Jemqor men elimizdiń patrıoty bir kóshege qonystana almaıdy

Qostanaıda ótken Qazaqstan patrıottarynyń IV forýmyna qatysýshylardyń kópshiligi «patrıotızm degen ne?» degen saýalǵa «Otanǵa, memleketke adal qyzmet etý» dep jaýap berip jatty. Al olaı bolsa memlekettik qyzmetshi elge, jerge degen patrıotızmniń úlgisin kórsetýshi bolýy kerek. Adal qyzmet etýdiń ózi memlekettiń Konstıtýsııasyna, zańdaryna degen qurmetten bastalady. Halyq senimin arqalap júrgen memlekettik qyzmetshiler osyny qalaı túsinedi? Memleket, halyq múddesin kózdeıtin kóp istiń tizgini de memlekettik qyzmetshiler qolynda. Olardy qyzmet­kerlerdiń qalaı atqaryp júrgendigi jáne osy sala jumysynyń shymyrlanýy úshin atqarylyp otyrǵan ózge de máseleler týraly QR Memlekettik qyzmet isteri agenttigi Qostanaı oblysy boıynsha basqarmasynyń bastyǵy – Tártiptik keńes tóraǵasy Ábdimásh Mámeshovpen suhbatymyzǵa ózek boldy. – Patrıotızmdi qur urandatqannan aýlaq bolǵanymyz jón. Ol aýa jaıylǵandyq bolady. Memlekettik qyzmetshi memleketke adal qyzmet etýi úshin sol memlekettiń negizin quraıtyn Kon­stıtýsııamyzdan bastap tıisti zańnamalardy bes saýsaqtaı bilýi, bilip qana emes, olardy oryn­daýy qajet. О́ıtkeni, memlekettik qyzmetshi zańdarǵa saldyr-salaq qaraǵan sátten ol memle­kettiń, hal­qynyń aldyndaǵy jaýapkershilikten de aýytqıdy. Al ondaı memlekettiń bolashaǵy da bulyńǵyr. Sondyqtan bul saladaǵy jumystyń jandanýy, jetilýi, memlekettiń nyǵaıa túsýi úshin zańdarǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizilýi, shtatty yqshamdaý, memlekettik qyzmetshilerdiń jumys sa­pasy men olardyń biliktiligin jetildirý úshin kólemdi jumystar júrgizilip otyr. – Ábdimásh Mámeshuly, onda solarǵa toqta­lyp, áńgimeni naqtylańqyraıyq. О́tken jyly qarashada memlekettik qyzmetshiler qataryn 30 paıyzǵa qysqartý júrgizildi. Bul qysqar­týdyń keıingi nátıjesi qalaı boldy? – Iá, ol Prezıdentimizdiń ótken jylǵy qyr­kúıek aıyndaǵy Jarlyǵy boıynsha júzege asqan bolatyn. «Memlekettik bıýdjet jáne Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń smetasy (bıýdjet) esebinen ustalyp otyrǵan organdardyń shtat sanyn yqshamdaý sharalary týraly» dep atalatyn qujat boıynsha qarasha aıynda Qostanaı obly­synda 1127 laýazym qysqartyldy. Onyń ishinde 572 laýazym aımaqtyq bólimshelerden, olardyń 24-i zeınet jasynda qyzmet istep otyrǵan kisiler, 280-i memlekettik qyzmetkerler, 260-y bos oryndar bolatyn. Qazir oblysta aımaqtyq, aýdandyq, qala­lyq-aýyldyq 761 memlekettik organ bar jáne olarda qyzmet isteıtin qyzmetshiler saıası jáne ákim­shilik bolyp taramdalady. Olardyń sanyn túrli jaǵynan keltire berýge bolady, biraq áńgime sanda emes sapada. Bizdiń atqaryp otyrǵan ju­mysta­ry­myz­dyń basty temirqazyǵy – sapa. Shtattar qys­qar­ǵan soń memlekettik qyzmetshilerdiń atqaratyn jumys kólemi burynǵydan kóbeıdi, soǵan sáıkes jaýapkershilik te artty. Al ár qyzmetkerdiń jumys sapasyn kóterý úshin olardyń biliktilikke qol jetkizýine yqpal, kómek jasaýymyz kerek. Ol tolyq júzege asatyn sharýa dep bilemin. О́ıtkeni búginde memlekettik qyzmet salasyndaǵy maman­dardyń jasy jasarǵan. Zeınet jasyna shyǵyp ta laýazymmen qoshtasqysy kelmeı otyra beretin ádettiń bolmaıtyndyǵyn ótken jylǵy yqshamdaý jumysy kórsetti. Bul salaǵa bilimdi, jigerli, bastamashyl jastar legi kelýi kerek. Qazir oblystaǵy memlekettik qyzmetshilerdiń ortasha jasy – 38 jas. – Jastar demekshi, «Bolashaq» halyqaralyq stı­pendııasy baǵdarlamasy jáne onyń Qosta­naı oblysyndaǵy túlekteri týraly ne aıtasyz? – 1993 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Prezı­dentiniń bastamasymen halyqaralyq «Bolashaq» stıpendııasy baǵdarlamasy quryldy. 