Elimizdiń táýelsizdik alýy álemdik qoǵamdyqpen, onyń ishinde alys-jaqyndaǵy memlekettermen terezesi teń jaǵdaıda qatynastar jasaýyna jol ashty. Sol yntymaqtastyq júzdegen, tipti, myńdaǵan jyldarǵa sozylatyn dıplomatııadan bastaý alady. Sonyń naqty mysalyn búginde dıplomatııalyq qatynastar ornaǵanyna shırek ǵasyr bolǵan Qazaqstan men Polsha arasyndaǵy baılanystar kórsetip tur.
Qazaqstan-Polsha qatynastarynyń aýqymy jyl ótken saıyn keńeıip keledi. Elderdiń ekijaqty yntymaqtastyǵy ózara túsinistik jáne shynaıy úılesimdilikpen erekshelenedi. Memleketter arasynda qandaı da bir saıası nemese ekonomıkalyq problema joq. Ásirese, saıası-ekonomıkalyq, mádenı-gýmanıtarlyq, ǵylymı-tehnıkalyq salalardaǵy baılanystar oıdaǵydaı damý ústinde. Búginde elimizdiń Polshamen yntymaqtastyǵynda ınvestısııa, ındýstrııalyq-ınnovasııalyq jáne kólik-tranzıttik máseleler basymdyqqa ıe bolyp otyr.
Qazirgi kezde Qazaqstan Ortalyq Azııadaǵy, al Polsha Ortalyq Eýropadaǵy eń iri ári óz óńirleri boıynsha ekonomıkalyq jaǵynan ornyqty damyp kele jatqan kóshbasshy memleketter bolyp sanalady. Sondaı-aq, bizdiń elimiz úshin bul el – Ortalyq jáne Shyǵys Eýropadaǵy jetekshi ekonomıkalyq áriptesterdiń biri. Onyń ústine, eki memleket te ózderinde jaqsy jolǵa qoıylǵan kólik-tranzıttik áleýetterin birlesip paıdalanýǵa qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Ýaqyt ótken saıyn Qazaqstan men Polsha arasyndaǵy saýda aınalymy kórsetkishi de arta túsýde. Ol 2015 jyldyń qorytyndysy boıynsha 1,13 mıllıard dollardy qurady.
Degenmen, sarapshylardyń pikirinshe, bul eki eldiń de múmkindiginen edáýir tómen. Osy máseleni Elbasymyz Nursultan Nazarbaev ótken jyldyń tamyzynda Varshavaǵa sapary kezinde Polsha Prezıdenti Andjeı Dýdamen kezdesýinde de ataǵan edi. Eki memlekettiń saýda-ekonomıkalyq, ınvestısııalyq, aýyl sharýashylyǵy, kólik-tranzıttik jáne mádenı-gýmanıtarlyq salalarda ózara is-qımyldy nyǵaıtý máseleleri talqylanǵan sol kezdesýde Qazaqstan Prezıdenti: «Bizdiń elderimizdi ortaq tarıh baılanystyrady. Polsha – Qazaqstannyń Eýropadaǵy eń jaqyn ári mańyzdy seriktesteriniń biri. Elderimiz arasynda, ásirese, ekonomıkalyq salalar boıynsha ózara tıimdi kóptegen perspektıvaly baǵyttar bar. Eki eldiń taýar aınalymy qazirgi áleýetimizdi tolyq kórsete almaıdy», – dep atap ótken bolatyn.
Memleket basshysynyń ótken jylǵy Polshaǵa sapary eki eldi burynǵydan da jaqyndastyra tústi. Elbasy 400-ge jýyq kásipker qatysqan bıznes-forýmda Polsha bıznesmenderin elimizde jańadan ashylǵan kásiporyndarǵa atsalysýǵa shaqyrdy. О́ıt-keni, sońǵy bes jyl ishinde Qazaqstanda 1 myńǵa jýyq jańa óndiris orny ashylǵan edi. Elimizde sheteldik ınvestısııalar úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Al qazirgi ýaqytta eki memlekettiń azamattary úshin vızasyz rejim engizý máselesi qarastyrylýda. Sonymen birge, Polsha úkimeti Varshava – Astana – Varshava tikeleı áýe qatynasyn ashýǵa nıet bildirip otyr.
