Sagrada Famılıa

Álemge áıgili sáýlet eskertkishi

Ne bop baramyz ózi? Keıde óz oıyńnan óziń shoshısyń. Osydan eki kún buryn úıge kirgenim sol edi, tabaldyryqtan attaı bere joldasymnyń: «Sagrada Famılıany estidiń be?», degeni. «Qoı­shy?!», deppin birden. «О́rt shyǵypty, sóndiripti, teledıdardan kórsetti». «О́z oıyńnan óziń shoshısyń» degenim, shynyn aıtqanda, áýelde lańkester sobordy jaryp jibergen be dep qalyp edim. Osyndaı zaman bolyp tur ǵoı. Sagrada Famılıa – Barselonadaǵy ataqty sobor. 20 sáýir kúni sol jerde sobor ishinde temeki tartqan bireýdiń kesirinen órt tutanyp, bas-aıaǵy 45 mınóttiń ishinde búkil bazılıka otqa oranypty, 1700 adam tez arada syrtqa shyǵarylypty. Internet saıttary jylyna 2 mıllıonnan astam týrıst keletin biregeı ǵımaratqa qatty nuqsan kelgen dep jazyp jatyr. Aıtqandaı, joldasymnyń Barselonadaǵy soborǵa alańdap júrgeniniń jaıy bylaı. Osydan bes jyl buryn Astanadaǵy oqýshylar saraıynyń «Botalar» hory Ispanııadaǵy konkýrsqa qatysyp, Gran-prı júldesin jeńip alyp qaıtqan. Balalarmen birge barǵan birneshe ata-ananyń arasynda joldasym da bolyp edi. Sapardan alǵan áserin ile-shala shaǵyn maqala etip «Kazahstanskaıa pravdaǵa» jazǵany da bar. Sársenbidegi sol jaısyz oqıǵanyń oıǵa qozǵaý salǵany. Aldymen osydan úsh jyldaı burynǵy jýrnalıstik saparda kórgenderimiz kóz aldymyzǵa kólbeńdep kele berdi. 2008 jyldyń qarashasynda Ispa­nııanyń Valensııa qalasynda NATO-nyń Parlamenttik Assambleıa­sy­nyń sessııasy ótken, oǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy Qanat Saýdabaev qatysyp, sóz sóılegen. Sessııa jaıynda biz gazettiń 18-19 qarasha kúnderdegi nómirlerinde jazǵanbyz. Memlekettik hatshy saparynyń sońǵy kúninde baǵdarlamalyq is-sharalar onsha kóp emestigin, Qanat Bekmyrzauly negizinen beıresmı sıpatta kezdesýler ótkizetinin bilgennen keıin-aq kóńilimiz Barselonaǵa baryp qaıtýǵa aýa berdi. Osydan tup-týra jıyrma eki jyl buryn, 1989 jyl­dyń erte kókteminde Ispanııaǵa alǵash ret jolymyz túsken  – sol memlekettegi sovet mádenıeti kúnderine qatysqan Qazaq SSR delegasııasynyń quramynda  eldiń segiz qalasyn aralap qaıtqanbyz. Kúni keshe aramyzdan ketken Qadyr Myrzalıevpen birge júrip, birge tu­ryp, ábden áńgimeleskenbiz. Sol Valensııaǵa barǵanymyzda Qade­keń­niń: «Oıpyrmaı, Ispanııada jarty aı júrip, túbine kelip turyp Barselonany kórmeı qaıtatyny­myz uıat boldy-aý. Shirkin, Don Kıhottyń Sancho Pansa ekeýi Barselonaǵa baratyn jolyn bir kórsek qoı», degeni esimde qalypty. Qysqasy, tún ortasynda turyp alyp, Valensııa vokzalyna ba­ryp, Barselona qaıdasyń dep tarttyq ta kettik. Tań jańa at­qan­da