Múddelestik muraty

Malaızııa Úkimeti basshysynyń elimizge jasaǵan alǵashqy resmı sapary sátti aıaqtaldy Keshe Aqordada Qazaq­stan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev elimizge resmı saparmen kelgen Malaızııa Premer-mınıstri Nadjıb Týn Abdal Razakpen kezdesti. Kezdesýde eki el arasyndaǵy saıası, saý­da jáne ekonomıkalyq yn­ty­maqtastyqty damytý má­­seleleri talqylandy.

Aqordada ótken qarsy alýdyń resmı rásiminen keıin shaǵyn jáne keń quramda kelissózder júrgizildi. Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen Malaızııa Premer-mınıstri Dato Shrı Mohd Nadjıb Týn Abdýl Razak halyqaralyq jáne aımaqtyq uıymdardaǵy eki jaqty ózara is-qımyl men yntymaqtastyqtyń eń ózekti máselelerin talqylady. – Premer-mınıstr myrza, Qa­zaqstanǵa, bizdiń jańa elordamyz Astanaǵa kelgenińizge shynaıy rızashylyǵymdy bildiremin. Men únemi Malaızııaǵa degen shynaıy sezimdi bastan ótkeremin. Táýel­siz­diktiń alǵashqy jyldarynda,  1996 jyly men sizderdiń elge saparmen bardym. О́te úlken áserge bólengenim árdaıym esimde. Biz táýelsiz el bolǵan alǵashqy kezden qandaı jolmen júretinimiz týraly másele turdy. Sol ýa­qyt­ta doktor Mahathır Mohammad meni sizderdiń ekonomıkalary­ńyz­ben jáne reformalaryńyzben ke­ńi­nen ta­nys­tyrdy. Bul Keńes Odaǵynyń tarap, biz elimizde jap­­paı jekeshelendirý júrgize bastaǵan kezeń edi. Budan keıin de joǵary deń­geıde birneshe táji­rı­be almasý boldy. Malaızııa Premer-mınıstri, Memleket bas­shy­sy, mınıstrler Qazaqstanda bol­dy, ıaǵnı baılanys úzilgen joq. Bizdiń elderimiz arasynda tarıh, demografııa, ekonomıkalyq damý jaǵy­nan uqsastyqtar óte kóp. Sizder agrarly eldi kópultty ha­lyq­tyń kómegimen búgingi deń­geıge kóte­re aldyńyzdar. Biz qı­yr­daǵy Ke­ńe­s Odaǵy quramynda boldyq, odan keıin qıyn­dyq­tarmen bet­pe-bet qalyp, táýelsiz memleket qurdyq. Siz búgin bizdiń Premer-Mınıstrmen kezdes­ti­ńiz, bizdiń isterimizden habardar bolǵan bolarsyz dep úmittenemin, – dedi Nursultan Nazarbaev. Bul týraly «Qazaqparat» ta­rat­qan habarǵa qaraǵanda, Úkimet basshysy Kárim Másimov pen Malaızııa Premer-mınıstri Nadjıb Týn Abdal Razak arasynda bolǵan kelissózderden keıin bir­qatar qujattarǵa qol qoıylǵan. Atap aıtqanda, eki eldiń úki­met­teriniń arasynda dıploma­tııa­lyq ókildikterdiń ǵımarattaryn salý úshin jer ýchaskelerin ózara bólý týraly kelisimge qol qoı­y­lypty. Bul qujatqa Qazaqstan jaǵynan Syrtqy ister mınıstri E.Qazyhanov, al Malaızııa tara­py­nan A.Aman qoldaryn qoıǵan. Sonymen qatar, Jambyl ob­lysynyń ákimdigi men «Smar­ta­gro­Qarqara» kompanııasy men «National Feedlot corporation sdn. Bhd» arasynda Jambyl obly­syn­da mal óndiristik keshenin salý týraly kelisim bekitilgen. Al Týrızm jáne sport mınıstrligi men «ALM Builders sdn. Bhd» kompanııasy nıetter týraly hattamaǵa qol qoıǵan. Kezdesýdiń resmı bóligi aıaq­tal­ǵannan keıin Nursultan Nazarbaev pen Dato Shrı Mohd Nadjıb Týn Abdýl Razak brıfıng ótkizdi. – Biz meniń shaqyrýym boı­yn­sha alǵash ret kelip otyrǵan Premer-mınıstr Nadjıb Razaktyń resmı saparyna úlken mán beremiz jáne ony bizdiń qarym-qa­ty­nastarymyzdy odan ári damytý úshin mańyzdy qadam retinde qa­rastyramyz. Malaızııa biz tór­aǵa­lyq etkeli otyrǵan Islam Kon­ferensııasy Uıymyn qurýda úlken ról atqardy. Bul Uıymdy basqarýdaǵy Malaızııanyń táji­rı­besi biz úshin óte mańyzdy. Bú­gin