Qyzylorda oblysyndaǵy Jańaqorǵan aýdanynyń Ekpindi aýylynda dúnıege kelgen Jandarbektiń ákesi temirjolshy bolǵan. Poıyzdardyń júrisine qarap elegizip ósken bala áke-sheshesinen jastaıynan jetim qalady da, aǵaıyndarynyń otbasynda ósedi. Soǵystan keıingi balalardyń aýyr ómiri Jandarbekti de aınalyp ótpegen edi. Qym-qýyt tirshilikpen ósken jas óren aýyl mektebin bitirer tusta kóp oılanady. Ne kerek, aqyry oqımyn dep sheshim qabyldap, aldyna sáýletshi bolamyn degen úlken bir maqsat qoıady. Mektepte oqyp júrgende qabyrǵa gazetterin shyǵaryp, sýret salyp, qatarlarynyń arasynda kózge túsip, sáýlet ónerine degen súıispenshiligin ón boıynan baıqata alady.
1959 jyly mektepti bitirer tusta Jandarbek óz aýylynyń bir adamyna jaldanyp on myń kesekti (bir kesek – bir som) bir ózi quıyp, 10 myń som aqsha tabady. Sondaǵy bar armany Tashkent qalasyndaǵy P.Benkov atyndaǵy Kórkemsýret ýchılıshesinde oqý bolatyn. Ondaǵy aǵamyzdy qyzyqtyrǵan nárse sol oqý ornynyń tegin tamaǵy men jatatyn jeri edi. Biraq kesek quıamyn dep júrip qujat tapsyrýdan keshigip qalǵan. Qujat qabyldaý merzimi ótip ketkendikten, barar jer, basar taýy joq Jandarbek uzaq oılanady. Aýylǵa qaıtqanmen onda kútip turǵan eshteńe joq. Ne kerek, poıyzǵa Araldan minip Tashkentke bara jatqan stýdent balalardyń aıtqan sózderine toqtaıdy. Ol balalar ýchılıshege oqýǵa túse almasań, Tashkent polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń Sáýlet óneri degen fakýlteti bar, soǵan tapsyryp kór. Múmkin, túsip ketersiń, dep aıtqan bolatyn. Tashkent qalasynan surastyryp júrip oqý ornyn da taýyp alady. Qujattaryn tapsyrǵan soń jataqhanasynan oryn alyp jaıǵasady da, pysyq, eńbekqor jas jigit Tashkent bazarynda jaldanyp jumys jasaıdy. Táýekel dep emtıhanǵa daıyndalyp, jeti emtıhandy da sátti tapsyryp, oqýǵa túsedi. 1965 jyly joǵary oqý ornyn oıdaǵydaı aıaqtaǵannan keıin eńbek jolyn Tashkent qalasynda bastaıdy.
1965 jyly Tashkent qalasyndaǵy bas ǵylymı-ınjenerlik qala qurylysyn jobalaý ınstıtýtynda qala qurylysy sheberhanasynyń jetekshisi, keıinnen bas sáýletshi boldy. 2001 jyly elge oralǵanǵa deıin ózbek aǵaıyndardyń sáýlet-qurylys óneriniń damýyna aıtarlyqtaı óz úlesin qosty. Halyqaralyq kóptegen konkýrstarǵa qatysyp jeńimpaz da, júldeger de boldy. Qaraqalpaqstannyń astanasy Nókis qalasynyń ortalyǵyn abattandyrýǵa oraı 1982 jyly ótkizilgen KSRO aýmaǵyndaǵy baıqaýda birinshi oryn alyp, týyndylary qalany bezendirý jumystaryna engizildi. 1980-1990-
jyldary KSRO boıynsha ótkizilgen birneshe sáýlet-qurylys baıqaýlarynyń jeńimpazy atandy. Namanǵan, Samarqand, Ándijan, Ferǵana, Tashkent qalalarynyń ortalyqtaryn bezendirý boıynsha ótkizilgen báıgede eńbegi kóptegen syılyqtardy ıelendi. Ándijan qalasyndaǵy áýejaıdyń, Tashkenttegi úkimet qonaq úıiniń, Ferǵanadaǵy oblystyq poshta-
nyń, Samarqandtaǵy oblystyq ákimshilik úıiniń, Tashkenttegi drama teatr men Ortalyq kitaphana ǵımarattaryn, Angren, Ferǵana jáne Samarqand qalalaryndaǵy birqatar turǵyn úıler men aýdandardyń sáýlet-qurylysyn jobalaýǵa belsene qatysady.