jetken qalany túnge deıin aralap, poıyzben túndeletip Valensııaǵa oraldyq. Endi, mine, sol saparda kórgenderimizdi, sezgenderimizdi, oıǵa túıgenderimizdi ekshep,  Ispanııa, Barselona, Sagrada Famılıa, Antonıo Gaýdı jóninde qolda bar kitaptardy, albom­dar­dy qaıta aqtaryp, Internetten tabyl­ǵan materıaldardy qosa oqyp, álemge áıgili ǵımarat jaıynda jazýǵa bekinip otyrmyz. Áýelde qalany tutas qamtı áńgimelesek pe degen de oı bolyp edi. Salqyn sabyrǵa salyp qarasaq, Bar­se­lonanyń tarıhy, bólekshe katalondyq rýhy, baskilik bitimi, ataq­ty porty, Grasııa aýdany, Katalonııa alańy, Monjýık qyrqasy, Gýel parki, Pedralbes monastyri, Olımpııalyq  derevnıasy (aıtqandaı, HH ǵasyrdaǵy eń tamasha Olımpıada Barselonada ótken dep sanalady), «Barselona» fýtbol klýbynyń stadıony, Pıkassonyń, Dalıdiń mýzeı-úıleri, sardana bıi sııaqty kózden de, kóńilden de ketpeıtin sulý sýretterin bir maqalada qosa qamtý qıyn ekenin kóremiz. Ony aıtasyz, biz bul joly uly sáýletshi Antonıo Gaýdıdiń sol Barselonadaǵy biregeı ǵımarattaryn da túgel áńgime etpek emespiz. Onyń ústine tas tilimen jyr jazǵan uly sheberdiń Vısens úıi, «Naz» úıi, Gýel saraıy, epıskop saraıy, Kalvet úıi, Gýel parki, Batlo úıi sııaqty ǵajaıyp ǵımarat­tarynyń birin kórip, birin kórip úlgermeı qaıtqanymyz da bar. Al myna maqalada sóz bolatyn soborda jarty kún boıy júrip, aıaq talǵansha aralaǵanbyz. Saýytbek ABDRAHMANOV. Qala bop atalǵanynyń ózine eki jarym myń jylǵa jýyqtaǵan Barselonanyń ta­rıhyna tereń boılamaǵanmen, biz sóz etetin ǵımarat, onyń sáýletshisi jaıynda birshama túsinik qalyptastyrý úshin qalanyń keıingi ǵasyrlardaǵy shejiresin shola ketken artyqtyq etpes. Ispanııanyń júzdegen jyl­dar  boıy hrıstıandyq jáne musylmandyq mádenıettiń aıqasqan alańyna aınalǵany, Garraf taýy eki dinniń ózindik bir shekarasy bolǵany, dindesterimizdiń Andalýzııada, Kordovada sáýlet óneriniń uly eskertkishterin turǵyzǵany (olardyń biri – Algambra jó­ninde jaqynda, 19 qańtarda bizdiń gazette Seıfolla Shaıynǵazy jazdy), arabtardyń 716 jyly osy Barselonany da basyp alyp, bul jerden 801 jyly ketkeni belgili. Zertteý­shiler, ásirese, Antonıo Gaýdı shyǵar­ma­shy­lyǵyna «Gaýdı – toreador ıskýsstva» atty tamasha kitap (M., «Eksmo-press», 2002) arnaǵan Gız Van Hensbergen sáýletshi ónerine mavrıtanııalyq arhıtektýranyń ózindik yq­palyn teristemeıdi. Áıtse de shyn ulylarǵa, naǵyz danyshpandarǵa syrtqy áserdiń róli, teginde, onsha úlken bola bermeıtinin de eskergen jón. Katalonııaǵa basy bútin berilip, týǵan jerin esi kete súıgen Gaýdı 74 jyl jasaǵan ómirinde atymen  syrtqa shyqpaǵan deýge de