turǵyn­daryna qajet. Munyń bárin «Nur Otan» par­tııasymen birlesip jasaý kerek jáne ol elimizdiń eń shal­ǵaıdaǵy burysh­taryna, ár aza­matqa jetýi tıis. Táýelsizdigimizdiń 20 jyl­dy­ǵyn shyn máninde osylaısha atap ótemiz. Qurmetti sessııaǵa qatysýshylar! Bizdiń damýymyzdyń 2020 jylǵa deıingi damý strategııa­syn­da, halyqqa meniń Jol­daýymda, ınaýgýrasııa saltana­tyn­daǵy só­zim­de aldaǵy onjyl­dyqqa arnal­ǵan barlyq mindetter egjeı-tegjeıli mazmundalǵan. Al keshe Úkimette búgingi kúnniń naqty mindetteri belgilendi. Qazaqstannyń HHI júzjyl­dyq­taǵy tabysy men taǵdyry olardy sheshýge baılanysty bolmaq. Aldaǵy onjyldyq syndarly bolatyny týraly osy jyldyń alǵashqy aılarynyń oqıǵalary barysy naqty aıtyp otyr. Taıaý Shyǵys elderindegi jappaı narazylyq qozǵalystary bá­seńder emes jáne jańa elderdi qamtýda. Kúni keshe ekonomıkasy ta­bys­ty elder ondaǵan jyldarǵa artqa laqtyrylyp tastaldy. Álemdik daǵdarystan jalań­ash­tanǵan gýmanıtarlyq prob­lema­lardy azyq-túlikke baǵanyń ósýi, artyp otyrǵan esirtki trafıgi, terrorızm tolyqtyrýda. Kóptegen memleketter ústine aýqymdy ashtyq qateri tónip tur. Búginde shamamen bir mıllıard adam ashtyqtan zardap shegip otyr. Jyl saıyn tek ashtyqtan ǵana 5 mıllıonǵa jýyq adam ajal qushady. Qaıǵy-qasiret tynyshtyq pen bolashaqqa degen senimin joǵalt­qan mıllıondaǵan otbasylaryna kelip jatyr. Bul – burynǵy jetistikteri­niń barlyǵy joqqa aınalǵan tutas elder men halyqtardyń qa­sireti! Men ony izdep alysqa ba­rýdyń qajeti joq, biz ony ózimizdiń kórshilerimizden kórip, bilip otyrmyz ǵoı dep oılaımyn. Bul – adamzat tarıhynyń qa­siretti paraǵy. Kórnekti aǵyl­shyn jazýshysy Hakslı bylaı degen bolatyn: «Adamdardyń tarıh qateliginen úırenbegeni – tarıhtyń eń basty sabaǵy». Kelińizder, biz bul tarıhty bile otyryp, úıimizdegi tynysh­tyqqa qýanaıyq jáne bárimiz birigip, osy tynyshtyqty saqtaı­tyn bolaıyq. Álemdik ekonomıkanyń pers­pek­tıvalary eýroaımaqtyń bir­qatar elderindegi sozylmaly daǵdaryspen kúrdelene túsýde. Eýroodaqtyń kóptegen elderinde mýltıkýltýrızm saıasaty­nyń qulaýy ashyq moıyndalýda. Olar qazirdiń ózinde kópult­tylyq pen kópmádenıettilikten bas tartýda. Sonymen bir mezgilde, búkil álem boıynsha dinaralyq qarama-qaıshylyq shıelenise túsip otyr. Qurandy kópshilik aldynda keleke etý musylman qoǵamynda ádiletti narazylyq týǵyzdy. Jaýap retinde fanattar Aýǵan­standaǵy BUU mıs­sııasynda ju­mys isteıtin jazyqsyz jan­dardyń qanyn tókti. Álemniń kóptegen óńirleri ta­bıǵı apattardyń tegeýrinin bastan keshti. Ondaǵan myń adam opat bolsa, surapyl materıaldyq shyǵyn keldi. Japonııadaǵy – álemniń ekinshi ekonomıkasyndaǵy jer silkinisi men sýnamı jahandyq eko­nomı­kalyq damýǵa qater tón­dirýde. Fýkýsıma qasireti beıbit atomdy paıdalaný qaýipsizdigine  úlken problemalar alyp keldi. Munyń barlyǵy, qymbatty dostar, jańa onjyldyqtyń naq­ty qaýip-qaterleri. Búginde Qazaqstan – álemdegi azdaǵan qaýipsiz elderdiń biri. Bizde ári qaraı da álemge turaqty­lyq­tyń, tózimdilik pen qoǵamdyq toptasýdyń úlgisin kórsetýge múm­kindik bar. Kezinde Mahatma Gandı: «Men basqa elder meniń bostan elimnen bir