Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti: ǵylymı jáne mádenı serpilister

Memleketimiz el táýelsizdiginiń jıyr­ma jyldyq tájirıbesinde bilim men bilikti álemdik talaptarǵa saı óristetýdi kezeń-kezeńmen atqaryp keledi. Sonaý 90-shy jyldary Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń: «Eń bastysy – adam faktory: onyń erki, kúsh-jigeri, tabandylyǵy men bilimi. О́rkendep damý men táýelsizdikke attar tabaldy­ryq­tyń altyn kiltin osy shamadan izdegen jón» degen sózi eldik isterdiń temir­qa­zy­ǵyna aınaldy. Sonymen, zaman jańaryp jatty. Kúr­deli ýaqyt keńesten keıingi keńistikten saıası, ǵylymı-mádenı serpilisti talap etti. Osy rette 1994 jyly Máskeý ýnıversıteti minberinen Elbasy kótergen Eýra­zııa­lyq Odaq ıdeıasynyń ómirsheńdigin ýaqyt dálel­dedi. Memleket basshysy 1996 jyly 23 ma­my­rda arnaıy buıryǵymen negizin qalaǵan L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti de – sonyń biregeı je­misi. Muny Nursultan Ábishuly «Eýrazııa júreginde» atty kitabynda: «As­tana­nyń joǵary bilim júıesinde taǵy bir ma­ńyz­dy qadam jasal­dy. Qazirgi dúnıede qajetti bilimdi meńgerip qana qoımaı, sol bilimmen jeńip shyǵýǵa bolatynyn biz tú­sinbegende kim túsinbek. Bilim ǵana dú­nıe­niń qozǵaýshy kúshi bola al­maq» dep sıpattaǵan bolatyn. L.N.Gýmılev esimin alǵan ýnı­ver­sı­tet­tiń qaıta qurylyp, jańa yn­ty­maq­tas­tyq baǵdaryn ustaǵanyna 15 jyl toldy. Tarıhty qysqasha sholsaq, sońǵy 17 jyldaǵy eýrazııalyq keńistiktegi yqpal­das­tyqtyń bastamalary Qazaqstannan, dá­lirek aıtqanda Qazaqstan Prezıdentinen órbip otyrǵanyn aıqyndaıdy. Bul son­daı-aq, kóptegen zertteýshiler pos­t­ke­ńes­tik keńistiktegi yqpaldastyq jónindegi negizgi kúsh Qazaqstan Prezıdenti ekenin biraýyzdan dáleldeıdi. Árıne, osy baǵytta EUÝ-niń halyq­ara­lyq jáne óńirlik mıssııasy da aıryq­sha. Ol – Qazaqstannyń eýrazııashyldyǵyn ǵylymı turǵydan salalandyrý. Bul – to­lerantty, demokratııaly, jasampaz eýra­zııa­shyldyq. 2009 jyly 10 naýryzda Eýrazııa ult­tyq ýnıversıtetinde Qazaqstan Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń qatysýymen Ýnıver­sı­tetterdiń Eýrazııalyq assosıa­sııa­sy­nyń HI sezi ótti. Joǵary deńgeıdegi osy jıynǵa álemniń 100-den astam ýnıver­sı­teti­niń basshylary, tanymal ǵalymdar qa­tys­ty. Elbasy osynda bilim men ǵy­lym­dy ınnovasııalyq baǵdarda jańǵyrtý men jastardyń jigerin jańashyl izdenisterge burý týraly qadaý-qadaý mańyzdy oılar aıtyp, halyqaralyq ǵylymı-mádenı yq­pal­dastyqtyń basym baǵyttaryn aı­qyn­dap berdi. Osy oraıda EUÝ álemniń ǵy­ly­mı ortalyqtary men ýnıversıtetteri ara­syn­daǵy maman ázirleý men ǵylymı joba daıarlaý boıynsha kelisim-sharttardy qaı­ta pysyqtap, Elbasynyń jańa tapsyr­masyn oryndaýdyń josparyn qabyldady. Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti eldiń bi­li­mı-ǵylymı áleýetin kóterý baǵytynda Elbasy senip tapsyrǵan PhD baǵdar­la­ma­syn júzege asyrý jobasyna sáıkes, álem­dik ýnıversıtetterdiń tańdaýly ǵalym­da­ryn ortaq iske jumyldyra aldy. Sheteldik professorlardyń Qazaqstanǵa baǵ­dar­lan­ǵan izdenisteri men jas ǵalym­dary­myz­dyń dúnıejúzine belgili zerthanalarda ǵylymı tájirıbeden ótýin otandyq bilim úshin jańa arna dep esepteımiz. Sony­men birge, sońǵy jyldary Reseı halyqtar dostyǵy, Máskeý memlekettik qurylys, «Dýbna» halyqaralyq tabıǵat, qoǵam jáne adam ýnıversıtetterimen, M.V. Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetimen (matematıka-mehanıka, aqparat­tyq tehnologııalar fakýltetteri), Reseı mem­lekettik gýmanıtarlyq ýnıversıtetimen (jýrnalıstıka jáne saıasattaný fakýlteti), Aıova memlekettik ǵylym jáne tehnologııa ýnıversıtetimen, Nıý-Mek­sı­ko ýnıversıtetimen (AQSh) birlesip, qos dıplomdy mamandar daıarlaı bastaýy – ınnovasııa aıasynda qarastyrylatyn ju­mys­tar. Birlese daıyndaıtyn maman­dyq­tardyń ishinde ǵaryshtyq tehnologııalar da bar. Jaqynda ǵana Belarýs prezıdenti A.Lýkashenkonyń Qazaqstanǵa jasaǵan res­mı issaparyna oraı EUÝ men Belarýs teh­nıkalyq ýnıversıtetiniń negizinde ǵy­lym-bilim konsorsıýmynyń qurylýy – otandyq joǵary mektep damýynyń jańa belesi bolyp esepteledi. EUÝ-dyń halyqaralyq yntymaqtas­tyq­ty tıimdi qoldanýǵa baǵyttalǵan taǵy bir baǵdary – ShYU (ShOS) ýnıversıteti jáne TMD Jelilik ýnıversıteti sııaqty bedeldi bilim berý jobalaryna qatysýy deı alamyz. Osy arqyly ýnıversıtettiń ma­gıstrlik baǵdarlamasy jańa arnaǵa buryldy. Bıylǵy «Bolashaqtyń irgesin birge qa­laı­myz!» atty Qazaqstan halqyna Jol­daýynda Nursultan Ábishuly: «Bilim berýdi jańartýdy jalǵastyrý qajet. Jo­ǵa­ry oqý oryndarynyń ınnovasııalyq qyz­met­ke ótý tetikterin ázirleý kerek. Kem degende 2 joǵary oqý orny úzdik álemdik ýnı­versıtetter reıtıngisinde atap óti­le­tin bolady» dep tapsyrma berip, senimmen otandyq joo-ǵa úmit artqanyn kózi­qa­raq­ty oqyrman jaqsy biledi. L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti senim údesinen shyǵyp, Ulybrıtanııadaǵy halyqaralyq táýelsiz reıtıng agenttigi «QS - World University Rankings» boıynsha álemdik 17 myń ýnıversıtettiń ishinen 2009 jyly – 600-dikke, 2010 jyly – 500-dikke kir­di. Bul reıtıng – EUÝ-dyń Ortalyq Azııa aımaǵyndaǵy eń úzdik ýnıversıtet eke­nin, al TMD-daǵy osy