keledi, tipti 1910 jyly óziniń Parıjdegi kórmesine de qatyspaǵan, onyń syrtqa jasaǵan jalǵyz sapary – Marokko men Andalýzııaǵa  barýy. Gaýdı órnegine gotıka, neogotıka, mavrıtanııalyq stıl, modern qatar áser etti degenniń ózinde, bul arnalar­dyń bári onyń qııal qazanynda qorytylyp baryp, eshkimge uqsamaıtyn, qaıran qaldy­rar­lyq konstrýksııalar quraǵanyn aıtpaý taǵy jónsiz. Teginde, Gaýdıdiń izashary da, iz­basary da joq deýge bolady. Tipti ony basqa bir sáýletshilermen salystyra sóılegen sóz saptaýyn da sırek kezdestiresiz arnaýly áde­bıetten. Arhıtektýrada Gaýdı mektebi qalyptaspaǵany ras, onyń basty sebebi uly sheberge elikteýdiń ózi ońaı emestiginde, biraq sáýlet ónerinde shabyt kózin jandy tabı­ǵattyń ózinen kóretin jol, naqty aıtqanda – keńistiktegi geometrııa quraldary arqyly sáýletshilikte tól tilin tabýǵa tyrysatyndar úshin Gaýdı úırenerlik úzdik úlgi ekendigi talas týdyrmaıdy. 1852 jyly dúnıege kelgen Antonıo Gaýdı-ı-Kornet – Katalonııanyń tól týmasy. Biz sóz etkeli otyrǵan Sagrada Famılıa (La Sagrada Familia – Kıeli Otbasy) soboryna kiriserden buryn-aq ol keń tanylǵan, kásibı ortada ábden moıyndalǵan sáýletshi edi. Barselonaǵa barǵan týrıst ataýly bir soqpaı ketpeıtin keremet úılerdiń biri – Kasa Vısens úıi sol kezde turǵyzylǵan. Kıeli Otbasy qurmetine sobor turǵyzý ıdeıasy áýelde barselonalyq kitap satýshy Jozep Marııa Bokabelıdiń oıyna keledi. Kıeli Otbasy hramyn turǵyzý sol kezdegi Katalonııanyń  áleýmettik, saıası, mádenı bolmysynan týyn­daǵan rýhanı suranys edi. Katalon qaýymy álemdegi ózgeristerdi zer sala qadaǵalaı júrip, ózderiniń halyqtyq biregeıligin qal­pyna keltirý qadamdaryna kirisip jatqan kez bolatyn. Osyndaı tusta halyq úshin saly­nyp, halyqtyń ózi salǵan sobor qurylysy bastalǵan. Kıeli Otbasy sobory áýelden jurtshylyqtyń sadaqa aqshasyna turǵyzyl­ǵan, áli kúnge deıingi jumysynyń bári sada­qa­nyń arqasynda atqarylyp keledi. Sony­men, sobor ıdeıasynyń ıesi bir kúni tús kóredi. Túsinde bolashaq hramdy turǵyzý kókpeńbek kózdi, boıy ortashadan alasa jigitke tapsyrylǵan eken. Erteńinde qala qury­lysy máselelerimen aınalysatyn keńsege barsa, aldynan dál túnde túsinde kórgen adam shyǵa keledi. Ol – 31 jastaǵy arhıtektor Antonıo Gaýdı bolatyn. Sagrada Famılıa – Gaýdı óneriniń shyńy. Bulaı dep aıtý da azdyq etedi. Sagrada Famılıa – Gaýdı ómiriniń bar máni. Gete «Faýsty» qalaı jazsa, Gaýdı de óz soboryn solaı tur­ǵyzǵan deı alamyz.  