Qarjylaı qoldaý – tabys kepili

Jaqynda Zyrıan aýdanynda eli­mizdiń agrarlyq sektorynyń ósip-órkendeýin, damýyn qoldaý maqsa­tynda keleli bir jıyn bolyp ótti. Ol Shyǵys Qazaqstan oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarma­sy­nyń bastyǵy Dúısembaı Selıha­nov­tyń bastamasymen jáne Zyrıan aýdanynyń ákimi Ermak Sálimovtiń qoldaýymen ótti. Agrarlyq sektordy damytý, sharýa qojalyqtaryn jeńildikpen nesıelendirý máselesine arnalǵan jı­ynǵa Zyrıan jáne Katonqaraǵaı aý­dandaryndaǵy qojalyq tóraǵala­ry, «QazAgroQarjy» aksıonerlik qoǵamy Shyǵys Qazaqstan oblys­tyq fılıalynyń dırektory Tımýr Saparǵalıev, «Mal ónimderi kor­po­rasııasy» AQ Shyǵys Qazaqstan ob­lysy fılıalynyń dırektory Dúı­senbi Sársenov, «Aýyl sharýashy­lyǵyn qarjylaı qoldaý qory» aksıonerlik qoǵamy Shyǵys Qa­zaq­stan fılıaly dırektorynyń or­ynbasary Arman Ospanov, «Ag­rar­lyq nesıe korporasııasy» aksıonerlik qoǵamy Shyǵys Qazaqstan fılıalynyń dırektory Saıan Tas­taǵanov, QR-daǵy «BashInkom» ók­il­diginiń dırektory Asqar Ýahıtov qatysty. Katonqaraǵaı aýdany áki­miniń orynbasary Qalıhan Baıǵo­nysov ta mańyzdy sharada bolyp, óz oıyn bildirdi. Semınar-keńesti Zyrıan aýdany­nyń ákimi Ermak Sálimov ashty. – Elbasy N. Nazarbaevtyń aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý saıasaty jemisin bere bastady, – dep bastady semınar-keńesti naqty sıfrlarmen aýdan ákimi.– Qazirgi tańda aýdanda 17 myńnan astam iri qara maly, 13 myńǵa tarta koı-esh­ki, 5 myńǵa jýyq jylqy, 10 myń­daı shoshqa bar, bul ekonomıkasy san qıly, taýly-qyrattaǵy meken úshin jaman kórsetkish emes. Jyl basynan beri 690,1 tonna et, 3825,6 tonna sút, 1593,9 myń dana ju­myrtqa daıyndaldy. Al búgingi keleli keńeste aýyl sharýashylyǵy qurylymdaryna jasalatyn jeńil­dik­ter týraly kóp máseleler qoz­ǵalmaq. Endeshe erkin áńgimeleseıik. Zyrıan aýdanynyń ákimi E.Sá­limovtiń aıtýynsha, agrarlyq sek­tordaǵy usaq sharýashylyqtar qu­ry­lymdaryn irilendirý saıasaty je­misin bere bastaǵan syńaıly. Bir ǵana mysal. Tek ótken jyly Nıkolskıı, Berezovskıı, Chapaev aý­yldyq okrýgterine qarasty bes aýyl sharýashylyǵy qurylymdary birigip, «Sanýr Agro»» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigin quryp alǵan. Ol ne berdi. Eń aldymen taýly aımaqtarda jer kólemi tap­shy, uıysý nátıjesinde jer kólemi ulǵaıyp, 4158 gektarǵa jetken. Tur­ǵysyn, Berezovskıı, Chapaev aý­yldyq okrýgterinde birneshe sha­rýa­shylyqtar birigip, «Nıvy Cha­pa­eva» seriktestiginiń basyn qurady. Sonymen birge úsh sharýashylyq negizinde «Zyber» JShS dúnıege keldi. Mine, irilendirilgen ujym­dar barlyq qarjyny biriktirip, ja­ńa tehnıka satyp ala bastaǵan, jer mádenıetin arttyryp, jańa tehno­logııany óndiriske engize bastaǵan. Al jańa tehnıka, basqa da qa­jetti dúnıelerdi barynsha molyraq ıelený úshin ne isteý kerek? Mine, búgingi bas qosý osy jaǵynan alyp qaraǵanda barynsha tıimdi boldy. Onyń ústine búginge deıin atalmysh qurylymdar oblystyń túgelge jý­yq aýdandarynda bas qosyp, tıimdi keńester bergen, talaı kelisimderge qol qoıylypty. Ústimizdegi aptada