deńgeıdegi 5 ýnı­­versıtettiń biri ekenin aıqyndaıtyn kórsetkish. Bizdiń aldymyzda júz jyldan astam tarıhy bar Máskeý, Sankt-Peter­býrg, Tomsk ýnıversıtetteri men elý jyl­dan astam tarıhy bar Novosibir memlekettik ýnıversıteti tur. Endi osy nátıjege qalaı qol jetkizilgenine keleıik. Eń aldymen, oqý úderisi sa­palandyryldy. Ekinshi, ǵalymdardy yn­talandyrýdyń kózin taba otyryp, ımpakt-faktory asa joǵary jýrnaldarda jaraty­lys­taný men tehnıka salasy maman­dary­nyń maqalasyn jarııalady. Úshinshi, ýnıversıtet ǵalymdary men stýdentteri kez kelgen ǵylymı konferensııaǵa emes, úlken ǵylymı jetistikke qurylǵan baıandamasyn talqylatý úshin halyqaralyq forýmdarǵa ǵana jiberildi. Baıandama sapasy muqııat qaraldy. Tórtinshi, RhD baǵdarlamasy bo­ıyn­sha jas ǵalymdarǵa sheteldik qosymsha jetekshilerdiń sapasyna da, baǵdarlamany oryndaýshynyń ózine de qatań talap qoıdy. Besinshi, mádenıet pen jastarǵa qatysty jumystardy bir kezeń­dik konıýnktýradan góri uzaqqa arnalǵan qundylyqtarǵa saı qurdy. Bedeldi álem­dik bilim-ǵylym reıtıngi de osyny talap etti. Osynyń bári Bilim jáne ǵylym mınıstri B.Jumaǵulovtyń jańa qabyldanǵan «Ǵylym týraly» Zańdy iske asyrý shara­laryna jáne zertteý ýnıversıteti joba­syna qatysty aıtqan tujyrym­damaly oı­larymen sabaqtasyp jatyr. EUÝ rek­tory B.Ábdiraıym – Elbasy men el senim artqan elordanyń jetekshi ýnıversıtetin jańarǵan zaman adymyna saı damytýdy úılestirip otyrǵan bilikti basshy der edik. Adamzatqa ortaq oıshyl Sokrat: «Bilim men ǵylym izgilikke qyzmet etýi kerek» degen edi. Biz jańarǵan Qazaqstan bilim-ǵylymy osy baǵytta dep senemiz. 2009 jyly Eýrazııa ýnıversıteti ǵy­lymı keńesi PhD dıssertanttary úshin halyqaralyq bedeldi jýrnaldarda maqala jarııalaý týraly sheshim shyǵaryp, ony júzege asyrǵanda, respýblıka ǵylymı qaýymy bul bastamany jaqsy qabyldady. Ulttyq biryńǵaı testileý nátıjesi boıynsha, 2010 jyly EUÝ-dy 610 «Altyn belgi» ıegeri tańdaǵan. Bul – elimizdegi mektep bitirýshilerdiń úshten biri. Ýnıversıtet eki jyl qatarynan osy kórsetkishten túsken joq. Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetindegi árbir besinshi stýdent – «Altyn belgi» ıegeri nemese halyqara­lyq, respýblıkalyq olımpıadalardyń jeńimpazy. Keıbir mamandyqtar boıynsha aqyly bólimge túsý úshin qosymsha talaptar bekitilgen. Munda oqýǵa túsý baly respýblıka kóleminde alǵanda eń joǵary. Ol 70-ten tómen emes. Teń jartysy «Altyn belgi» ıegerleri bolyp keletin topqa túsken jastar úlken básekelestik ortaǵa túsip, talpynýshylyǵy joǵary­laı­dy. Pedagogtiń mundaı ortaǵa daıyn­dal­maı kelýi tipti de múmkin