Osynaý uly týyndysyna ol ómiriniń qyryq jyl­dan astam ýaqytyn ar­naǵan, sonyń ishinde keıingi 12 jylda (1914-1926) basqa tapsyrys, usynys ataýlynyń bárin jıyp qoıyp jumys istegen, tipti keıingi kezde sa­lynyp jatqan ǵıma­rattyń ishine kóship kirip alypty. Gaýdı – otbasyn qurmaı, perzentsiz ótken, ózgelerge arnap qansha úı salsa da ózine jeke baspana buıyrmaǵan adam. Budan Gaýdı kedeılikpen ótken kisi degen uǵym týmaıdy. Ol óziniń jer betindegi messııasyn bas­qasha uǵynǵan. Sagrada Famılıa qurylysy bitpeı qalǵany belgili. О́zi­niń kózi tirisinde bitpeıtinin Gaýdıdiń ózi de bilgen eken. «Bul ǵıma­rat­tyń Qojaıyny asyq­paı­dy», degen sózdi aıtqanda Gaýdı Jaratqannyń tap­syrmasyn oryndap, amana­tyn aqtap júrgenin ańǵartqany anyq. Biz joǵaryda atap ótken «Gaýdı – toreador ıskýsstva» kitabynda Gaýdı jóninde tipti «rabotaet v dıaloge s Bogom...» (387-bet) degen sóz de bar. Osy arada myna jaıdy da eskerte ketýge bolar edi. Gaýdı – búkil Ispa­nııany bilmedik, Barselona úshin eń qasıetti tul­ǵa. Bary­myz da, narymyz da Gaýdı, dep sóıleıdi kata­lon­dyqtar. 1998 jyl­dan beri uly ıspan arhıtektoryn áýlıeler qataryna (lık svıatyh) qosýǵa daıyndyq jumystary júrip jatyr. Sodan beri sheshilmeıtin ol ne qylǵan másele dep qalmańyz. Tártip solaı. Adamdy áýlıe kisi dep taný  Batys áleminde ondaǵan jyldar boıy qarala beredi. Asyǵatyn eshteńe joq. Keter adam ketti. Endi kúmándi sheshim qabyldap qoıýǵa bolmaıdy. Áýlıe atanýǵa qaralatyn adamnyń ómiri sol ondaǵan jyldar boıy egjeı-tegjeıli tekserile beredi, tekserile beredi, barlyq derekter jınalady, barlyq derekter tekseriledi. Bir jerde bolmasa bir jerde pendege tán kemshilikke jol bergen bolsa ol adam áýlıe atana almaıdy. Burynǵysyndaı qurmettele berýi múmkin. Katolık dinin ustanatyndar úshin bıiktik – bólekshe kategorııa. 69 metrlik Notr-Dam, 110 metrlik Qasıetti Pavel sobory, 137 metrlik Qasıetti Petr bazılıkasy, 157 metrlik Keln sobory sııaqty ǵımarattar Jaratqanǵa jaqyndaýdyń jolyn izdeýden turǵyzylǵan. Gaýdı jobasy boıynsha Kıeli Otbasy sobory alyp aýqymymen de (uzyndyǵy – 94 metr, eni – 60 metr), asqaq turqymen de (bıiktigi – 170 metr) bir kórgen janǵa Qudaı qudiretin sezindirip turýǵa tıis edi. Ǵımarattyń qalanyń kez kelgen jerinen kórinýin bylaı qoıǵanda, teńiz aıdynynda júzip kele jatqan kemelerge beıne bir shamshyraq sııaqty áser etýi de oılastyrylǵan bolatyn. Degenmen, Gaýdı tur­ǵyzǵan hramdy ıdeal, ıaǵnı murat tutar­lyq, ańsarǵa aınaldyrarlyq hram sanat­qy­zatyn qymbat qasıet onyń aýqymy da, bıiktigi de emes. Antonıo Gaýdı hram ansambliniń eń basty maqsatqa – lıtýrgııa rásimderin ótkizýge minsiz  qyzmet etýin aldymen qamdaǵan. Bul úshin ol ózi oılap tapqan eń jańa arhıtektýralyq jáne kórkemdik sheshimderdiń dinı ǵıbadat tájirıbesimen