Qazaqstan jalpyǵa ortaq kóptegen halyqaralyq bastamalardyń avtory retinde álemdik qoǵamdastyqqa belgili. Al Qazaqstan men Polshanyń jahandyq jáne óńirlik qaýipsizdikti qamtamasyz etý, qazirgi zamanǵy syn-qaterlerge qarsy kúresti óristetý sııaqty máselelerde ustanǵan kózqarastary uqsas. Taraptar bir-biriniń bastamalaryna da barynsha qoldaý kórsetip keledi. Mysaly, Polsha Qazaqstannyń EKSPO-2017 halyqaralyq kórmesin Astanada ótkizý máselesi qarastyrylǵanda bizdiń elimizdiń kandıdatýrasyna qoldaý bildirdi. Polsha úkimetiniń EKSPO-2017 kórmesinde ózderiniń ulttyq pavılonyn uıymdastyrýda erekshe belsendilik tanytyp jatqanyn da atap ótken jón.
Polıak qoǵamy bizdiń elimizdiń búgingi tynys-tirshiligimen, bolashaqtaǵy baǵyt-baǵdarymen jaqsy tanys desek, qatelese qoımaspyz. Sebebi, olar Qazaqstan basshysynyń «Qazaqstan-2050» damý strategııasymen, «100 naqty qadam» Ult jospary jáne «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasymen, sondaı-aq, «Álem. HHI ǵasyr» manıfesimen ózderiniń memlekettik tili – polıak tilinde jaqynyraq tanysty. Sarapshylar bul baǵdarlamalyq qujattar men eńbekter saıasatkerlermen qatar, qarapaıym polıak jurtshylyǵynyń da qyzyǵýshylyǵyn týdyrǵanyn aıtady. Sonymen birge, Polsha tarapy Elbasynyń ıadrolyq qarýsyz álem qurý jolyndaǵy kúsh-jigerin joǵary baǵalaıdy. Qazaqstannyń 2017-2018 jyldary BUU Qaýipsizdik Keńesiniń turaqty emes músheligi kezinde kún tártibinde turǵan máselelerdi oıdaǵydaı iske asyratynyna jáne osyndaı jaýapty mindetti abyroımen atqaratynyna senim bildiredi.
Búginde Qazaqstanda 34 myńǵa jýyq polıak dıasporasy turady. Olardy eki eldi rýhanı baılanystyratyn jáne ózara yntymaqtastyqty nyǵaıtatyn dáneker dep aıtýǵa bolady. «Bıyl polıaktardyń Qazaqstanǵa jer aýdarylǵanyna 80 jyl tolady, – degen edi Prezıdent ótken jylǵy Polshaǵa sapary barysynda. – Olardyń barlyǵy elimizde turyp jatqan 130-dan astam ult ókilderimen teń quqyly óz azamattarymyz. Memleket olarǵa barynsha qoldaý kórsetip keledi».
Qazaqstandyq polıaktar elimizdiń qoǵamdyq-saıası jáne mádenı ómirine belsendi aralasyp júr. Aralarynan tanymal zańgerlerdi, ǵalymdardy, bıznesmenderdi de kezdestirýge bolady. Polıak etnosynyń ulttyq tilin, salt-dástúrin jandandyrý maqsatynda Qazaqstan polıaktarynyń odaǵy jumys isteıdi jáne onyń Qazaqstan halqy Assambleıasynda ókildik etetin elimizdiń barlyq óńirlerinde fılıaldary bar.
Al Polshada da qazaqstandyq polıaktarmen baılanys ornatýǵa basa kóńil bólinip keledi. Sondyqtan, ózara qarym-qatynas jasaýdyń dál osy salasy Qazaqstan-Polsha yntymaqtastyǵynyń mańyzdy bir bóligin quraıdy. Búginde osy elde 700-den astam qazaqstandyq stýdent bilim alýda.
Qazaqstan men Polsha arasyndaǵy qol jetkizilgen búgingi kúngi jetistikter eki elge shekti ólshem bolyp eseptelmeıdi. Áli ol nyǵaıady, keńıdi, eselep artady. Elder arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń damý qarqyny sony kórsetip tur.
Álısultan Qulanbaı,
«Egemen Qazaqstan»