emes. Oqytýshy-professor qaýymy muny jaqsy túsinedi jáne osy deńgeıge sáıkes bolýǵa tyry­sa­dy. Sondyqtan 2010 jyly «Bolashaq» memlekettik baǵdarlamasy boıynsha 42 oqytýshy ǵylymı taǵylymdamadan ótýge bardy. Bul ındıkator boıynsha da EUÝ respýblıka boıynsha alda kele jatyr. Ýnıversıtet oqytýshylary Amerıka, Eýropa, Reseıdiń úzdik ýnıversıtetterinde taǵylymdamadan ótedi. Bul oqytýshy­lar­dyń kásibı biligin kóterýge jaqsy kómegin tıgizip jatyr. Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti – 2011 jyly 4 Nobel syılyǵy laýreatynyń (R.Kornberg, R.Aýmann, D.Mırrlıs, D. Nesh) sheberlik synybyn ótkizgen oqý or­ny. Sonymen qatar, munda respýb­lıka­myz­da alǵash ret shetelderdiń Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy turaqty jáne ókiletti elshileriniń ashyq dárisin ótkizý dástúrge aınaldy. Osy kúnge deıin Eýrodaqtyń bas ókili, Latvııa, Slovakııa, Gresııa, Ispanııa, Germanııa, Fınlıandııa, Chehııa, Shvesııa, Vengrııa, Ulybrıtanııa, Rýmynııa, Lıtva, Fransııa, Italııa, Nıderlandy memleket­teri­niń elshileri tartymdy dárister oqy­dy. Bul sharalar halyqaralyq ǵylymı yqpaldastyq úshin asa mańyzdy bolyp otyr. 2010 jyly kóktemde M.Lomonosov atyn­­daǵy MMÝ-de ótken arnaıy ǵylymı máji­liste bilim ordasynyń rektory Vıktor Sadovnıchıı minberden: «Osy zalda qazirgi za­mannyń uly matematıgi otyr, álemniń úzdik ýnıversıtetteri ony ju­mys­qa tartýdy maq­tan tutady. Ol – Eýrazııa ýnıversı­teti­niń professory, akademık Muhtarbaı О́tel­baev» dep aıtqanyn respýblıkalyq BAQ jazdy. Bul – joǵary mektepti uıymdas­tyrý­shylardyń kórnekti ókiliniń, asa tany­mal ǵalymnyń baǵasy. Jalpy, EUÝ matematıka mektebi Qazaq­stan­nan shetkeri jerlerge keńinen tanys. Munyń ishinde álemdik algebra elıtasy qataryna enetin Amerıka matematıka qo­ǵa­mynyń E.H.Mýr atyndaǵy syılyǵy­nyń laýreaty Ýálibaı О́mirbaev ta bar. Atal­ǵan eki ǵalym da QR Memlekettik syıly­ǵyn aldy. Kóptegen Eýropa ýnıversıtetterinde dáris oqyp, jýyrda ǵana Jap­o­nııa­nyń Osaka ýnıversıtetiniń qurmetti pro­fessory ataǵyn alǵan akademık R.Ber­simbaıdyń molekýlıarlyq genetıka sala­syn­daǵy zertteýleri – otandyq ǵylymnyń jetistigi. Ýnıversıtettiń gýmanıtarlyq sa­la­daǵy tabystary da elge belgili. Myr­zataı Joldasbekov uıytqy bolǵan túrko­logııalyq zertteýler, marqumdar akademık Rymǵalı Nurǵalı men professor Aqseleý Seıdim­bek­tiń, Q.Salǵarauly men Q.Sart­qoja­uly­nyń ult tarıhy men rýhanııaty, mádenı mura týraly irgeli eńbekteri, akademık J.