úılesimdi shyǵýyna qatty kúsh salǵan. Kıeli Otbasy soborynyń sáýlet óneriniń jaýhar týyndysy retinde talassyz tanylatynyn aıtýdyń ózi artyq. Máskeýdiń «Veche» baspasy shyǵarǵan «100 velıkıh chýdes sveta» kitabynan da Sagrada Famılıaǵa arnalǵan birneshe betti tabasyz. «Samye krasıvye ı znamenıtye hramy, monastyrı» kitaby (M., «Avanta», 2005) bul ǵımaratty «samoe znachıtelnoe ı neveroıatnoe soorýjenıe HH veka» dep baǵalaıdy. Munyń syry, bizdińshe, Gaýdı ǵımara­ty­nyń óner týyndysy aýqymynan asyp, ómir­diń ózine aınalǵan ózgeshe qasıetinde. Gaýdı sobordy Jańa О́sıettiń arhıtektýralyq baıany, tastaǵy ýaǵyz retinde órip shyqqan. Kóptegen kitaptarda Gaýdı týyndysynyń mıs­tıkalyq sıpaty atap aıtylady. Shynyn­da da, Barselona sobory qoldan turǵyzyl­maǵandaı, osy kúıinde jerdi jaryp, álde bir janartaýlyq silkinisten atylǵan kúıinde tas bolyp qatyp qalǵandaı áser etedi. Ondaı oıǵa  Sagrada Famılıanyń qumyrsqanyń ıleýin­deı nemese balanyń teńiz jaǵasynda oınap júrip, dymqyl qumdy sýyn sorǵa­latyp úıe salǵanyndaı kórinetin syrt sýreti de beıimdeı beredi. Sagrada Famılıa jańa boı kótere bastaǵanda qala jurty: «Oıbaı, mynaý ne pále?! Osyndaı shirkeý bola ma eken? Qumyrsqanyń ıleýi me, tas súńgi me, nemene?» dep shýlasyp ketken eken. Búkil sobor arhıtektor Antonıo Gaýdıdiń ózin kádimgi keıingi kezdiń Nuq paıǵambaryndaı kózge elestetedi. Nuq paıǵambar topan sýdan qut­qaratyn kemege keýdesinde jany bar janýar, ań-qus pen jándikterdiń  bárin jup-jubymen mingizdi delinse, Gaýdı soborynda jan-janýarǵa qosa ósimdiktiń túrleri de oryn tapqan. Sagrada Famılıanyń qasbetindegi (fasad) tasqa órilip jiberilgen maqulyq pen ósimdiktiń arasynda ne joq deısiz. Jy­la­nyńyz da, kesirtkeńiz de, ıtińiz de, qarlyǵashyńyz da, tasbaqańyz da, qur­baqańyz da, ulýyńyz da, taýyǵyńyz da, qoıyńyz da, bári tasqa jabysyp alyp, órip júr, tastan pyr etip ushqaly tur, baq­baq, qamys, qyryqqulaq, raýshan, záıtún, anar, osha­ǵan, júgeri, bıdaı, júzim, alma deısiz be, bári ósip, bári pisip tur. Sobor munaralarynyń bıdaı sabaǵy kúıinde jasal­ǵa­ny­nyń áseri sondaı, jań­byr jaqsylap jaýyp berse, Sagrada Famılıa kók­tep, ósip-ónip, bıiktep ketetindeı áser qaldyrady. Gaýdıdiń men sheberha­nam­nyń janynda ósip turǵan aǵashtan úırenemin degen sózi bar eken. Sáý­letshi hram kúmbezderin kádimgi palma japyraq­ta­ryna aınaldyryp jibergen. Rojdestvo qasbetiniń birneshe dińmańdaıshasy (portık) bar. Biz Barselonadan ala qaıtqan beınedıskiden qaıtalaı kórge­ni­mizde  Úmit, Senim, Meıirim dińmańdaısha­laryn­daǵy músindik kompozı­sııa­lardyń áseri erekshe ekenine taǵy kózimiz jete