Jandarbek Málibekulynyń sáýlet-qurylys salasyndaǵy taǵy bir eren eńbegi Tashkenttegi Qazaqstannyń tórt qabatty elshilik ǵımaratynyń jobasyn jasap shyqqany edi. Qurylys jumystary aıaqtalǵannan keıin Elbasymyz N.Á.Nazarbaevtyń arnaıy baryp ashqanyn ol maqtan tutady. Tashkenttegi kórikti ǵımarattardyń biri Qyrǵyzstan elshiliginiń de jobasyn jasaǵan. Astanadaǵy «Nur Astana» meshitiniń negizi Jandarbek aǵamyzdyń syzbalary boıynsha daıyndalǵan.
Jandarbek Málibekovtiń taǵy bir úlken jumystarynyń biri – Tashkenttegi Tóle bıdiń (Qarlyǵash bı) basyna ornatylǵan meshittiń sáýlettik jobasy men qurylysyn jasaǵany edi. Tóle bı babamyzdyń atyn alǵash mramor tasqa Sheıh Hovandy Tahýr – Tóle bı (Qarlyǵash bı) mahparasy dep jazyp qaldyrǵan osy Jandarbek aǵamyz-tuǵyn. Kezinde О́zbekstan Mádenıet mınıstrligindegi eskertkishti qorǵaý komıteti Tóle bıdiń kesenesi ekendigine kúmán keltirgen kezde, Jandarbek aǵamyz Z.Zahıdov, G.Pýgachenkova sııaqty arheologtarmen júzdesip, Tóle bı kesenesiniń kúmbezdi-shatyrly bolyp kelgenin arhıtektýra túsinigi boıynsha tarıhı turǵydan dáleldep bergen.
Búginde barsha qazaqstandyq Jandarbek Málibekovtiń Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik Eltańbasynyń avtory ekenin jaqsy bileri anyq. Jandarbek aǵamyz 1992 jyly memlekettik rámizderge jarııalanǵan konkýrs týraly habarlandyrýdy kórgennen keıin Táýelsiz Qazaqstannyń Eltańbasyn jasaý jumystaryna belsene kirisedi. Barlyq memleketterdiń eltańbalaryn (gerbterin) qarap shyǵyp, qazaqtyń ómir tirshiligi men salt-dástúrin áspetteıtin jaqsy dúnıe jasap shyǵardy. Memlekettik Eltańba 1992 jyldyń 4 maýsymynda Elbasymyz N.Á.Nazarbaevtyń qatysýymen tusaýkeseri ótip, qabyldanǵan bolatyn.
Jandarbek aǵamyzdyń osynshama jetistikke jetýine ol kisiniń úıindegi Aqsháıi apamyzdyń da úlesi bar. Jandarbek aǵa apamyzben Qyzylorda qalasyndaǵy N.Gogol atyndaǵy pedagogıkalyq ınstıtýttyń fılologııa fakýltetin aǵylshyn tili mamandyǵynyń sońǵy kýrsynda oqyp júrgende tanysqan eken. Jambyl Jabaev atyndaǵy aýyl
mektebinde praktıkadan ótip júrgen kezinde sóz salǵan. Tashkentte jumys istep júrgen jas maman Jandarbek Tashkent – Moskva poıyzymen bir jyl qatynap turǵan kórinedi. Juma kúni keshke Qyzylordaǵa qaraı jolǵa shyǵyp, demalys kúni keshke Tashkentke qaraı qaıtady. Ár aptanyń basynda dúısenbi kúni Tashkentke jumysyna keshigip barady da, bastyǵynan sóz estıdi. Bastyǵy: «sodan basqa qyz quryp qaldy ma, osy jerde de qazaq qyzdary kóp qoı, nege bireýin almaısyń», dep sógetin kórinedi. Aqsháıi apamyzǵa ańsary aýǵan Jandarbek aǵamyz ishinen ýaqyt kórsetedi dep jumysyna kirisip ketedi eken. Kóp uzamaı eki jas otaý tigip, búginde elý jylǵa jýyq otasqan mereıli otbasyǵa aınaldy.
Qazirgi tańda Jandarbek aǵamyz – Astana qalasyndaǵy L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń professory. Jubaıy Aqsháıi ekeýiniń Serik, Nurlan, Dosjan atty úsh ulynan on shaqty nemeresi bar. Serik pen Dosjan ákeleriniń jolyn jalǵastyryp keledi.
Jandarbek Málibekovtiń sáýlet-qurylys salasyndaǵy kóp jylǵy eren eńbegi eskerilip, memleket tarapynan «Qurmet» ordenimen marapattalǵan. Qazaqstan jáne О́zbekstan Sáýletshiler odaǵynyń múshesi, О́zbekstan memleketiniń eńbek sińirgen sáýletshisi.
Súndet KARIMOV