Ábdildınniń – fılosofııa sala­syndaǵy, aka­de­mık M.Serǵalıevtiń – fılologııa salasyndaǵy monografııalary – eldiń baǵa jetpes baılyǵy. Professorlardan E.Nur­ǵa­lıevanyń – zań ǵylymy, S.Batyrsha­uly­nyń – halyqaralyq qaty­nastar, N.Omashev­tiń – qoǵamdyq kommýnıkasııa men jýrnalıstıka tarıhy, S.Negımovtiń – ádebıet­taný salasyndaǵy jetistikteri men zertteýleri respýblıkaǵa keńinen tanys. L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń ǵalymdary – «El birligi» doktrınasynyń avtory. Munda úsh baza­lyq qaǵıdat biriktirilgen: birinshi, bir el – bir taǵdyr; ekinshi, tegi bólek – teń múm­kindikter; úshinshi, ulttyq rýhty damytý. Bul qujatty Prezıdent bekitti jáne onyń eń basty jetistigi - ár azamattyń eldi ardaqtaýǵa degen maqtanyshyn arttyryp, Otanynyń ótkeni men búginine jaýapty ári qatysty sezimin oıatý. Qazaqstan úshin el birligi men ult tutastyǵy ne ekenin, onyń mańyzyn túsindirip jatý artyq. 2009 jyldyń kúzinde osy doktrınanyń alǵashqy jobasy baspasózde shyqqanda, qoǵamdyq pikirde úlken saıası teketirester bolǵanyn jasyrmaımyz. Sondyqtan endi memleket aldynda álemdik tájirıbe men tarıh taǵylymyn eskergen doktrınanyń múldem jańa jobasyn jasaý mindeti turdy. Osyny EUÝ-dyń zańger, tarıhshy, saıasattanýshy, fılolog ǵalymdary aby­roımen atqaryp shyqty. Muny qazir sheteldik sarapshylar da laıyqty baǵalap otyr. Qazaqstan mádenıeti men tarıhyn álemge tanytýda – Elbasy aıqyndaǵan EUÝ-dyń basym baǵyty. Bul oraıda osy ýnıversıtettiń ynta-jigerimen atqary­lyp jatqan sheteldik belgili ýnıversıtetterde «Abaı ortalyǵyn» ashý sharasy – eldiktiń mańyzdy isi deýge laıyqty. Mundaı ortalyq 2010 jyly 19 tamyzda Erevan memlekettik ýnıversıtetinde, 2011 jyly 13 mamyrda Baký memlekettik ýnıversıtetinde ashyldy. Endi osyndaı qazaqtyń tilin, mádenıetin jáne tarıhyn nasıhattaıtyn ortalyqtar Qytaı, Reseı, Belarýs, Ýkraına, Iordanııa, Úndistan, Polsha, Rýmynııa ýnıversıtetterinde boı kótermek. Munda EUÝ-dyń oqytýshy-ǵalymdary issaparmen baryp, turaqty dárister júrgizip turatyn bolady. Ýnıversıtette ǵylymı-zertteýlerdi yn­talandyrýdyń jańashyl ádisteri qol­danylady. joo-nyń álemdik reıtıngi ǵy­ly­mı basylymdardaǵy jarııalanymynyń sany men sapasyna baılanysty ekenin eskerip, ár baǵyt boıynsha joǵary ımpakt-faktorly ǵylymı jýrnaldar belgilengen. Sondyqtan EUÝ-da halyqaralyq deń­geı­degi basylymdardaǵy zertteýlerin ynta­landyrý úshin ǵalymdar men zertteýshilerge syılyqtar qarastyrylǵan. Ǵylymı keńes sheshimi boıynsha osyndaı jarııa­lanymy úshin ár professor bir myń dol­lar kóle­min­de syıaqy alady. Atalǵan bastama óz ná­tı­jesin berip keledi. Ýnıversıtette reıtıngtik jýrnaldarǵa jyl saıyn turaqty maqala jarııalap turatyn M.