tústi. Osynyń bári adam qo­ly­men jasalǵan, bir oqys qı­myl jasasańyz qaıtadan qalpyna kelmeıtin mate­rıalǵa – tasqa qashalǵan de­genge sený qıyn. Gaý­dı­diń tapsy­rysy­men jasal­ǵan skýlp­týralyq beıneler­diń  psıho­lo­gııa­lyq nanym­dylyǵy qaıran qaldyrady. Olar­dyń bári de natýradan kóshirilgen. Irod pat­sha­nyń ámirimen óltirilgen nárestelerdiń aza­byn dál beıneleý úshin Gaýdı aýrýhanada jańa ǵana jan tapsyrǵan sábılerdiń bet jú­zi­nen gıps maskalar jasaýǵa deıin barǵan eken. Árıne, Gaýdı jaýharynyń eń keremeti – Rojdestvo qasbeti. Ondaǵy Úmit, Senim, Meıirim betshe bosaǵalarynyń (portaldar) árqaısysynda Hrıstos ómiriniń asa mańyzdy sátteri beınelengen. Mundaǵy kez kelgen detal Hrıstos ulylyǵyn dáripteýge qyzmet etip tur. Myna krıptogrammaǵa bir sát kóz salyńyzshy. 1 14 14 4 11 7 6 9 8 10 10 5 13 2 3 15 Ne baıqaısyz? Tórt qatarda 16 san bar. Osy 16 san ártúrli qıystyrýdyń bárinde de tek bir sandy – 33 sanyn shyǵarady eken. Al 33 Hrıstostyń ómir súrgen jasy ekenin bilesiz. Orystar sol jasty «vozrast Hrısta» dep sóıleıdi. Sobordyń qaı tusyna qarasańyz da qu­jynaǵan tirshilik, qaınaǵan ómir. Solar­dyń báriniń ortasy, ordasy – Adam. Marııa qyzdyń Iısýsty dúnıege ákelýinen bastap, Iı­sýstyń Irod jaýgerleriniń qolynan ólmeýi úshin Kıeli Otbasynyń Egıpetke qashýy sııaqty din tarıhynan azdap ta bolsa habardar árbir adamǵa áserli sátterdiń ta­laıy tasqa kóship tur. Tómengi deńgeıde ornalasqan ár ssena ónerdiń ózgeshe úlgisi. Qupııaly keshki keńes (Hrıstos «Senderdiń aralaryńdaǵy bireý meni satyp ketedi» degen sózdi sol jerde aıtqan), apostol Petrdiń Hrıstosty ustap alýǵa kedergi keltirýge tyrysýy, Iýdanyń Hrıstosty súıýi (ol osy áreketimen kimdi tutqyndaý kerektigin kórsetken), Pılat soty sııaqty músindik kompozısııalar bólek-bólek tursa da dara týyndy bola alar edi. Osynyń bári tulǵa men tobyr týraly talaı-talaı oıǵa qaldyrady. Sagrada Famılıanyń jaryqtandyrylýy, soǵan baılanysty sheshimder – Gaýdı ulyly­ǵynyń daýsyz aıǵaǵy. Sáýletshi sobordyń jaryǵyn kórkemdik áserdi kúsheıtý jáne hramnyń mıstıkalyq rýhyn badyraıtyp kór­setý úshin keremet paıdalanǵan. Tóbedegi astaýkeńistikterden (nef), burysh-buryshtaǵy qýystardan túsken jaryqtan qashyp bara jatqan, ushyp bara jatqan jándikter men qustardy kórgende tóbe quıqamyz shymyrlap ketti! Keı tusta qabyrǵaǵa jabysyp, órilip turǵan jylan opyrylyp túsip, moınyńyzǵa oratylatyndaı kúı keshesiz. Keı tusta tasqa órilgen júzimdi julyp alyp, aýyzǵa sal­ǵy­ńyz kelgendeı. Ǵajap áser. Tasqa til bitirý de­gen osyndaı bolmaǵanda qandaı bolsyn endi. Árıne, biz Sagrada Famılıa soborynyń