Áskeri áleýetti eldiń uıqysy tynysh

Bizdiń elimizdiń aýmaǵynda qyzmet etip júrgen basqa eldiń áskerı azamattary da kóp edi, olardyń keıbireýleri óziniń qol astyndaǵy materıaldyq-teh­nıkalyq qundylyqtardy urlap ne­mese satyp ketý sııaqty istermen aı­na­­lysqany da jasyryn emes. Tipti, búl­­dirip, qıratyp ketýge tyrysqan qas­­kúnemder de boldy. Bir jaǵynan ás­­ker qurylyp, barlyq kúshter so­ǵan sho­ǵyrlandyrylyp jatqanda, osyn­daı­lardyń qylmysty isterin ashýǵa da tý­ra keldi.  Sonyń bárine tótep berip, Prezıdent – Qarýly Kúshterdiń Joǵarǵy Bas qolbasshysy Nursultan Nazarbaev pen armııa generaly, alǵashqy Qorǵanys mı­nıstri Saǵadat Nurmaǵambetovtiń basqarýymen barlyq máseleler úlken qıynshylyqpen eptep sheshilip jatty. О́zim­niń sol kezde Qazaqstan armııa­sy­nyń qurylý tarıhynyń ortasynda júr­ge­nimdi osy kúni maqtan etemin.  Aldymen Qazaqstan ofıserlerin daı­yndaıtyn áskerı júıeniń túrli sala­syna baǵyttalǵan áskerı oqý oryndary qu­ryldy. Osyǵan deıin Qazaqstanda ofı­serler daıyndaıtyn eki ǵana joǵary oqý orny bar edi. Olar Almatynyń jalpy joǵary komandalyq jáne Almaty she­kara ýchılısheleri bolatyn.  Armııa generaly Saǵadat Nur­ma­ǵam­be­tov Joǵarǵy Keńestiń ke­li­si­mi­men me­ni ka­dr daıyndaý isin durys jolǵa qoıý úshin Almatynyń joǵary jalpy ás­ke­rı ko­mandalyq ýchılıshesine basshy etip taǵaıyndady. Bul Qazaqstan Qarýly Kúsh­terin qurý úshin jarııalanǵan 1992 jylǵy Jarlyqtan keıin bolǵan oqı­ǵa edi. Men osy qyzmette 10 jyl boı­y istep, qolymnan kelgen barlyq múm­kindigimdi Qazaqstan áskeriniń ofı­serlerin daıyndaýǵa arnadym. Bu­ryn bir-aq salanyń ofıserlerin daı­yndaıtyn oqý ornyn endi tankıs­ter, artıllerıster, áskerı tehnıka ınjener-ofıserlerin, baılanysshylar daıyndaıtyn kópsalaly oqý ornyna aınaldyrdyq.  Oqý ornynyń materıaldyq-tehnı­ka­lyq bazasyn nyǵaıtýǵa barlyq kúsh-ji­gerimdi saldym. Memleket basshysy biz­diń talaptarymyzdyń oń sheshilýine na­zar aýdaryp, únemi qoldap otyrdy. So­ńynan áskerı akademııaǵa aınalǵan oqý ornynda dıssertasııalyq keńes ashy­lyp, bilikti mamandardyń ǵylymı ataq alýyna jol ashyldy. Men tarıh ǵy­lymdarynyń aldymen kandıdaty, bi­raz jyldan keıin doktory ǵylymı ataǵyn qorǵadym. Búgingi tańda bizdiń oqý ornymyzdy bitirgen talaı túlek ás­kerimizdiń basshylyq qyzmetterinde júr. Bári de bilikti mamandar, joǵary shen­di ofıserler bolǵan. Olarmen kezdes­kende keýdemdi maqtanysh sezimi ker­neıdi. Joǵary bilimdi ofıserler daıyn­daý­daǵy eńbegimiz joǵary baǵalanyp, gene­ral-leıtenant ataǵyn alǵan meni 2002 jy­­ly Prezıdent óziniń Jarlyǵymen Qor­­ǵanys mınıstriniń orynbasary qyz­­metine aýystyrdy. Bul qyzmette de basqa mindetterimmen qatar, kadr­lar daıyndaý salasyn baqyladym. Aka­­demııadan áskerı ýchılısheni bó­­lip, qazirgi Aqmola oblysynyń Shýchınsk qa­la­syna aýystyrdyq. Al aka­de­mııa­nyń ornynda Qurlyq áskerleri ofı­­serlerin daıyndaıtyn oqý orny qu­ryl­dy. Aqtóbe qalasyndaǵy burynǵy aza­mattyq áýe avıasııasy mamandaryn daı­yndaıtyn oqý orny Áskerı-áýe kúsh­teriniń ofıserlerin daıyndaýǵa aýys­­tyrylǵan. Osy jáne Almatydaǵy R­a­­dıoelektronıka baılanysy áskerı ıns­­tıtýttarynyń materıaldyq-tehnı­ka­­lyq bazalary jetildirildi. Olarǵa osy zamanǵy úzdik tehnıkalar alynyp, aza­­mattyq bilikti mamandar qyzmetke sha­qyryldy. Kýrsanttardyń jatyn or­ny men qamtamasyz etilýi barynsha art­tyryldy.  