О́telbaev, R.Bersimbaı, N.Temirǵalıev, I.Irgebaeva, R.Myrzaqulov, R.Oınarov, S.Saýyt­bekov, E.Nursultanov, Q.Kúter­bekov, T.Nur­ahmetov, A.Dáýlet­bekova, R.Omarov, Á.Aqyl­bekov, N.Tileýhanova, E.Súleımen, t.b. professorlar bar. Bul ýájdeme nátıje bergenin kórip, ýnıversıtet PhD doktoranttaryna da talap qoıa bastady. 2010 jyly 5 doktorant ha­lyq­aralyq reıtıngtik jýrnaldarǵa ma­qa­la jarııalady. Al, bıyl jaraty­lystaný ǵylymdarynyń barlyq baǵyty boıynsha doktoranttardyń eńbekteri jaryq kóre bastady. EUÝ-da barsha kafedra jumysynyń nátıjesi 3 kórsetkish boıynsha baǵalana­dy: bi­rinshi – jyl boıy shyǵarǵan kitap­tary men monografııalarynyń sany; ekinshi – reı­tıngtik jýrnaldarǵa jarııa­lanym­dary­nyń sany; úshinshi – ár alýan granttar men bilim berý baǵdarlamalary boıynsha utyp alǵan qarjysy. Buǵan kafedra qyzmet­kerleriniń biliktiligin joǵa­ry­latý da kiredi. Ýnıversıtettiń taǵy da bir eleýli jumysy – fızıka-tehnıkalyq (munda ǵa­ryshtyq mamandyqtar bar) jáne jýrnalıstıka jáne saıasattaný fakýltetterin ashty. Matematıkterdiń áleýetin eskerip, olardy aqparattyq tehnologııalardan bólek fakýltet etip qaıta qurdy. Sóıtip, EUÝ-da 13 fakýltet, 20-dan astam ǵyly­mı ortalyq jumys isteı bastady. Árıne, fakýltetter men ǵylymı zert­hanalardyń eleýli deńgeıi konferensııalarmen ólshenedi. EUÝ-da jyl saıyn óte ma­ńyzdy ǵylym salalary boıynsha ǵyly­mı jıyndar ótedi. Mysaly, 2009 jyly ótken A.Hollander atyndaǵy 15 halyqaralyq kýrs, 2010 jyly ótken Gýmboldt-Kolleg III halyqaralyq konferensııa men «Eýrazııa óńirinde qaýipsizdik pen turaqtylyqty qam­tamasyz etý konteksindegi Qazaqstannyń EYQU-ǵa tóraǵalyq etýi» atty konferensııa, sondaı-aq túrki­taný, tarıh, til, saıasattaný, jýrnalıstıka máselelerine arnalǵan halyqaralyq konferensııalar tek Eýrazııa ýnıversıtetiniń ǵana emes, Qazaqstannyń ǵylymı bedelin álemge tanytty. EUÝ-da eýropalyq joǵary oqý oryn­dary­men tyǵyz yntymaqtasý «Erasmýs Mýndýs» jáne «Tempýs» sııaqty Eýrop­a­lyq Odaqtyń bilim berý baǵdarlamalary sheńberinde júzege asady. Búgingi tańda L.N. Gýmılev atyndaǵy EUÝ otandyq joo arasynda «Erasmýs Mýndýs» baǵdarlama­syna qatysý kórsetkishi jóninen aldyńǵy oryndy ıelenedi. Elbasynyń tapsyrmasyna sáıkes, álem­niń belgili ǵylymı ortalyqtarynan joǵary ǵylymı dárejesi men tabysy bar ǵalym­dar­dy tartý sharasy da EUÝ-da júıeli júrgizilip otyr. Osy maqsatta Germanııanyń bedeldi ýnıversıtetterinde taǵylymdama­dan ótken – fızık V.Jú­nú­shálıev, matematık A.Nuraqýnov, Uly­brıtanııadan – matematık V.Býrenkov, Ame­rıkadan – bıotehnolog R.Omarov shaqy­ry­ldy. Olar