Parlament pen Úkimet arasyndaǵy yntymaqtastyq

Keshe Premer-Mınıstr Kárim Másimovtiń tóraǵa­ly­ǵymen «Zań shyǵarýshylyq qyzmetti jetildirý jónindegi Parlament pen Úkimettiń óz­ara yntymaqtastyǵy jáne depýtattar kóter­gen másele­ler­ge baılanysty memlekettik organdar tarapynan qa­byl­danatyn is-sharalar tý­ra­ly» atty kún tártibi boı­yn­sha Úkimettiń selektorlyq májilisi bolyp ótti. Oǵan Par­lament Senaty Tóraǵa­sy­nyń orynbasary Muhambet Kópeev bastaǵan Senat de­pýtattarynyń jáne Májilis spıkeriniń orynbasary Já­ni­bek Káribjanov bastaǵan Má­jilis depýtattarynyń ókil­de­ri, mınıstrlikter men ve­dom­stvolardyń basshylary, óńir ákim­deri qatysty. – Parlament jáne Úkimet arasyndaǵy ózara yntymaq­tas­tyq dárejesindegi is-qımyl sharalarynyń mańyzy asa zor. Osy sessııa barysynda meniń atyma 523 depýtattyq saýal tústi. Onyń 450-ine tolyq deńgeıde jaýap berilse, 73 saýal meniń turaqty baqylaýymda tur. Bul saýaldar boıynsha jan-jaqty sharalar qabyl­da­ny­lýda, – dedi Úkimet basshysy otyrysty ashar aldyndaǵy kirispe sózinde. Otyrysta zań shyǵarýshy­lyq qyzmet boıynsha Parlament  pen Úkimet arasyndaǵy baı­lanys haqynda jáne zań jobalarynyń daıyndalý úde­ri­si týraly Ádilet mınıstri Rashıd Túsipbekov esep berdi. On­yń aıtýynsha, ótken jyldan beri Ádilet mınıstr­liginiń saı­tynda arnaıy zań bazasy ju­mys isteı bastaǵan. Qazir bul bazada 87 zań jobasy saqtalǵan. Bul zań jobalarymen kez kelgen adamnyń tanysýyna bo­la­dy. Sondaı-aq, bıylǵy jyldyń sońyna taman Ádilet mınıstrligi qabyldanatyn bar­lyq zań jobalaryn ınternet júıesine salady. Úkimet basshysy mınıstr­lik­terdiń zań jobalaryn daıyn­daý barysynda aýdarma máse­le­sinde jiberetin keleńsiz kemshilikterin syn tezine aldy. «Parlamentke zań jobalaryn jol­da­ǵan kezimizde biz depýtattar ta­rapynan zań jobasy mátininiń sa­pasyzdyǵy jáne aýdarmada jiberiletin óreskel qatelikter týra­ly oryndy syn-eskertpeler estımiz. Zań jobalarynyń memlekettik  tildegi mátinderinde, tipti halyqaralyq kelisimderdiń aýdarma mátinderinde jiberiletin qatelerge baılanysty bul qu­jat­tardy qaıta qarap, kóp ýaqyt shyǵyndaıtyn jaǵdaılarymyz az emes», deı kelip,  Kárim Másimov zań jobalarynyń mátinderin aýdaratyn ortalyqtardyń jumy­syn qanaǵattanǵysyz  dep ba­ǵalady. Qazir elimizde qazaq tiliniń  ta­zalyǵyn jáne qoldanysyn jetik biletin birneshe ortalyq ju­mys isteıdi. Alaıda, zań joba­lary mátinderin aýdarý kezinde bul ortalyqtar biriniń mátinin biri túzetip, ortaq kelisimge kele almaıdy. Osyǵan baılanysty    Ádilet mınıstrligi aldaǵy ýa­qyt­ta barlyq zań jobalarynyń mátinderi ǵylymı-lıngvıs­tı­ka­lyq suryptaýdan ótkiziletindigin atap kórsete kelip, qazir osyndaı suryptaý-lıngvıstıkalyq