Petropavl qalasynda 2000 jyly Ishki áskerler ofıserlerin daıyndaıtyn joǵary oqý orny ashylǵan. Bul oqý orny da óziniń mindetin abyroımen atqaryp keledi. Al Shýchınsk qalasynda zamana talabymen serjanttar daıyndaıtyn kadet korpýsy jumys isteıdi. Bulardan bas­qa, Almaty, Shymkent, Qaraǵandy qa­lalaryndaǵy salalyq mektepterimiz, Astana qalasyndaǵy «Jas ulan» mek­­tebi joǵary áskerı oryndaryna tú­sý­ge jastardy daıyndaıdy. Osy oqý oryn­darynyń qurylý, jaraqtalý jáne je­til­dirilý jumystaryna kezinde belse­ne at­salysyp, ózimniń bilimim men tá­ji­rı­bem­di aıamaı jumsadym dep aıta alamyn.  Búgingi tańda Astana qalasyndaǵy Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy N.Nazarbaev atyn­daǵy Ulttyq qorǵanys ýnıversıteti áskerı ǵylymnyń damýyna sheksiz úles qo­syp otyrǵanyn aıta ketýim kerek. Oqý ornynyń qabyrǵasynda salanyń joǵary bilikti mamandary túrli taqyryptarǵa zertteý jumystaryn júrgizedi.  2006 jyldyń qańtar aıynda Elbasy óziniń Jarlyǵymen meni Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Ulttyq ulanynyń qolbas­shy­sy laýazymyna taǵaıyndady. Bul – ózin­d­ik ereksheligi bar aıryqsha áskerı bó­lim. Onyń mindetteriniń qataryna Pre­zıdent pen memlekettik bılik jáne bas­qarmalardyń joǵarǵy organdaryn já­ne t.b. kúzetý; Memlekettik tý men Eltań­banyń etalondarynyń saqtalýyn qam­tamasyz etý; Shetel memleket bas­shy­laryn kútip alý, shyǵaryp salý ke­zinde, Qazaqstan memlekettik meıramda­ry men saltanattarynda joralǵylyq rá­sim­derdi oryndaý jáne t.b. enedi.  Prezıdent 1995 jyldyń 5 jeltoq­san­daǵy zań kúshi bar Jarlyǵymen Res­pýblıkalyq ulannyń tikeleı Qazaq­stan Respýblıkasy Prezıdentine ba­ǵy­­na­­tynyn jáne Qazaqstan Res­pýb­lı­ka­sy­nyń Qarýly Kúshteri quramyna kir­meı­­tinin aıqyndady. Osy qyzmetti men alty jyldaı atqardym. Al 2012 jyldan bastap Parlament Májilisine depýtat bolyp saılandym. Sońǵy bes jylda Parlamenttiń Halyqaralyq ister, qor­ǵa­nys jáne qaýipsizdik komıtetinde qyz­met jasap kelemin. Qorǵanys salasyna qa­tysty barlyq zańnamalyq aktilerge ara­lasyp, qoldan kelgeninshe ózimniń kó­megimdi kórsetýdemin. Sondaı-aq, ás­kerı qyzmetkerlerdiń áleýmettik tur­ǵy­dan qamtamasyz etilýine baılanysty zań jobalaryn jetildirýge belsendi túr­de qatysyp, ózimniń usynystarym men pikirlerimdi qosyp otyramyn. Son­dyq­tan bul jerde de men áskerı saladan aý­laq ketken joqpyn dep aıta alamyn.  Qazir Qarýly Kúshterdiń aldynda óte úlken jaýapty mindetter tur.  Jyl saıyn áskerı parkimizdi teh­nı­k­a­nyń sońǵy úlgilerimen belgili bir deń­geıde jańartyp kelemiz. Bul úderis al­daǵy 8-9 jylda Qarýly Kúshterimizdi álem­dik ozyq, áskerı kúshter talaptary­na saı jaraqtandyrýǵa múmkindik be­re­di. Bul jerde myna bir jaıǵa nazar aý­darý kerek. Álemniń birde-bir eliniń ar­­mııasy qazirgi zamanǵy áskerı tehnıka 100 paıyz qamtamasyz etilmegen. О́ıt­ke­ni, árbir tehnıkanyń belgili ýaqytta aý­ys­­tyrylýy tıis. Merzimi kelgende kon­strýktorlar olardy odan ári je­til­di­rip, qýatyn arttyryp otyrady. Sol tur­ǵydan kelgende, bizdiń Qarýly Kúsh­terimizde de strategııalyq mańyzdy kór­set­kishter únemi anyqtalyp otyrady. Al bul – áskerlerimiz eń ozyq tehnı­ka­men jaraqtandyryla beredi degen sóz. Qazir memleket tarapynan áskerıler úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Qarýly Kúsh­terdiń bólimderi únemi túrli deń­­geı­de oqý-jattyǵýlar ótkizip, ás­kerı she­berligin, kásibı biliktiligin kó­te­­rip otyrady. Biz – Ujymdyq qaý­ip­­siz­dik sharty uıymyna múshemiz. Jyl saı­yn osy uıymǵa múshe memle­ket­ter ás­kerlerimen birge áskerı jat­ty­ǵý­lar­ǵa qatysamyz. Jyldam ári sha­lt qı­myl­daıtyn utqyr áskerimizdiń she­ber­lik­teri sol jattyǵýlarda anyq baı­qa­la­dy. Zamanaýı tehnıka men qarý, bi­likti ás­kerı maman kez kelgen jaǵdaıda alǵa qoı­ǵan maqsatyna jete alady. 

Abaı TASBOLATOV, Parlament Májilisiniń depýtaty, general-leıtenant