Qazirgi naryq zamanynda jıi estiletin sózdiń biri – shaǵyn jáne orta kásipkerlik. Ony damytý jaıynda da az aıtylyp jatqan joq. Memleket qoldan kelgenshe qoldaý bildirýde. Alaıda bul turǵyda ár kásipker ózindik jolmen shama-sharqynsha eńbek etip, alǵa qoıǵan maqsattaryna jetýge talpyný ústinde. Shaǵyn jáne orta kásipkerlikti dóńgeletip áketýdegi úlken tabystyń biri, bir adam bolsa da jumyspen qamtylatyndyǵynda desek, jańylyspaspyz. Tabandylyq pen tózimdilikti talap etetin bul salada erinbeı eńbek etip, uqsatyp júrgen jandar da aramyzda az emes. Solardyń biri Ońtústik Qazaqstan oblysy, Túrkistan qalasyndaǵy «Iassy» konsorsıýmynyń tóraǵasy Úmbet Júsipbaev.
Tóraǵa dep ońaı ǵana aýyz toltyryp aıtqanymyzben, saladaǵy jumysyn ıne-jibinen bastaǵan Úmbet Ábildáulynyń ótkenine kóz júgirtsek, onyń bala jastan-aq alǵyr, zerek bolyp óskenin baıqaısyz. Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Otyrar aýdanynda dúnıege kelip, erjetken ol aýdandaǵy burynǵy V.I.Lenın atyndaǵy orta mektepti 1972 jyly altyn medalmen bitiredi. Arman qýǵan jas munan keıin Almatyǵa kelip Polıtehnıkalyq ınstıtýttyń metallýrgııa fakýltetine túsip, ony 1977 jyly ınjener-tehnolog mamandyǵy boıynsha úzdik bitirip shyǵady. Osydan 1996 jylǵa deıin óz salasynda túrli qyzmetter atqarǵan ol 1999 jyldan bastap jeke kásipkerlikke keledi.
Tek eńbekti ǵana emes, uıymdastyrýshylyq qabiletti qatar tileıtin sala basshylyǵyn qolǵa alý Úmbet Ábildáulyna jeńil bolmaǵan. Buǵan árıne, birneshe kásipkerliktiń basyn biriktirip, uıystyra jumys istetýdi qosyńyz. Saıyp kelgende, munyń barlyǵy da mańdaı termen tikeleı baılanysty bolsa kerek.
Endi el ıgiligi úshin qyzmet jasap jatqan «Iassy» konsorsıýmyna kelsek, bul rette qalalyq ortalyq avtovokzal men «Iаssy-Tranzıt» JShS memleketaralyq júk jáne jolaýshylar tasymaly qyzmetin aıtýǵa bolady. Sondaı-aq «Marjan» JShS qalalyq tis emhanasy, «Túrkistan» aýylsharýashylyq tutynýshylar kooperatıvi syndy ózge de qyzmet kórsetý men birqatar sharýa qojalyqtary bar. Jalpy sany konsorsıým búgingi kúni 370 adamdy jumyspen qamtyp otyr.
– Árıne, qaı kásipti bastaǵanda onyń ózindik qıyndyqtaryn kez-kelgen kásipker sezinedi. Desek te, solardyń tabandylyqpen jel qaıyqqa otyrǵandary ǵana ilgeri júredi. О́zińiz kórip otyrǵandaı bir salamen ǵana shektelmeı, halyqqa qyzmet kórsetýdiń tıimdi joldaryn taba bilýde barymyzdy salyp kelemiz. Jumysym qarqyndy júrip jatsa, bul meniń egemendi elimizdiń ósip-órkendeýine qosyp otyrǵan az da bolsa úlesim dep qýanamyn. Osy júıeli jumystarym men eńbekkerlerdiń jumyla júk kóterýleriniń arqasynda elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna aldyńǵy jyly 10 mln. teńgeden astam salyq túsirsek, byltyr 15 mln. teńgemen óz úlesimdi qostym. Bıyl bul kórsetkish buıyrtsa, 17 mln. teńgeni quraıdy dep otyrmyz, – deıdi «Iassy» konsorsıýmynyń tóraǵasy Úmbet Júsipbaev.
