Elimizge erekshe senim belgisi

...Elimiz táýelsizdik alǵan tus­tyń alǵashqy ótpeli kezeńinde Mekkege qajylyq sapar óteýge barǵanymda, meni sondaǵy arabtar Pákstan, Aýǵanstan, tipti Qytaı azamattarymen shatystyr­ǵan edi. Mundaı jaǵdaı syrtqa shyqqan árbir qazaqtyń júregin talaı syzdatqan bolar?! Allaǵa táýbe, búgingi tańnyń qajyly­ǵynda Qazaqstan deseń, Nursul­tan dep jaýap beretin jaǵdaıǵa jettik. Sonaý 11 qyrkúıektegi áıgili terakt jahandaǵy qaı eldiń bolsyn júregine úreı týdyrdy. AQSh áli de umytpaıtyndaı áser­de. Bul dúnıeni ekige bólgen «Islam qateri» teris daqpen aq peıildi musylmanǵa jaǵyldy. Búginde Batys elderi ishki úre­ıin bildirmese de, qyraǵy kózi­men jan-jaqtaǵy yntymaǵy jaras­qan musylmandarǵa jal­taq­tap qaraıtyndaı. Al keıbir ıslam elderiniń óz ishinde aýyz­­bir­liktiń saqtal­maı otyrǵany ras. Eger de maq­satymyz bir arnaǵa toǵyspasa, óz aramyz búlikke aı­na­lyp ketýi de yqtımal. Son­dyq­tan, Alla taǵa­lanyń haqty­ǵyna senýshi elder bir jaǵadan bas, bir jeńnen qol shyǵaryp, úlken kúnálardan saq­tanyp, álem tarıhynyń betin kirletpeýi kerek. Negizinde, ıslam – joǵary má­denıet pen órkenıet dini. Nebir Batystyń uly ǵulama-ǵalym­dary men fılosoftary ıslam dinimen táýbege kelgen. Tipti dú­nıe­júzilik órkenıet musylman úlesinsiz damydy degenge senýge bolmaıdy. Qaıta ıslamnan bastaý alǵan desek jarasady. Islam – jaqsylyqqa shaqyratyn din. Ony barsha álem moıyndaıdy. Uly fransýz okeanology Jak Iv Kýsto muhıt áleminiń qupııa syryn ashýǵa bar ǵumyryn sarp etken. Bir atap kórseterligi, ómiriniń az ýaqyty qalǵanda sol syrdy qasıetti Quran aıatynan oqyp, Allaǵa moıynsunyp, ıs­lam­dy qabyldap ótkeni kóp nár­seni ańǵartatyny anyq. Al, búginde dinimizge «ıslam terrorızmi», «lańkestik», «dinı ekstremızm» ataýlarymen tańba salynýda. Islam beıbit din ekenin umytpaýymyz kerek. Búginde Islamnyń sharyq­taý kezeńi tusynda ıslam álemi oıyn san-saqqa jú­gir­tip, jańa álemnen ózine jańa oryn izdegenimen, al­ǵash­qy qadamy­nda túsinistik pen kelisim bolýy kerek, bir tilmen aıtqanda, bastysy – tole­rant­ty­lyq­pen ózara áreket jasaý. Prezıdent Nursultan Nazar­baev­tyń: «Qudaı qalasa, endigi jyly Islam Konferensııasy Uıy­myna basshy bolamyz. Búkil dúnıedegi ıslam memleketterin aralap, olarmen de kezdesip, olar­dyń da basyn qosýǵa múmkinshilik jasaıyq. Osyndaı jaǵdaıdy qa­zaqtyń basyna, bizdiń elimizdiń basyna berip otyr. Batysty da, Shyǵysty da qosyp, el-jurttyń arasyn tabystyrýǵa umtyla­ıyq» nemese «Musylman álemi­men qatynasty jandandyrý – Qazaqstannyń syrtqy saıasaty­nyń basym mindetteriniń biri!» degen sózderine eleń etpegen jan qalmaǵan shyǵar. Iаǵnı, jahan musylmandary­na kóshbasshy bolý – jan-jaqty myqtylaný degen sóz. Basqa mu­sylman elderimen qarym-qaty­na­symyz jaqsy. Bul – óte qym­bat deńgeı. Maqsatymyz – qoldaý men damytý. Jumyr jerdiń betinde 200-den astam memleket bar. Onyń 60-qa jýyǵy ıslam dinin ustanady. Iаǵnı, álem musyl­mandarynyń búgini men erteńg­i taǵdyrynyń keleli máselelerine elimizdiń kıeli shańyraǵynda «Aqyl­men, ashyq, ádil túrde ún­qatysý sheńberinde pátýa» shyǵa­rý­ǵa berilgen alǵash múm­kin­shilik, Alla ta­ǵa­lanyń bizge jazmyshy. Senimdi talap etetin syndy aýyr júk. Degenmen, eskeretin jaǵ­daı­lar bar. Mysaly, ekonomıkalyq turǵydan keler bolsaq, ta­bıǵı resýrs­tar­dan munaı qorynyń 70 pa­ıyzy men ta­bı­ǵı gazdyń 50 paıyzy Islam Kon­ferensııasy Uıymynyń músheli­gin­degi elderdiń enshisinde eken. Bul, árıne, álemdik baılyqtyń jaqsy deńgeıi. Tek osal jerlerimizdi alǵa bastyrý qajettiligin oılastyrǵan jón. Negizinde ıslam álemi men onyń damýy dúnıejúzilik deńgeıde joǵary kórsetkishte emes ekendigin mo­ıyn­daýymyz