Al sóıleýshiniń emosııaǵa berilýi aıtyp turǵan sóziniń mazmuny men tyńdaıtyn ortaǵa baılanysty bolýy kerek. Aıtylyp jatqan másele ózderine múlde qatysy joq ortada emosııaǵa berilip sóıleý kúlki týdyratyn kezderi jıi bolady. Máselen, maldyń obadan qyrylýy týraly polıtehnıkalyq ınstıtýttyń stýdentterine emosııamen aıtsańyz, olardyń kúletini kúmánsiz. Al sol másele veterınarııa fakýltetiniń stýdentterine aıtylsa, olar jaqsy qabyldaıdy.
Sondaı-aq, daýysty orynsyz kóterý de tyńdaýshylarǵa teris áser etetin kezder jıi bolady. Prezıdenttiń pýlynda 10 jyl istegende osylaı sóılegenderdiń de kýási boldyq. Máselen, TMD elderi basshylarynyń kezekti sammıtteriniń birinde, atyn aıtpaı-aq qoıaıyq, sóz alǵan bir eldiń prezıdenti daýysyn orynsyz kótere sóıledi. Aıtyp jatqan máseleleri oryndy, alaıda, daýys yrǵaǵy tyńdaýshylaryn keýdeden keri ıtergendeı áser qaldyrdy.
Osy zamanǵy qazaq sheshenderiniń arasynan Prezıdent N.Nazarbaevtyń sózderi tyńdaýshysyn eshqashan beıjaı qaldyrmaı, óziniń qudiretine baýrap alady. N.Nazarbaevtyń sózderin tyńdaı bastasańyz, onyń únine arbalyp, shyǵa almaı qalasyz. Onyń ústine, ol baıandamadaǵy bir saryndy mátinnen jıi shyǵyp, emosııalyq kommentarıılerimen, mysaldarymen sózderin jıi jandandyryp otyrady.
Sol sııaqty Á.Kekilbaıulynyń daýys yrǵaqtary da adam sanasyn tusaýlap, óziniń erkine baǵyndyryp alatyn. Birde mynadaı oqıǵa boldy. Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyna arnalǵan kezekti konferensııa ótip, ony jazýǵa «Egemennen» biz barǵan edik. Sóz kezegi ózine tıgende Ábish Kekilbaıuly marqum aǵyl-tegil aqtaryldy ǵoı. Jurttyń bári siltideı tynyp, arbalyp qalǵan...
Qazaq sheshenderiniń arasynda Baýyrjan Momyshuly sózderiniń de orny erekshe. Sóz batyrdyń daýys yrǵaǵynan ǵana emes, shyndyqtyń shyrqyn buzbaı ashyq aıta alatyn aıryqsha tapqyrlyǵymen menmundalap turady. Bir qyzyǵy sol, onyń sózderin túpnusqadan oqysań da batyrdyń úni qulaǵyńa gúrildep estilip turǵandaı bolady.
Jýyrda ınternet-gazettiń birinde Baýkeńniń Lıtvada ornalasqan 9-shy gvardııalyq dıvızııanyń komandıri kezinde, ıaǵnı 1945 jyly sóılegen sózi jarııalandy. Bul komdıvtiń úkimettiń demobılızasııa jarııalaǵanyn polk jaýyngerlerine estirtýi edi. Osy sózdi oqyp otyryp, bir jerinen de jalyqpaısyń: Baýkeń lırıkalyq sheginis jasasa da, moraldyq turǵydan aqyl-keńes aıtsa da, jeńimpazǵa laıyqty tártipti saqtaý kerektigin eskertse de, otbasymen qaýyshý qýanyshyn jasaýǵa beriletin materıaldyq kómek týraly aıtsa da artyq-kemi joq, naqpa-naq, soldattyń júregine jaqyn sózdermen týra jetkizedi.
Munda sol kezderde aıtylýǵa mindetti «partııaǵa alǵys», «Stalınge madaq», «Keńes armııasynyń qaharmandyǵy» sııaqty tolyp jatqan odalardyń biri de aýyzǵa alynbaǵan, óıtkeni, olardyń tap osy jerde múlde artyq ekendigin ol tanyp tur.
Álemdik arenadaǵy aıtýly sheshenderdiń biri – Fıdel Kastro. Ispansha túsinbeıtin bir aǵylshyn jýrnalısi Fıdeldiń sózin tyńdaǵannan keıin «ne aıtqanyn túsinbesem de, men onyń artynan erýge daıyn boldym» dep jazǵan eken. Bul – sózine úılesimdi únniń qudireti.
Sheshen sóziniń durys qorytylýy da óte mańyzdy. О́ıtkeni, sózdiń naq osy bóligi tyńdaýshynyń esinde qalady. Osy salany zertteıtin mamandar mundaıda sáıkes keletin jyr joldaryn keltirse, jarasyp ketetindigin aıtady. «О́leń – sózdiń patshasy» ekendigin Abaı da aıtqan ǵoı. Osyny bizdiń úlken minberlerden sóıleıtin sheshenderimiz eskerip otyrsa, tek utatyny anyq.