Joǵaryda konsorsıýmnyń quramynda birneshe qyzmet kórsetý salalary bar ekenin aıtyp óttik. Endi olardyń keıbiriniń atqarar jumystaryna toqtalsaq. Túrkistan qalasy jalpy elimizdegi týrıstik qala bolyp sanalady. Buǵan kún qurǵatpaı alys-jaqyn jerlerden adamdar kelip turady. Árıne, birinshi kezekte kelgen adam Qoja Ahmet Iаsaýı baba kesenesine atbasyn tirep, zııarat etedi. Olarǵa osy tus túrli qyzmetter kórsetilý kerektigi aıtpasa da túsinikti. Kesene janynda ornalasqan qala qonaqtary men turǵyndaryna «Iassy» kesheni qyzmet kórsetýde. Sondaı-aq aýyl sharýashylyǵy da erekshe oryn alady. Búgingi kúni 7000 gektar jaıylym jer men 300 gektar sýarmaly jerdi ıgerip otyrǵan kásipkerlik, aýyl sharýashylyǵyndaǵy qajetti tehnıkalardyń barlyq aýysymda paıdalanatyn túrlerimen qamtamasyz etilgen. Byltyr 70 gektar jerge baý-baqsha egilgen.
2009 jyldan «Túrkistan» aýylsharýashylyq tutyný kooperatıvinde mal bordaqylaý alańy, mal soıý sehy men «halal» standartyna saı aýysymyna 1 tonna shujyq daıyndaıtyn seh jumysyn bastaǵan. Mal ónimderin óńdeıtin kishi klaster keshenniń ashylýyna «Agrarlyq nesıe korporasııasy» 33,6 mln. teńge, «Maksımým» aımaqtyq ınvestısııalyq ortalyǵy 6,5 mln. teńge qarjylaı qoldaý kórsetipti. Qazirgi kezde túrli et ónimderi shyǵarylyp, qaladaǵy dúken sórelerinen qala halqyna jetkizilip berilýde. Bul sehta 25 adam jumyspen qamtylǵan. Ýaq maldan asyl tuqymdy sharýashylyq statýsyn alyp, memleketten qarjylaı kómek te kórip otyr eken.
Kásipker tek qarqyndy jumys jasaýdy ózine qanaǵat tutpaı, elimizdiń rýhanı, áleýmettik salasynyń damýyna da erekshe mán beretindiginiń de kýási boldyq. Aldyńǵy jyly Otyrar aýdanynyń 5000 turǵyny bar Otyrar eldi mekeninde eki qabatty meshit qurylysyn bitirgeni jáne óz ujymyndaǵy áleýmettik jaǵdaıy tómen 5 otbasyǵa 5 turǵyn úı saldyryp bergeni osynyń aıqyn dáleli ispetti. Sondaı-aq asyraýshysy joq jetim-jesir 7 otbasy men 15 jetim balalardy óz qamqorlyǵyna alǵan.
Jan-jaǵyna shýaǵyn shashyp júretin abzal jannyń nazarynan qaladaǵy sporttyń órkendeýi de tys qalmaǵan. Birneshe jyl qalalyq «Shalqar» fýtbol komandasyna qarjylaı kómek te kórsetken. Qalalyq taekvondo jáne ústel tennısi federasııasynyń prezıdenttigin qosa atqaryp júrgen kásipker onyń damýyna uıytqy bolýdan bir sátke de jalyqqan emes. Sonymen qatar 2009 jyly dzıýdodan Bolgarııada ótken álem chempıonatynda top jarǵan Otyrar aýdanynyń azamaty Erdáýlet Qurmanovqa da qomaqty syılyq jasaǵan. Bul elimiz sportynyń damýyna qarlyǵashtyń qanatymen sý sepkendeı quraq usha kómektesýi elin súıgen uldyń ónegesi ekeni aıqyn.
Tókken ter men etken adal eńbek eshqashan da zaıa ketpeıtini belgili. 2008 jyly Ońtústik Qazaqstan oblysyndaǵy eń úzdik kásipker nomınasııasynyń ıesi atansa, «Altyn sapa» óńirlik kórme konkýrsynyń alǵys hatyn aldy. Sondaı-aq ótken jylǵy jeltoqsanda el Prezıdenti N.Á.Nazarbaev- tyń Jarlyǵymen berilgen «Eren eńbegi úshin» medalin omyraýyna taqty. Birneshe ret qalanyń jyl adamy atandy. Túrkistan qalasy men Otyrar aýdanynyń qurmetti azamaty boldy.
Úmbet Ábdildáulynyń endigi tilegi elimizdiń amandyǵy men ujym qyzmetkerleriniń tatýlyǵy. О́z ujymy men kásibin alǵashqy oryndarǵa qoıa bilgen otaǵasynyń bul peıili keıingi tolqynǵa úlgi bolarlyq úrdis. Ujym basshysymen bolǵan áńgimede biz osyǵan kóz jetkizdik.
Ábdirahman QYDYRBEK, Ońtústik Qazaqstan oblysy.