or­ta­ly­ǵyn qurý jónindegi másele Prezıdent Ákimshiliginde qara­lyp jatqanyn aıtty. Otyrysta Bilim jáne ǵylym mınıstri Baqytjan Jumaǵulov ústimizdegi jylǵy Ulttyq bir­yńǵaı testileýdiń (UBT) ortasha bally 86,6 paıyzdy qurap, ótken jylmen salystyrǵanda 1,5  ball joǵary bolǵanyn jetkizdi. О́tken jyly elimiz boıynsha 107 myń oqýshy UBT tapsyrsa, bıylǵy jyly 129 myń oqýshy UBT-ǵa qatysty. Bıylǵy jyly 5050 mektep bitirýshi «Altyn belgige» talaptansa, onyń ishinde 3222 oqýshy osy joǵary belgini ıelendi. Synǵa qatysqan myń oqý­shyǵa osyndaı dárejege jetý úshin 1 ball jetpeı qaldy. Ba­qyt­jan Jumaǵulovtyń aıtýyn­sha, ótken oqý jylynyń ishinde mınıstrlikke depýtattar tarapy­nan 211 saýal jáne usynystar túsken. Onyń barlyǵyna derlik der kezinde tıisti jaýap berilip, sheshim qabyldanǵan. Premer-Mınıstr Baqytjan Jumaǵulovqa oqýlyq kitaptar­dyń sapasyna baılanysty birneshe suraq qoıdy. Mınıstrdiń aı­týy boıynsha, buryn bizdiń elimiz oqýlyq kitaptaryn shyǵarý máselesinde kenjelep qalǵan. Tá­jirıbe az. Sońǵy jyldary osy kemshiliktiń aldyn alý maq­sa­tynda keshendi sharalar júzege asyrylýda. Qazir oqýlyqtardyń sapasyn jaqsartý máselesimen aı­na­lysatyn turaqty túrdegi respýb­lıkalyq keńes jumys isteıdi. Kólik jáne kommýnıkasııa mınıstri Berik Kamalıevtiń málim­deýinshe, ótken jyly bul vedom­stvoǵa depýtattar tarapynan 138 saýal men usynystar túsken. Ústimizdegi jylǵy sany – 50. Olardyń 60 paıyzǵa jýyǵy jergilikti mańyzdaǵy joldardy jón­deý jáne kútý máselesine  arnalsa, 22 paıyzy jolaýshy poıyz­darynyń jumysyn jáne temir jol vokzaldarynyń jaǵdaıyn jaq­sartý, 8 paıyzy azamattyq áýe joldarynyń jumysyn jetildirý máselesine arnalǵan. Osyǵan baılanysty 2010 jyly depýtattardyń usynystaryna baı­lanysty jergilikti avtokólik joldaryn jetildirý máselesine qosymsha 4,7 mıllard teńge bólingen. Onyń ishinde 2,2 mıllıard teńge Mańǵystaý, Qos­ta­naı, Atyraý oblystaryndaǵy jergilikti mańyzdaǵy joldardy jóndeýge jumsalǵan. Jalpy al­ǵanda, 2010 jyly elimizdiń avto­kólik joldaryn qaıta jaraq­tan­dyrýǵa 268 mıllıard teńge qar­jy bólingen. Depýtattardyń usy­nystary boıynsha ústimizdegi jyly avtokólik joldaryn jaq­sar­týǵa qosymsha 10,3 mıllıard teńge qarjy qarastyrylyp otyr. Tutastaı alǵanda, 2011 jyly eli­mizdegi avtokólik joldaryn salý jáne kúrdeli jóndeýden ót­kizý jumystaryna respýb­lı­ka­lyq bıýd­jetten 246 mıllıard teń­ge, transfertter negizinde 94 mıllıard teńge qarjy bólinip otyr. Eńbek jáne halyqty áleý­met­tik qorǵaý mınıstrliginiń jaýapty hatshysy T.Dúısenovanyń aıtý­yn­sha, bul vedomstvoǵa da Parlament dýpýtattary tarapynan bir­qatar saýaldar men usynystar túsken. Jumys ótili kóp, alaıda, eń tómengi zeınetaqy