nárse úırene alýlary úshin óz elimniń erkindigin qalaımyn», degen bolatyn. Mine, osylaısha deýge bolady, biz basqa elderdi tabysqa qalaı jetýge bolatynyna úıretýdemiz. Eger menen surasa, men bylaı degen bolar edim: qazaqstan­dyq­tar búkil álemge órkendeýdiń jal­ǵyz durys joly – halyqtyń toptasýy ekenin dáleldedi. Bizde barlyq múmkindikter men resýrstar bar. Biz jańa on­jyldyq­tyń jahandyq qaýip-qa­ter­lerine tek osylaı ǵana qarsy tura alamyz. Jáne bizdiń tabystarymyz álemde asa joǵary baǵa alýda. Bul – bizdiń Qazaqstan Táýel­sizdiginiń 20 jyldyǵyna basty syıymyz. Osynda, Astanadaǵy EQYU Sammıtinde sóılegende Ulttyq azshylyqtar isteri jónin­degi Jo­ǵarǵy komıssar Knýt Vollebek bylaı dedi: «Men óz kezeginde sizdiń eli­ńizdiń ózindik birtektiligin aıqyn­daıtyn Qazaqstanda alǵa qoıyl­ǵan mádenı kópqyrlylyq úshin keńistik qamtamasyz etý maqsatyn qoldaımyn». Bizdiń EQYU-ǵa tóraǵalyǵy­myzdyń tabysy, 11 jylǵy úzilisten keıin EQYU-nyń Astana Sammıtin ótkizý – bizdegi beıbitshilik pen kelisimniń tıimdi modelin, qazaqstandyqtardyń birligin jahandyq moıyndaý. Qymbatty dostar! Men uly qazaq oıshyly Abaı­dyń sózin taǵy da kóldeneń tart­qym keledi. Ol bylaı degen bola­tyn: «Tań aldyndaǵy sát bárinen qarańǵy». Biz 90-shy jyldary erlik tanyttyq, biz tarıhtaǵy eń kúshti álemdik ekonomıkalyq daǵdarys­qa shydas berdik. Biz ımperııalardyń qalaı qırap jatqanyn kórdik. Munyń barlyǵy bizdiń kóz aldymyzda bolyp jatty. Eshteńege qaramastan, Qa­zaqstan tańsáriden de aman ótti. Bizdiń elimiz ósip keledi jáne óziniń pozısııalaryn nyǵaıta túsýde. Qazaqstandyqtar qııamet-qaıym qıyn mindetterdi sheshý tóńireginde birlesip, tabysqa jetýde. Bizdiń elimiz kúsheıe túsýde, biz­diń barlyǵymyz kúsheıe tú­sýdemiz. Men Qazaqstan jeri boıy­myz­ǵa sińirgen jasampazdyq qýaty álemdegi eń ozyq, eń toptasqan jáne parasatty qoǵam qurýǵa paıdalany­la­tynyna senimdimin. Prezıdenttiń Qazaqstan halqy Assambleıasynyń halyq birligi men yntymaǵyn nyǵaıtýdaǵy ró­line qatysty baıan­da­masynan soń, eli­mizdegi etnomá­de­nı ortalyqtardyń ókilderi sóz aldy. Alǵashqy bolyp sóılegen Parlament Májilisiniń depýtaty Valerıı Vıshnıchenko óz sózin Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezı­denti – Ult Kóshbasshysy Nur­sultan Nazarbaevtyń kezekten tys Prezıdent saılaýyndaǵy ta­ma­sha jeńisinen bastady. Biz jeń­dik, bizdiń elimiz jeńiske jetti. Bizdiń birtutas kópultty halqy­myz jeńdi! – dedi Májilis depý­ta­ty. – Bizdiń Nursultan Ábish­uly­na daýys bergenimiz ózi­mizdiń jáne otbasymyzdyń bola­sha­ǵy úshin, Otanymyzdyń aldaǵy ýaqytta órkendeýi úshin daýys bergenimiz bolyp tabylady. Bul – árkimniń júrek qalaýy, durys tańdaýy. Osyndaı tabysqa je­týdiń qupııa­sy qarapaıym. Ol – qurm­etti Nur­sultan Ábishuly, Sizdiń Memleket basshysy retinde júze­ge asyrǵan orasan zor ju­mystaryńyzdyń nátıjesi. Depýtattyń atap ótkenindeı, bıylǵy prezıdenttik saılaý eli­mizdiń jańa tarıhynda erekshe oryn alady. Halyqaralyq baı­qaý­shylar men sarapshylar kezek­ten tys prezıdenttik saılaý ádil, ashyq jáne óz deńgeıinde ótti degen baǵa berdi. Bul saılaýdyń uıymdastyrylýy jáne