biz Premer-mınıstr myrza­men 7-shi Dúnıejúzilik Islam ekonomıkalyq forýmyn jáne osy aıdyń aıaǵynda Astanada óte­tin Islam Konferensııasy Uıy­my Syrtqy ister mınıstrleriniń keńesin ótkizýge baılanysty má­se­lelerdi talqyladyq. Malaı­zııa­nyń Qazaqstannyń IKU-ǵa tór­aǵalyǵyna kómek kórsetý tý­raly kelisimge qol jetkizdik, – dedi Qazaqstan basshysy. Elbasy kelesi kezekte Qazaq­stan men Malaızııa óz damýynda álemdik qarjylyq daǵdarys sal­darlaryn tabysty eńserip, tań­da­nys týdyrarlyq joldan ótke­nin atap kórsetti. Malaızııa 1957 jyly táýelsiz elge aınaldy. Ońtústik-Shyǵys Azııa elderiniń damý jolyn jalǵastyrǵan bul ag­rarly el Azııa jolbarysy atandy. Biz strategııalyq josparlaýda jáne ekonomıkany da­my­týda kóp tájirıbe aldyq. Bú­gin biz keleshektegi damýymyzǵa baǵyttalǵan, eń aldymen, saýda-ekonomıkalyq qatynastardyń jańa keshendi sharalaryn belgiledik. Bizdiń elderdiń ózara saýda kólemi 100 mıllıon dollardan asty. О́tken jylǵy kólem 30 paı­yzǵa artty, biraq bul bizdiń elderimizdiń áleýetti múmkin­dik­te­rine saı emes. Biz birlesken saýda-ekonomıkalyq komıtet ju­my­syn jańartý, Iskerlik keńes qurý týraly kelisimge keldik. Ma­laızııalyq kompanııalar ener­ge­tıka, mıneraldyq resýrstardy óndirý, munaı-hımııa, aýyl sha­rýa­shylyǵy, qurylys pen qarjy salalaryndaǵy birlesken joba­lar­dy iske asyrýǵa qyzyǵý­shy­lyq tanytyp otyr. Biz malaı­zııa­lyq bıznestiń Qazaqstannyń 2020 jylǵa deıingi Údemeli ın­dýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa qatysýyna múddelimiz. Kómir­sý­tek shıkizatyn tereń óńdeý, aýyl sharýashylyǵy men halal ındýs­trııasy salalaryndaǵy ynty­maq­tastyqtyń keleshegi bar, dedi Nursultan Nazarbaev. Memleket basshysy sondaı-aq Malaızııada ıslam bankıngi jaq­sy damyǵanyn atap ótti. Biz ony úırenip, bul qarjylandyrý qu­ra­lyn óz elimizge endiretin bola­myz. 2009 jyly osy elmen tikeleı áýe qatynasy ashyldy. Sodan beri myńdaǵan qazaqstandyqtar Malaızııaǵa baryp demalyp qaı­tý­da. Biz bul jumysty da jal­ǵas­tyramyz. Bizdiń 2000 stýdentimiz osy elde bilim alýda. Halyq­ara­lyq saıasatqa kelsek, bizdiń elderimiz uqsas ustanymda. Biz Birikken Ulttar Uıymyn damytý má­se­lesi boıynsha, Qazaqstannyń ASEAN О́ńirlik forýmyna qosy­lýyna qatysty ózara is-qımyl jó­nin­de birdeı kózqaras­tamyz. Qa­zirgi ýaqytta Malaızııa baqy­laý­shy mártebesine ıe bo­lyp otyr­ǵan Azııadaǵy ózara is-qımyl já­ne senim sharalary jó­nindegi ke­ńesti odan ári damytý máselesi talqylandy. Malaı­zııa­nyń bul Uıymǵa turaqty múshe bolýy da múmkin, dep jalǵady sózin Prezıdent. Men Malaızııa delegasııasyna Astanaǵa qosh keldińizder deımin. 7-shi Islam ekonomıkalyq forý­my aıasyndaǵy jumystaryńyzǵa jemis tileımin. Biz ekonomıka, saıasat pen máde­nıettiń barlyq baǵyttary boı­ynsha ynty­maq­tas­tyq jáne dos­tyq baılanystar ornatýǵa daı­yn­byz. Premer-mınıstr myrza, qosh keldińiz! –  dedi Prezıdent. – Eń aldymen, men Qazaq­stanǵa resmı saparmen kelýge shaqyrǵany úshin Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa jáne Qazaqstan Úkimetine alǵy­symdy aıtamyn. Bul – meniń siz­derdiń elge alǵashqy resmı sapa­rym. Sonymen birge, maǵan, me­niń zaıybym men malaızııalyq de­legasııa múshelerine kórsetken qonaqjaılyq pen yqylasty qa­byldaý úshin zor rızashylyǵym­dy bildirgim keledi. Qazaqstanǵa saparym bizdiń elderimiz arasyn­da ornyqqan tyǵyz eki jaqty baılanystardy odan ári nyǵaı­tý­ǵa, sondaı-aq eki jaqtyń múd­de­lerin bildiretin salalardaǵy óz­ara yntymaqtastyqtardy keńeı­tý­ge nıetti ekenimizdi taǵy da qýat­taıdy. 