sulýlyǵyn dál sol dinniń adamdaryndaı sezine almaspyz. Hram munaralaryndaǵy Matveı, Mark, Lýka, Ioann degen injilshilerdiń, Kishi Iakov, Varfolomeı, Foma, Fılıpp, Andreı, Petr, Pavel, Úlken Iakov, Matfıı, Iýda, Sımon, Varnava degen apostoldardyń ornalasý retin bilmeýimiz, sodan tanymaı júrýimiz de zańdy. Áıtse de, «Adamzattyń bárin súı baýyrym dep» degen Abaı ósıetine den qoısaq, hrıstıan dinindegi arhıtektýra­nyń, skýlptýranyń alar orny bólekshe ekenin, adamnyń dinge kelýi, dinge senýi, dinge enýi bárinen buryn sulýlyq jolymen bolǵany jóndigin aıqyn uǵynamyz. Qadyr aǵamen áńgime basynda aıtqan sapar kezinde Ispanııanyń burynǵy astanasy Toledoǵa barǵanymyz eske túsip otyr. Bir hramnan shyqqan bette Qadekeń: «Adamdar Qudaıǵa tabynǵan deımiz, shyn máninde Sulýlyqqa tabynǵan ǵoı», dep qaldy. Bul 1989 jyl bolatyn. Ol sózdi sol kezdegi KPSS múshesi Qadyr Myrzalıevtiń aıtqany ǵoı deı salý jeńil. Másele shynynda da dinniń ózi sulýlyqtyń tilimen túsindirilse sanaǵa sińim­direk bola túsetininde. Qarap otyrsańyz, din ǵımarattarynyń ozyq úlgileriniń bári de óner men ǵylymǵa negizdelgen. Ǵımaraty – arhıtektýra, músinderi  – skýlptýra, sýretteri – beıneleý óneri, hory – vokal, lıtýr­gııasy – akýstıka, kıim kıisi – dızaın, osylaı kete beredi. Arab álemine, túrik jurtyna barǵanda da meshitterden ónerdiń  nebir ǵajap úlgilerin kórip súısinemiz. Tipti moderndik úlgide turǵyzylǵan meshitterdi de kezdestirip júrmiz. Osy turǵydan qaraǵanda bizdegi jurt jarysyp salyp jatqan meshitterdiń de arhıtektýrasy belgili bir kórkemdik eksheýden ótetin shyǵar, olardaǵy akýstıka ǵylymı turǵydan negizdeletin shyǵar, tipti  tóseletin kilemderdiń tústik úılesimine deıin oılas­tyrylatyn shyǵar dep sengiń keledi. Sagrada Famılıa soborynyń bitpeı qal­ǵa­nyn áńgimeniń basynda aıttyq. 1926 jyly Antonıo Gaýdıdi kezdeısoq tramvaı qaǵyp ketedi de, úsh kúnnen keıin 74 jasynda aýrýhanada kóz jumady. Gaýdıdiń sobor quryly­sy­nyń jumysyna berilip ketkeni sondaı, esin bil­megen kúıde aýrýhanaǵa túskende ony eshkim de tanı almapty. Bar ómirin Qudaı qudi­re­tin kórsetýge arnaǵan uly sáýletshi jurt­tyń arasyna kóp shyǵyp, kózge de túse bermegen eken. Búginde Londondy Bıg Ben munarasynsyz, Florensııany Santa Marııa del Fıýre soborynsyz, Parıjdi Eıfel munarasynsyz kózge elestete almaıtynyńyz sııaqty, Bar­selonany da Sagrada Famılıa soborynsyz kózge elestetý múmkin emes. Búkil hrıstıan áleminen Qudaıdyń qudiretin dál mundaılyq sezindiretin sáýlet eskertkishin tabý qıyn. Siz Barselonadaǵy bul keremetti kórgende taspen jazylǵan Táýratty oqyp shyqqandaı áserde bolasyz.