qazir otan­dyq ǵylymdy da­mytýǵa bel sheshe kirisip ketti. Sońǵy jyl­dary EUÝ-da oqýǵa shektes óńirlerden bólek AQSh, Qytaı, Koreıa, Reseı azamat­tary tilek bildire bastady. So­lar­dyń ishinde qazir tildik kýrstan ótip júr­genderi de bar. Eýrazııa ýnıversıteti iri halyqaralyq konferensııalarǵa qatysatyn stýdentter men magıstranttarǵa ǵylymı ortada jańa ıdeıalar men tájirıbe almasýy úshin qar­jylaı kómek kórsetedi. Ár baǵyt bo­ıyn­sha áleýmettik qoldaý kórsetý qaras­ty­rylǵan. Úzdik stýdentter jyl boıyna 50 dollar kólemindegi qosymsha ataýly shákir­taqymen yntalandyrylady. Kóp balaly otbasynan shyqqan nemese jetim 500-deı stýdent ýnıversıtet ashanasynan tegin túski as ishedi. Ǵylymı úıirmelerge, kórkemónerpazdar birlestigine belsendi qatysatyn stýdentterge tegin jol júrý bıleti beriledi. EUÝ-da talantty jas­tarǵa arnalǵan О́ner ordasy bar ekenin, onda vokal, horeografııa, poezııa, KTK, teatr óneri úılestirilgenin aıta ketken oryndy. Bul rette stýdentterdiń oqý úderisi men ujymdaǵy «Nur Otan» HDP bastaýysh uıymynyń jumysyn úılestirip júrgen prorektor J.Nurmanbetova, stý­dent­terdiń mádenı-áleýmettik jumysyn damytyp júrgen prorektor L.Esmuhan eńbegin atap ótken lázim. Álemdik tájirıbeden belgili jaıt: memleket úshin joǵary oqý orny – ǵylym, bilim jáne mádenıettiń toǵysqan jeri, zerde bıigi. Qazaqstanda ulttyq ýnıversıtetterge, sonyń ishinde astanalyq jetekshi ýnıversıtetke qoıatyn Memleket basshy­sy­nyń talaby da joǵary. 2009 jyldan beri árbir jańa oqý jyly bastalǵan saıyn EUÝ-da «Aýqymdy eldik dárister» aılyǵy júr­giziledi. Bul dárister el júregi – Astananyń jetekshi oqý ornynda Ýnıversıtetterdiń Eýrazııalyq assosıa­sııa­sy HI sezindegi Elbasymyzdyń tap­syrmasyna jáne ýnıversıtet ǵylymı keńesiniń sheshimine sáıkes aıqyndalǵan edi. Dáristi oqıtyndar – óz elimizge jáne shetelderge tanymal bilikti professorlar, qaı­rat­kerler. Bul sharada Memleket bas­shysynyń Eýrazııalyq ıdeıasy men mıssııasy, otan­shyldyqpen bite qaınasqan qazaq tarıhy men mádenıetiniń eleýli kezeńderi, gýmılevtaný, bilim men ǵylym yqpaldastyǵy týraly keńinen sóz qoz­ǵalady. Osy shara barysynda myńǵa jýyq tań­daýly stýdent jınalǵan aýdıtorııaǵa A.Seı­dimbek, M.