alatyn adamdardyń zeınetaqy mólsherin qaıta qaraý máselesi boıynsha depýtattyq saýaldarǵa baılanys­ty ol mınıstrliktiń 2011 – 2015 jyldarǵa arnalǵan strategııalyq josparynda osy máselelerge baı­lanysty is-sharalar kózdel­ge­nin atap kórsetti. Osyǵan baı­la­nysty jumys ótili kóp, biraq zeınetke shyǵar aldynda jumys istemegen nemese tabysy az bolǵan adamdardy zeınetaqymen qamtamasyz etý máselesi mem­le­kettiń áleýmettik-ekonomıkalyq múmkindikterin eskere otyryp, zeınetaqymen qamsyzdandyrý júıe­sin odan ári jetildirý sheń­berinde sheshiletin bolady. Sondaı-aq, eń tómengi jalaqy mólsherin qaıta qaraýǵa qatysty memlekettik bıýdjetten qarjy­lan­dyrylatyn uıymdardyń qyz­metkerleriniń jalaqy mólsherin aıqyndaý jáne eńbekaqy júıesin qalyptastyrýdyń negizine eń tómengi jalaqy emes, bazalyq laýazymdyq jalaqy alynady. Úkimet basshysy otyrys ba­ry­synda depýtattyq saýal jáne usynystarǵa der kezinde jaýap berý máselesi boıynsha Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asyl­jan Mamytbekovti synǵa aldy. Má­selen, mınıstrlikke joldan­ǵan sharýa jáne fermerlik sha­rýa­shylyqtar qyzmeti jónindegi depýtattyq saýalǵa merziminen óte keshiktirilip jaýap berilgen. Al jer qatynastaryn retteý má­se­leleri boıynsha joldanǵan saýaldarǵa birneshe aı ótkennen keıin ǵana nazar aýdarylǵan. Asyl­jan Mamytbekov depýtattar tarapynan joldanatyn saýaldar men usynystardyń birtekti bolmaıtyndyǵyn  aıta kelip, aldaǵy ýaqytta bul máselelerge der kezinde jaýap qaıtaryla­tyndyǵyna sendirdi. «О́zderi jol­daǵan saýaldaryna der kezinde jaýap alý – depý­tat­tardyń zańdy quqy. Sondyqtan depýtat­tyq saýaldarǵa zańda qaras­tyrylǵan merzim ishinde jaýap berilýi tıis», dep atap kórsetti Kárim Másimov. Baılanys jáne aqparat mınıstri Asqar Jumaǵalıev depýtat­tardyń saýaldary men usy­nys­tary máselesi týraly esep bere kelip,  aldaǵy ýaqytta halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtarynda eń joǵary suranymdaǵy 10 qyz­met túri boıynsha eshqandaı kezek bolmaıtyndyǵyn atap kór­set­ti. Biz turǵyndardyń eń kóp su­ranysyna ıe bolyp otyrǵan 10 qyzmet túrine saraptama júr­gizdik. Osy qyzmet túrleri úshin tutynýshylar ortalyqtarǵa 100 anyqtama ákelýi tıis eken. Biz aldaǵy ýaqytta 60 anyqtamany qysqartý nemese avtomattandyrý týraly sheshim qabyldadyq. Bul óz kezeginde  tutynýshylarǵa sa­pa­ly qyzmet kórsetýge yqpal etpek. Mınıstrdiń aıtýy boıynsha, elimizde 2015 jylǵa deıin uıaly telefondar baılanysyna tóle­ne­tin aqy jyl saıyn  10 paıyzǵa arzandatylyp otyratyn bolady. Parlament Senaty Tóraǵasy­nyń orynbasary Muhambet Kó­peev búgin Úkimet otyrysynda qa­ralyp otyrǵan máseleniń aı­ryqsha mańyzdylyǵyna toqtala kelip, jalpy Parlament