demokra­tııa­lyq jaǵdaıda ótýi qazirgi Qa­zaqstan tarıhyna ǵana emes, Or­talyq Azııa elderiniń barlyǵyna úlgi bo­lady. Osy saılaý arqyly Qa­zaq­stan jáne qazaqstandyqtar álem jurtshylyǵyna óziniń bir­lik­ti tý etkendigin kórsetti. Osyǵan baılanysty sheshen mysal retinde Qazaqstannyń ót­ken jyly EQYU-ǵa tóraǵalyǵy kezinde Uıymnyń joǵary deń­geıdegi Sammıtin ótkizgendigin, Sammıtte Astana Deklarasııasy qabyldanǵandyǵyn keltirdi. Bul bizdiń elimizdegi etnosaralyq to­le­ranttylyqtyń biregeı modelin álem jurtshylyǵy tanyǵandyǵyn kórsetedi. Bul model – Nazar­baevtyń modeli. Sóz barysynda ha­lyq qalaýlysy bıylǵy 2011 jyly Qazaqstan Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy atap ótiletindigine toq­taldy. Memleket basshysy osydan 20 jyl burynǵy elimizdiń aldyna qoıǵan maqsaty men mindetterin tabysty oryndady. Búgin biz osyny maqtan etemiz, – dep jalǵastyrdy sózin V.Vısh­nıchenko. – Elimiz búginde álemdik qoǵamdastyqta óziniń laıyqty ornyn aldy. Qol jetkizgen osy tabystarǵa el Prezıdenti Nur­sul­tan Nazarbaevtyń basshy­ly­ǵymen dúnıege kelgen álemde balamasy joq biregeı ınstıtýt – Qazaqstan halqy Assambleıasy­nyń erekshe ról atqarǵandyǵyn atap ótkim keledi. Sóziniń sońynda depýtat eli­mizdiń aldynda turǵan jaýapty mindetterdi atap ótti. Memleket basshysy al­da­ǵy kezeńderde eldi údemeli ın­dýstrııalyq-ınnova­sııa­lyq da­my­tý jáne Qazaq­standy básekeles­tik­ke qabiletti 50 eldiń qataryna qosý mindetin qoıyp otyr. Bul as­qaraly min­detti sheshý bary­synda Qazaqstan halqy Assambleıa­sy­nyń 2020 jylǵa deıingi stra­te­gııasy da úles qosatyn bolady. Odan keıin sóz alǵan «Vaınah» cheshen jáne ıngýsh halqy má­de­netin damytý qaýymdastyǵynyń teń tóraǵasy Ahmed Mýradov pre­zıdenttik saılaýda Qazaqstan halqy óziniń birligin álem jurt­shy­lyǵyna taǵy da tánti etkenine toqtaldy. Onyń atap ótkenindeı, kezekten tys prezıdent saılaýy elimizde saıası jáne ekono­mı­ka­lyq reformalardyń tabysty jú­ze­ge asyrylǵanyn kórsetti. Saı­laý el Konstıtýsııanyń talap­ta­ryna sáıkes demokratııalyq jaǵ­daı­da ótti. Saılaýǵa elimizdegi saıa­sı partııalar,  qoǵamdyq bir­lestikter, jastar men ardagerler belsene qatysyp, ózderiniń saıası jáne mádenı saýattylyǵynyń kóterilgenin álem jurtshylyǵy aldynda dáleldedi. Men Koalısııalyq demokra­tııa­lyq kúshterdiń quramynda Memleket basshysynyń senimdi ókili boldym, – dep jalǵastyrdy sózin ol. – Biz saılaý naýqany ba­rysynda elimizdiń barlyq óńir­lerin aralap shyqtyq. Qoǵamnyń barlyq deńgeıdegi ókilderimen, sondaı-aq túrli ulttyq jáne kon­fessııalar ókilderimen de kezde­sýler ótkizdik. Sol kezdesýlerde Memleket basshysynyń saılaý­al­dy tuǵyrnamasynyń qazaqstan­dyq­tardyń bolashaqta áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵynan damýyna qurylǵandyǵy barsha halyqtyń shynaıy kóńilinen shyqqan­dy­ǵy­na kózimiz jetti. Men barlyq Qazaqstan halqyn Prezıdenttiń óz eli men óz halqynyń taǵdyry úshin asa zor jaýapkershilikti taǵy da alǵanymen quttyqtaımyn. Sheshen sondaı-aq Qazaqstan halqy Assambleıasynyń músheleri Qazaq jerinde qazaq halqy men jáne onyń mádenıetiniń janda­nýy­na úles qo