qajet. Áleýmettik jaǵynan musylman otbasynyń ómir súrý sapasy men tabysy, bala men ana ólimi, jumys­syz­dyq, musylman quqyǵy tárizdi máseleler máz emes. Al rýhanı mádenıeti jaǵynan Eýropa elderimen salystyrǵanda damý bar. Degenmen, dinı nadandyq pen dinı saýatsyzdyq kórinisteri de joq emes. Eń negizgisi – ıslam dinin jamylǵan teksiz dinı aǵymdar men toptar kóbeıip, ár túrli qozǵalystar men partııalar qurylyp, ıslam qundylyq­ta­ryn taptaýda. Buǵan da­my­ǵan Batys elderiniń alakóz­de­nip senimsizdik tanytýyn qosy­ńyz. Baıqaǵanǵa, bul jaǵdaılar biz­diń óz aramyzdaǵy jastarǵa elik­­­teý týǵyzýda. Sondyqtan qa­lyptas­qan jaǵdaılar bu­dan da keń aý­qym almaýy úshin oǵan tos­qaýyl qoıý jaqtaryn qaras­tyrý qajet. Dúnıe júziniń saıasatkerleri, sarapshylary Shyǵys pen Batys mádenıetin ǵasyrlap talqyǵa salyp keledi. Biraq, osy ekeýiniń ózara tıimdi qatar ómir súrý formýlasyn tapqan emes. Elbasy N.Nazarbaevtyń «Eýropaǵa jol» baǵdarlamasy qabyldanǵany belgili. Bul – erteńgi kúni jemisin berer úlken dúnıe. Iаǵnı, Eýropa men Islam álemi Qazaqstannyń qos qanaty ispetti bolmaq. О́r­kenıetter únqatysýyna rýhanı tıimdi tásilmen ıslam yntymaq­tas­tyǵynyń jańa arhıtektýrasynan úmitimiz bar. Alaıda, Islam Konferensııa­sy Uıymy dinı baǵyttaǵy ha­lyq­aralyq uıym emes, úkimet­ara­lyq uıym. Iаǵnı, ıslam yn­ty­maqtastyǵyn basshylyqqa alyp, otarshyldyqqa, genderlik teńsiz­dikke, násilshildikke qarsy birigip kúresýdi qarastyratyn áleý­mettik, ekonomıkalyq jáne saıası baǵyttaǵy jan-jaqty qurylym. Basty maqsaty, ásirese, dúnıeniń shıelenisý aımaqtarynda musyl­mandyq yntymaqtastyqty kú­sheı­tý men damytý bolsa, us­tanymy – ekonomıkalyq múmkin­dikterin ózara áriptes elder arasynda durys paıdalaný. Eń unamdysy – sharıǵat qaǵıdasyn basshylyqqa alatyn beıbitshil, keleshegi zor uıym. Uıym quramyna enýdi álem­niń kóptegen elderi qalaıdy. Kórshi Reseı qoǵam múddesi úshin Uıymmen baılanys jasaǵandy jón kóredi. Tórtkúl dúnıege burylmastan teń qaraý úshin tórt kóziń bolýy tıis. Sol ispettes, uıymǵa Qazaq eli 1995 jyly múshe bolsa, onyń qyzmetiniń ór­leýine ózindik jańarý usynys­taryn engizip keledi. Islam Konferensııasy Uıy­my bizdi Ortalyq Azııadaǵy beıbit el, tatý orda, salıqaly saıa­satymen bedeli bıik, yntymaqty dáripteıtin salamatty el, ult pen din kelisimi jarasqan ozyq memleket retinde tanyp biledi. Shúkir, dúnıe júzindegi BUU-dan keıingi iri uıymmen alǵash ret tós qaǵystyryp, qol alysyp, bir sapta qatar turyp, oǵan tóraǵa­lyq etkeli otyrmyz. Bul tóraǵalyq bizge ne beredi degenge kelsek, dúnıe ózdiginen paıda bola qalmaǵan, sol sııaqty erteńgi elimizdiń tórinde tusaýyn kesetin saıası jáne ekonomıka­lyq kelisimder – jarqyn keleshegimiz. Biz san ǵasyrdan beri musylman elmiz jáne ıslam órkenıetiniń bir bóligimiz. Biraq álemdegi musylman qaýymymen endi etene aralasyp jatyrmyz. Soǵan qaramastan, tóraǵalyqtyń senip tapsyrylýy elimiz bedeli­niń qazirdiń ózinde aıtarlyqtaı kóterilgenin kórsetedi. Qazirgi álemdik alańda Sol­tús­tik Afrıka men Taıaý Shyǵys­taǵy dúrbe­leń, Izraıl-Palestına másele­si men Irannyń «Iаdrolyq baǵdar­lamasy» kóptiń kóńiline túıtkil bolyp otyr. Elimizge shoǵyr­la­natyn musyl­man el­deri­ ókilderiniń túpki oıy aldaǵy kún­derde belgili bolady, degenmen, dúnıede qabaq shytys­qan­dar­dyń qazanyn sa­pyrmaı, jal­py­nyń kóńiline qonatyn bas­­tamalary­myzben má­­mi­lege sha­­qy­ryp, bıligimizben ortaq qujat jasaýy­myzda Ja­rat­qan Alla Elbasy­myzǵa jáne el qamynda júrgen aǵa-inileri­miz ben apa-qaryn­dastarymyzǵa qýat bersin dep tileıik. Nurlan qajy ASANOV, Qazaqstan musyl­man­dary dinı basqar­ma­sy­nyń О́skemen aı­maqtyq ókil ımamy.  Shyǵys Qazaqstan oblysy.