pen Úki­met arasyndaǵy ózara yntymaq­tastyq deńgeıindegi jumystyń el damýynyń bolashaǵyna zańdyq negiz beretin mańyzdy másele ekendigin atap kórsetti. Odan ári Muhambet Kópeev mınıstrlikter tarapynan zań jobalaryn ázirle­gen kezde jiberiletin kemshilikterdi tilge tıek etti. Zań joba­lary Parlamentke ýaqytynda jiberilmeıdi. Jyl ishinde qabyl­da­nýǵa tıis birqatar zańdar jyl­dyń aıaǵynda toptalyp túsedi. Osyǵan baılanysty depýtat­tar­dyń zań jobalaryn talqylaýǵa bólingen ýaqyt merzimi qysqa­ryp, olardyń tún qatyp jumys isteýine týra keledi. Senat Tór­aǵasy orynbasarynyń aıtýy boı­ynsha, zań jobalarynyń qa­zaq tildi mátinderi eshqandaı syn kótermeıdi. Ár vedomstvo ózin­she aýdaryp, qazaq tiliniń zańdyq      sheń­berde qoldanylý órisin ta­ryltady. О́reskel saýatsyz­dyq­tarǵa jol beredi. Aldaǵy ýaqyt­ta bul másele boıynsha saýatty bir ortalyq qurý qajet shyǵar. Parlament Májilisi Tóraǵa­synyń orynbasary Jánibek Ká­ribjanov Parlament qaraýyna usynylatyn zań jobalarynyń sapasyzdyǵyn tilge tıek etti. Máselen, Úkimet tarapynan Parlamentke joldanǵan 144 zań jobasynyń 71-i tirkelmeı keri qaıtarylǵan. 29 zań jobasynyń qazaq tilindegi mátini orys tilindegi mátinimen múlde sáıkes kelmeı, mazmuny burmalanǵan. Ol ol ma, «Memlekettik múlik týra­ly» zań jobasynyń mátinine 636 túzetý kirgizýge májbúr bolǵan. Zań jobasynyń mátinine munsha túzetý engizý onyń bastapqy má­tinnen múlde ózgerip shyǵýyna ákeledi. Jánibek Káribjanovtiń aı­týyn­sha, Parlament Májilisinde qaralyp, Senattyń qaraýyna jiberilgen zań jobalaryna da mınıstrlikter tarapynan qosym­sha­lar men túzetýler engizý mysal­dary oryn alǵan. Erekshe atap kórsetetin másele, sońǵy kezde qoldanystaǵy zańdarǵa qosymsha túzetýler men ózgertýler engizý sharalary da tym beleń alyp barady. Bul óz kezeginde qolda­nystaǵy zańnyń yqpaly men bedelin tómendetse kerek. Sonymen birge, Jánibek Káribjanov bıyl­dyń ózinde Úkimet tarapynan 36 depýtattyq saýalǵa jaýap berilmeı otyrǵandyǵyn atap kórsetti. Keıbir mınıstrlikter Máji­lis­pen kelisip almaı depýtattardy sheteldik issaparlarǵa shaqyrý, túrli komıssııalarǵa múshe etip kirgizý sharalaryn dástúrge aı­nal­dyrǵan. Aldaǵy ýaqytta bul máseleler boıynsha ortaq kelisimge kelgen jón. Úkimet otyrysyn qory­tyn­dylaı kelip, Úkimet basshysy búgingi kún tártibindegi másele­niń mańyzdylyǵyna erekshe toq­taldy. Búgin Úkimet otyrysynda elimizdiń zań shyǵarýshy jáne atqarýshy bıligi ortaq mámilege kelip, aldaǵy birlesken jumysty jandandyrý jáne odan ári jetildirý maqsatynda keshendi kelisimge keldi. Sonymen birge, Úkimet otyrysynda aýyl sharýashylyǵy qoldanysyndaǵy jer telimderine revızııa jasaý máselesi qaraldy. Jylqybaı JAǴYPARULY.