О́telbaev, R.Bersimbaı, Á.Ah­metov, S.Batyrshauly, Q.Salǵarauly, A.Tas­bolatov, N.Omashev, Ǵ.Shalahmetov, N.Temir­ǵalıev, S.Negımov, V.Býrenkov (Kardıff ýnıversıtetiniń professory), D.Qamza­bekuly, Z.Qabyldınov, R.Omarov (Tehas ýnıversıtetiniń professory), S.Tóleý­baeva, t.b. óz salasyn jetik biletin ǵalym­dar men qaıratkerler dáris oqypty. Sóz retine qaraı aıtar bolsam, byltyr EUÝ-daǵy Elbasynyń aýdıtorııasynda men de dáris oqydym. Jastarmen ǵylymı dıdarlasýdan alǵan áserim erekshe. Jas azamat qashanda eliktegish keledi, olar úlgi-ónege izdeıdi desem, dáris oqyǵan tulǵalar stýdentterge úlken oı tastap, serpiltedi. Qazirgideı jaýapty shaqta mundaı dáris­ter asa qajet. Abaı hakim: «Júrekte qaı­rat bolmasa, uıyqtaǵan oıdy kim túrtpek» demep pe edi?! Bilýimshe, EUÝ muny túrli formatta jal­ǵastyra bermek. Mysaly, árbir fakýltette ǵylymı keńes zaly, sondaı-aq ujymǵa or­taq M.Qashqarı, Abaı, Pýshkın, Atatúrik, A.Baıtur­syn­uly, N.Tórequluly, Á.Mar­ǵu­lan, G.Álıev, S.Zımanov, K.Aqyshev, S.Qı­rabaev, J.Ábdildın, R.Nurǵalı, A.Seıdimbek atyn­daǵy ataýly aýdıtorııalar, zaldar, memo­rıal­dyq kabınetter jumys isteıdi. Mu­­nyń bári ortaq eldik isti salalandyrý úshin qajet ekeni túsinikti. Mysaly, oqý úde­­ri­sin, ǵylym men eldik talapty ush­tas­tyrǵan EUÝ-dyń professor-oqytý­shylary 2009-2011 jyldary memlekettik tilde 30-dan asa oqýlyq daıarlap, jarııa­laǵan. Bul máselede ýnıversıtet jastardyń mádenı deńgeıin kóterý sharalaryna da bólek qaramaıdy. Respýblıka boıynsha rezonans týǵyzǵan «Qyz Jibek», «Er jigit», «Ardaqty ana» baıqaýlary, jastar teatrynyń jańashyl izdenisteri – EUÝ-dyń osy baǵyttaǵy tabystary. Osy tusta biz Eýrazııa ulttyq ýnıver­sı­tetiniń tanymaldyǵyn Qazaqstannyń tanymaldyǵynan bólip qaramaı­tyny­myz­dy aıtqymyz keledi. Mysaly, qazir EUÝ web-saıty – eń kóp tutynýshysy bar saıt. Bu­ryn ol dástúrli qazaq-orys-aǵylshyn tilderinde aqparat berse, búginde aıasyn qytaı, túrik jáne arab tilinde keńeıtti. Al jaqyn bolashaqta aqparat berý tiliniń qataryna fransýz, ıspan, nemis tilderi qosylmaq. Ýnıversıtettiń alda atqaratyn ju­mys­taryna kelsek, negizgi maqsatynyń qatary­na bar múmkindikti paıdalanyp, oqytýshy-professorlar quramynyń jumysy men stýdentterdiń oqýyna qolaıly jaǵdaı tý­ǵyzý; halyqaralyq bilimı-ǵylymı qatyn­astardy jańa deńgeıge kóterý; jańashyl, áleýetti ǵalymdardy qyzmetke shaqyrý; ýnı­versıtettiń ǵylym baǵytyn, sonyń ishinde irgeli zertteýlerdi, magıstratýra men RhD baǵdarlamasyn jańa sapaǵa kó­terý; ýnıversıtettiń ishki qurylymyn álemdik ozyq tájirıbelerge saı etip júıeleý; má­denı jumystardy stýdent­terdiń shyǵarma­shy­lyǵyn aıqyndaıtyndaı etip qurý kiredi. Tańdaýly professor-oqytýshylar, tań­daýly stýdentter, joǵary tehnolo­gııa­lyq zerthanalar, sapaly bilim berý úderisi – jańashyl ýnıversıtettiń irgetasy. Elba­synyń aıqyndap bergen jolymen Eýrazııa ýnıversıteti osy mejeniń údesinen shyǵyp otyr. Ǵarıfolla ESIM, Parlament Senatynyń depýtaty, akademık.