Kókpektide bas qosý ótpek. Aýyl sharýashylyǵyn órkendetýdegi os­yn­daı sharalar jemisin bermek. Zyrıan aýdany ótken jyly «Qaz­AgroQarjy» aksıonerlik qoǵa­my­nyń demeýimen 261 mıllıon teń­ge­g­e 31 jańa tehnıka alǵan. Al «Az­yq-túlik korporasııasy» aksıonerlik qoǵamy arqyly kóktemgi dala jumystaryn júrgizý úshin 47,5 mıllıon teńgege nesıe alypty. Mundaı mysaldar jetkilikti. Oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bastyǵy Dúısem­baı Selıhanov óz sózinde kóp derekter keltirdi. Oblys ákimi Berdibek Sapar­baev­tyń Ulan aýdanynda ótken kezdesýde tıimdi sharany odan ári jalǵastyrý jónindegi bergen tap­syr­masyn júzege asyrdyq. Atap aıtqanda, Úrjar, Jarma, Aıagóz, Glýbokoe, Borodýlıha, Shemonaıha, Zaısan jáne t.b. aýdandar ókilderi qarjylaı demeý jónindegi bas qo­sýǵa qajetti derekterdi aldy. Atap aıtqanda, aýyl sharýashylyǵyn da­mytýǵa degen qamqorlyq erekshe. Bir ǵana Shyǵys Qazaqstan oblysy jyl saıyn memleketten 5 mıllıard teńge kóleminde qarjy alady eken. Mal tuqymyn asyldandyryp, ony kóbeıtken, dándi daqyldardy neǵurlym kóbirek egip, memleketke astyq, et jáne sút ótkizetin qu­ry­lymdar jyl saıyn sýbsıdııa alyp turady. Al onyń mólsheri qomaqty, – dedi Dúısembaı Maǵzumuly. Elbasynyń bizge degen qam­qor­lyǵy erekshe, tipti maral sharýa­shy­lyǵyn damytýǵa, omartany jaq­sy jolǵa qoıǵan aýyl sharýashy­ly­ǵy qurylymdary da sýbsıdııa ala bastady. О́tken jyly maral jáne omarta salasyna 30 mıllıon teńge bólindi. D. Selıhanovtyń aıtýyn­sha, Zyrıan jáne Katonqaraǵaı aý­dan­darynda asyl tuqymdy mal ba­syn kóbeıtý jolynda birshama ju­mystar júrgizilip jatyr, keleshekte bul baǵytta qyrýar shara tyndyrylýy tıis. «QazAgroQarjy» aksıonerlik qoǵamy oblystyq fılıalynyń dı­rektory Tımýr Saparǵalıev óz sózinde naqty derekterdi kóldeneń tartty. Atalmysh qoǵamnyń Shy­ǵys Qazaqstandaǵy fılıaly 2000 jyly qurylypty. On jyl ishinde bul kompanııa elimizdiń agroóner­kásip keshenine 193,2 mıllıard teń­ge ınvestısııa salǵan. Sonyń ishinde Kendi Altaı 13 mıllıard teńge qarjy alǵan. Tek ótken jyly fılıal oblystyń aýyl sharýashy­ly­ǵyn damytýǵa 4,071 mıllıard teńge qarjy bólgen. Bul qyrýar qarjy mal basyn kóbeıtý jáne asyldan­dyrý, tehnıka satyp alý, basqa da sharalarǵa qarastyrylǵan. Sonymen birge, kompanııanyń talaptary boıynsha jańa taýarly-sút fermalaryn qurǵan, jemis-jıdek, jylyjaı, qurama-jem jasaı­tyn qurylymdar da jeńildikpen nesıe ala alady. Nesıe berýdiń birneshe tıimdi túrleri bar, bes, jeti jylǵa arzan nesıeler beriledi. Alaı­da, kóptegen ujymdar shart ja­sasý kezinde talaptardy oryndaı almaı, isti keshiktire beredi. 