Halyqaralyq saýdany ulǵaıtý qadamdary

Almatyda «Qorǵas» shekara mańy yntymaqtastyǵy ha­lyq­aralyq ortalyǵynyń ashylýyna oraı baspasóz máslı­haty bolyp ótti. Onda «Qor­ǵas» shekara mańy ynty­maq­tastyǵy ha­lyqaralyq ortalyǵynyń basshysy Ǵabdýlhakim Jáshibekov jınalǵandarǵa ortalyqtyń keleshekte damýy­nyń biregeı jobalarynyń negizgi ári basty kezeńderi týraly baıandady. «Qorǵas» shekara mańy yntymaq­tastyǵy halyq­aralyq ortalyǵy qurylysyn alǵashqy kezekte birlesip ashý bıylǵy jyldyń birinshi shildesine josparlanyp otyr. Or­talyq jetekshisiniń aıtýynsha, respýblıkadaǵy  eń iri ınfra­­qurylymdyq keshen – bolashaqta transkontınen­tal­dy saýda-kólik júıesiniń eń mańyzdy pýnktine aınalýy tıis. – Memleket basshysy Nursul­tan Nazarbaevtyń bastamasy bo­ıynsha 2005 jyly qurylǵan «Qor­ǵas» shekara mańy yntymaq­tastyǵy halyqaralyq ortalyǵy Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy memleketaralyq ekonomıkalyq yn­tymaqtastyq salasyndaǵy elimizdegi iri ınfraqurylymdyq ın­vestısııalyq joba bolyp taby­lady. Negizinen alǵanda, memlekettik kompanııalardyń eń basty ári ózekti mindeti – «Qorǵas» shekara mańy yntymaqtastyǵy ha­lyqaralyq ortalyǵynyń qazaq­stan­dyq bóliginde ınfraqury­lym­dy qurý, damytý, qamtamasyz etý jáne sondaı-aq ınvestorlar­dy tartý bolyp eseptelinedi. Halyqaralyq ortalyq – bizdiń elimizdiń jáne qytaılyq saýda-kórme pavılondary ornalas­ty­ry­latyn tuıyqtalǵan, jabyq aý­maq. Munda kelisimsharttardy tikeleı jasaýǵa múmkindik mol, anyǵyraq aıtqanda Qazaqstan, Reseı jáne Belarýs respýb­lıka­larynyń kásipkerleri Qytaıdyń ishki jaǵyna barý qajettiginen bosatylady. Sóıtip,  satyp alýǵa qatysty barlyq is-sharalar osy jerde, Qorǵasta jasala beredi, –  deıdi Ǵabdýlhakim Jáshibekov. Ortalyq basshylarynyń aı­týynsha, «Qorǵas» memleket­ara­lyq jobasyn daıyndap, júzege asyrý, ıaǵnı ınfraqurylymǵa qol­daý kórsetý úshin memlekettik bıýdjetten – 73 mıllıard teńge bólinip otyr. Al, bul jobanyń barlyq quny qazaqstandyq taraptan – 360 mıllıard teńgege baǵa­lanǵan. Sonymen qatar, jeke ınvestorlardan alynatyn jıyntyq salymnyń mólsheri sarapshylar­dyń aldyn-ala esepteýleri bo­ıynsha 300 mıllıard teńgeden astam somany quraýy tıis. Ǵabdýlhakim Jáshibekovtiń aı­týynsha, «ortalyqty qurýdaǵy basty maqsat – memlekettiń ın­dýstrııalyq-ınnovasııalyq saıasa­tyn júzege asyryp, sheteldik ka­pıtaldy tartý arqyly aımaqtyń ekonomıkasyn jandandyrý jáne ınvestısııalyq ahýaldy aıtar­lyq­taı jaqsartý. Bul baǵytta dáıekti túrde atqarylatyn aý­qymdy is-sharalardyń arasynda, sonymen qatar respýblıkanyń qaıta óńdeý ónerkásibin jáne azyq-túlik sektoryn damytý, bıýd­jetke salyqtyq tólemderdi molaıtý jáne syrtqy saýda ope­ra­­sııalaryna halyqaralyq standarttar júıesin engizý jumys­tary bar. Sondaı-aq, kóliktik-logıs­tıkalyq, ımporttyq jáne tranzıttik júk aınalymyna ter­mı­naldyq qyzmetterdi damytý­dyń qajettiligi zor ekendigi aıtpasa da túsinikti. Uly Jibek joly boıynda týrızm, kólik jáne baılanys ınfraqurylymdaryn da­­mytyp, odan ári jetildirýmen qatar, jergilikti mamandardy ju­myspen qamtý jáne kadrlardyń biliktiligin arttyrý da jobanyń ózekti mindetteriniń birine aınalmaq. Shekara mańy yntymaqtas­ty­ǵy halyqaralyq ortalyǵyn qu­rýdaǵy taǵy bir artyqshylyq – úshinshi el azamattarynyń kezdesýleri, Qazaqstanda, Qytaıda já­ne TMD-nyń elderinde óndirilgen ónerkásip ónimderimen tanysýy jáne saýda kelisim-sharttaryn bekitýi men tynyǵýy úshin bul aýmaqqa vızasyz enýge múmkindik týǵyzady. Baspasóz máslıhatynda  sóz alǵan Qazaqstan Saýda-óner­kásiptik palatasynyń vıse-prezıdenti Ǵafýr Ihsan «Qorǵas» ShYHO arqyly júk ótkizýge qa­tys­ty búgingi tańdaǵy san qyr­ly ári aýqymdy máselelerge keńinen toqtaldy. Onyń tujyrymdaýyn­sha, «qazirgi tańda, eń aldymen júk ótkizýdiń sapasy men máde­nıetin barynsha arttyrý alǵy shepke  shyǵyp, mańyzdy mindetke aınalyp otyr». Bul oraıda, azyq-túlik ónimderiniń, ásirese jemis-jıdekter men kókónisterdiń sapa­syn jáne jyl merzimine baıla­nys­ty olardyń baǵasynyń tó­men­deýi nazardan tys qalmaýy qajettiginiń kún tártibinde tu­rýy quptarlyq jáıt. Munyń ózi Qazaqstan úshin óte mańyzdy ekendigin jasyrýdyń qajeti joq. Memleketaralyq joba boıyn­sha arnaýly ekonomıkalyq aımaq qurylatyn halyqaralyq orta­lyq­tyń aýmaǵynda – qazaq­stan­dyq, sondaı-aq qytaılyq saýda-kórme pavılondary, qonaq úı­ler, etno­grafııalyq parki jáne halyq­aralyq týrıstik keshen ornalas­tyrylmaq. Munda Keden odaǵy elderiniń kásipkerleri Qy­taıǵa baryp, at shaldyrmaı-aq sol jer­diń ózinde-aq kelisim-shart­tar jasaı alady. Bul jo­badaǵy taǵy bir basymdyq – kez-kelgen azamat arnaýly ekono­mıkalyq aımaqta bir aı boıy vızasyz bola alady. Budan basqa, atap kórseterlik taǵy bir jáıt «Qorǵas» shekara mańy halyq­ara­lyq ortalyǵynyń óz jumysyn bastaýy Qazaqstan aýmaǵynda konteınerlik tasymal­daý sanyn jylyna 120 myńǵa deıin art­tyrmaq. «Qorǵastyń» shekara aýmaǵyn­daǵy aımaqtyń damýyna aıtar­lyqtaı úles qosatyny da belgili. Baqyt BALǴARINA. Almaty.