1992 jyly dıplo­ma­tııa­lyq qarym-qatynastar or­nyq­­qannan bastap, biz Qa­zaq­standy Ortalyq Azııadaǵy negizgi strategııalyq seriktesimiz retinde qabyldadyq. Biz elderimiz úshin ózara tıimdi bolyp ta­by­latyn salalarda Qazaqstanmen tyǵyz jumys isteı beretinimizge senimdimiz, – dedi joǵary már­tebeli meıman. Abdýl Razak sóz retinde áýeli Premer-Mınıstr Kárim Mási­mov­pen, odan keıin Prezıdent Nur­sultan Nazarbaevpen óte jemisti kelissózder júrgizilgenin aıtty. Eki kezdesý de bizge eki jaqty qarym-qatynastar másele­sin, aımaqtyq jáne halyqaralyq kún tártibin talqylaýǵa múm­kin­dikter berdi. Men Prezıdent N.Na­zarbaevtyń, ásirese, astana­ny aýystyrý týraly óz ıdeıasyn júzege asyrǵanyna jáne Astana qurylysyn damytýdaǵy basta­ma­sy­na qatty tańdandym. Jańa as­ta­nanyń damýy shyndyǵynda tań­danys týdyrady. Men Astana Qazaqstan halqynyń uzaq jyl­dar boıy maqtanyshyna aınala­ty­nyna senemin. Prezıdent myr­za, men Sizdiń sózińizdi tolyq qoldaımyn, Ekonomıkalyq yn­ty­maqtastyqty, ásirese, saýda men ınvestısııany ulǵaıtýda úl­ken áleýetterimiz baryna senemin, dedi Malaızııa Premer-mınıstri. Abdýl Razak, sonymen qatar, eki el birlesip jumys isteý arqyly saýda aınalymyn jańa deńgeıge jetkizedi dep úmit­tenetinin bildirdi. Biz búgingi kezdesýimiz barysynda birlesken kásiporyndar, eki jaqty joba­lar­dy bastaý qajettigi týraly sheshim qabyldadyq. Malaızııa men Qazaqstannyń jekemenshik sektorynyń ókilderi Qazaqstan men Malaızııa ınvestısııa sala­tyn jobalarǵa qatysatynyna senemin. Biz anyqtaǵan sondaı sa­lanyń biri – Islam bankıngi. Islam bankıngin damytý jónindegi malaızııalyq tájirıbege Qazaq­stan Úkimeti úlken qyzyǵý­shy­lyq tanytyp otyr. Malaızııa Islam bankıngi boıynsha trenıng uıymdastyrýǵa daıyn. Biz osy salada Malaızııa kóshbasshy bo­lyp sanalatyndyqtan, bul sala­daǵy bilimimizdi, tájirıbemizdi úı­retý úshin qazaqstandyq dele­ga­sııany Malaızııada qabyldaýǵa ázirmiz. Sonymen birge, men Qa­zaqstan Úkimetine eger nıet bol­ǵan jaǵdaıda, táýelsiz sýkýk shy­ǵarýǵa kómek kórsetý jáne Ma­laızııany osy qundy qaǵazdardy qarjylandyratyn el retinde qa­rastyrý týraly usynys aıttym. Munaı men gaz salasyna qaty­sýǵa shaqyrǵany úshin Prezıdentke alǵys aıtamyn, dedi meıman. Prezıdent Nursultan Nazar­baevtyń usynysy boıynsha Malaızııa Astanada úlken ǵımarat tur­ǵy­zýdy nıet etip otyr eken. Bul ma­laızııalyq dızaın, arhıtektýra úl­gi­sinde salynatyn qo­naq úı bolýy múmkin. Osy oraıda Abdýl Razak: «Bul bizdiń As­ta­nany damytýǵa qos­qan úlesimiz bolmaq. Biz Prezı­denttiń bul usynysyn oń qabyl­daımyz. Ma­laı­zııalyq kompanııa qonaq úı qurylysyn josparlaýdy taıaý ýa­qytta bastaıdy. Bul bizdiń el­de­rimizdiń arasynda ornyqqan myqty dostyq qatynastardyń sım­voly bolmaq», – dedi. Malaızııa Premer-mınıstri sóziniń sońynda óziniń kelissóz­derdiń tabysty júrgizilgenine óte rıza ekenin jetkizdi. Malaı­zııanyń aldaǵy ýaqytta da Qa­zaq­stannyń senimdi dosy bola beretinin aıta kelip, Prezıdent Nur­sultan Nazarbaevqa qonaqjaı­ly­ǵy men jyly shyraıly qabyl­daýy úshin taǵy da rızashylyǵyn bildirdi. Dastan KENJALIN, Sýretti túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.