19 qujat jınaý ońaı emes, biraq is qaǵazdaryn toltyrý kezinde shala­ǵaılyqtar jıi kezdesedi. Tımýr Saparǵalıevtyń aıtýynsha, zyrıan­dyq­tar 1 mıllıard 560 mıllıon, al katondyqtar 445 mıllıon teńgeniń nesıelerine qol jetkizip, jańa tehnıka satyp alýda, sondaı-aq jumys oryndaryn ashyp jatyr. «Azyq-túlik korporasııasy» UK oblystyq fılıalynyń dırek­to­ry Maqsut Shaımardanovtyń só­zin de jınalǵandar den qoıyp tyń­dady. Onyń aıtýynsha, sharýa qo­ja­lyq­tary óndirgen astyqty sa­typ alýda bıyl birshama jeńildik­ter bar kórinedi. Astyqty satyp alý eki baǵdarlama boıynsha júr­gi­ziledi. Birinshisi, kóktemgi egis ju­mys­tary kezinde qojalyqtarǵa kelesi ónim esebinen olardyń ónim­derine qar­jy tóleý atqarylmaq. Al ekinshisi, astyqty jınaý kezinde dándi da­qyldyń ár tonnasyn 26 500 teńge­den satyp alý júzege asyry­lady. Shyǵys Qazaqstan oblysyna korporasııa arqyly úshinshi synyp­ty 30 myń tonna astyq satyp alýǵa kvota berilgen. Al shyn máninde olar 563 mıllıon teńgege 242 tonna astyq satyp alǵan. Demek, bul nátıje kóńil kónshitpeıdi. Qazirgi kezde «Azyq-túlik korporasııasy» ótken jylǵy 4 qyrkúıektegi memorandým boıynsha oblysty astyq­pen qamta­masyz etý jáne onyń baǵasyn ósi­rip jibermeý jónindegi talaptarǵa saı eńbek etýde. «Aýyl sharýashylyǵyn qarjy­laı qoldaý» AQ fılıaly dırek­to­rynyń orynbasary Arman Ospanov, «Agrarlyq nesıe korpora­sııa­sy» AQ dırektory Saıan Tasta­ǵanov, «Mal ónimderi korporasııa­sy» AQ dırektory Dúısenbi Sul­tan­bekov sharýa qojalyqtary tór­aǵa­lary aldynda atqarǵan jumys­ta­ry týraly esep berdi. D.Sultan­bekov Semeıdegi et kombınaty ar­qyly qojalyq ósirgen maldardy qabyldap alýdyń tıimdi jaqtaryna toqtala ketti. Eki arada deldaldar júrmegen soń qarjy rásýa bol­maıdy. A.Ospanov nesıe berýdegi tıimdi ádisterge toqtalyp Ulan, Úrjar, Jarma aýdandarynda tap­sy­rystyń joq ekenin aıta ketti. S.Tastaǵanovtyń aıtýynsha, ótken jyly olar 1 mıllıard 27 mıllıon teńgeniń jeńil nesıelerin tarat­qan. «BashInkom» ókildiginiń dı­rek­tory A.Ýahıtov astyq egýmen shuǵyldanatyn qojalyqtardyń ty­ń­aıtqyshtardy durys paıdalanbaı otyrǵanyn eskerte ketti. Mıne­raldy tyńaıtqysh mol ónimniń kepili, ókinishke oraı, kóp rette biz oǵan kóńil bólmeımiz. Reseıde bul máselege qatty nazar aýdarylady. Qostanaı dıqandary tyńaıtqysh­tar­dy jerge tıimdi sińirý nátıje­sinde gektarynan 20, tipti odan kóp sentner ónim alýǵa qol jetkizip júr, dedi A. Ýahıtov. Semınar-keńeste «Sredıgornen» JShS tóraǵasy Petr Dıaglev nesıe alý kezindegi qıyndyqtarǵa toqtal­dy. Jıyrmaǵa tarta qujatty rá­sim­deý ońaı sharýa emes, keıde ýa­qytty sozyp alyp, shartty buzýǵa týra keledi. Sondyqtan, shart jasasýda jeńildik bolsa eken dedi. Qojalyq ıesi V. Bondarenko 1993 jyldan shoshqa jáne belarýs bu­zaýlaryn jergilikti jerde ósirýdiń nátıje bermegenin, olardyń taýly aımaq klımatyna kóndige almaýy­nyń syryn surady. Katonqaraǵaı aýdanynan kelgen qojalyq tór­aǵa­lary da nesıeniń tıimdi jaqtaryna toqtala ketti. Katonqaraǵaı aýdany ákiminiń orynbasary Qalıhan Baı­ǵonysov ózderinde elevator joq ekenderin, Zyrıanda astyqty saq­taı­­tyndaryn aıtty. Semınar-keńesti oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń bas­tyǵy D.Selıhanov qorytyndylap, azyq-túlikti shetten tasymaı, ózi­mizde sapaly ónim shyǵarýǵa múm­kindik bar ekenin, ol úshin izdenis pen rezervter qózin tıimdi paıdalaný qajettigin nazarǵa saldy. Ońdasyn ELÝBAI. Shyǵys Qazaqstan oblysy, Zyrıan aýdany. ––––––––––– Sýretterde: semınar-keńesten kórinis; D.Selıhanov, E.Sálimov.