1994 jyly sheteldegi joǵary oqý oryndaryna qazaqstandyq stýdentterdiń birinshi toby jiberildi. Búgingi kúni «Bolashaq» baǵdarlamasynyń stıpendıattary dú­nıe júziniń 27 elindegi joǵary oqý oryndarynda oqıdy. Myń jarymǵa jýyq adam baǵdarlamanyń túlekteri atandy. 2005-2010 jyldarda stıpen­dıat­tardyń sany 4911-ge deıin ósti. 15 jyl ishinde 5696 adam stıpendııa ıegerleri boldy. 2005 jyly qurylǵan «Halyqaralyq baǵdarlama ortalyǵy» (HBO) aksıonerlik qoǵamyna ákimshilik baǵdarlama tapsyryldy. Qostanaı oblysynda Qazaqstan Res­pýb­lıkasy Prezıdentiniń «Bolashaq» baǵdarlama­syn bitirip, memlekettik qyzmette jumys atqaryp jatqan jastar joq. Degenmen, Qostanaı oblysy­nyń mektep túlegi atalǵan Ásel Musaǵulova baǵdarlama boıynsha sheteldegi oqý ornyn támamdap, qazir Astana qalasynda QR Memlekettik qyzmet isteri agenttiginde strategııalyq josparlaý jáne aqparattyq-taldaý jumysy basqarmasynyń bastyǵy bolyp qyzmet atqarýda. Árıne, biz «bolshaqtyq» jastardy kútemiz. – Al oblysta mamandardyń biliktiligin kóterý jumystary qalaı júrgiziledi? – Memlekettik qyzmettegi basymdyqtyń biri – mamandardyń biliktiligin úzdiksiz kóterip otyrý bolyp tabylady. Memlekettik organdardyń kadr qyzmeti mamandardy qaıta daıarlaıdy jáne biliktiligin kóteredi. Munyń memlekettik qyzmet sala­syn­daǵy mamandarǵa bereri kóp. Teorııalyq bilimi, tájirıbesi molaıady. Munyń ózi memlekettik qyz­metshiler jumysynyń sapasyn kóterýge yqpalyn tıgizedi. Ústimizdegi jyldyń alǵashqy toqsanynda oblysta 157 qyzmetshi biliktiligin kóterdi. Biliktiligin kóterý degende memlekettik tildi úı­rený de eske oralady. О́ıtkeni, til adamdarǵa qyz­met kórsetýde, qujattarmen jumys isteýde sheshýshi ról atqarady. Laýazym ıesiniń aldyna jaǵ­daıyn aıtyp nemese mańyzdy is týraly túıtkildi másele kóterip kelip otyrǵan adamǵa memlekettik tildi bilmeıtin basshy qandaı ýáj aıtýy múmkin? Olardyń arasynda tolyqqandy áńgime bolady dep oılaýǵa bola ma? Sondyqtan qazaq tiliniń shuraıyn túsingen adam ǵana memlekettik tilge qurmetin joǵaltpaıdy jáne qyzmet sapasyn kótere túsedi dep oılaımyn. Oblysta 1600-den astam qyzmetker 150 topqa birigip, memlekettik tildi úırenedi. Memleket qyzmetinde júrgenderge qazaq, orys tilderimen qatar aǵylshyn tiliniń de artyq bolmaıtynyn ýaqyt kórsetip otyr. Qostanaı memlekettik ýnı­ver­sıtetiniń bazasyndaǵy 25 topta 180-nen astam maman aǵylshyn tilin oqyp úırenýdi jalǵastyrýda. Memlekettik organdar ákimshilik memlekettik qyz­metshilerdiń biliktiligin arttyrýdy osylaı qamta­masyz etip otyr. – Memlekettik qyzmetke mamandardy irikteý men olardyń biliktiligin arttyrýdyń jáne sol arqyly osy saladaǵy sapany kóterý tutqasynyń biri – testileý baǵdarlamasy ekeni ras. Osy jaýapty iste ózgerister bar ma? – Bizdiń oblysta testileý ótken jyldyń qyr­kúıek aıynan bastap elimizde qolǵa alynǵan qa­nat­qaqty joba aıasynda ótkizilýde. Atalǵan jańashyl­dyq negizinde memlekettik qyzmetke qabyldanatyn azamattar eki kezeńdik baıqaýdan ótedi. Qazirgi tańda memlekettiń qyzmettiń jańa úlgisin qalyp­tastyrýǵa baǵyttalǵan qanatqaqty joba Aqmola jáne Ońtústik Qazaqstan oblystarynda júzege asyrylyp jatyr. Búgingi kúnge deıin myńnan astam memlekettik qyzmetshiler test tapsyrǵan. Olardyń nátıjesi 49-dan 83 paıyzǵa deıingi kórsetkishti kórsetti. Bul jaqsy nátıje deıdi mamandar. Bul psıhometrııalyq test arqyly memlekettik qyzmetshilerdiń zańdardy bilýimen qatar kóshbasshylyq qasıeti, iskerligi, biliktiligi men qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵanda ózin ózi ustaı bilý qabileti tanylady. Eger bul jańashyldyq oń nátıje berse, júıe búkil elimizde qoldanysqa enetin bolady. Barlyǵy 515 suraq. Olarǵa jaýap berýge 2 saǵat ýaqyt beriledi. «Mekteptegi baǵalaryńyz qandaı boldy?», «Ottan, qarańǵylyqtan, jylan­nan qorqasyz ba?», «Kóp aqsha taýyp alǵan jaǵ­daıda ne isteısiz?». Memlekettik qyzmetshiler osy tárizdi san túrli suraqtarǵa jaýap berýi tıis. Endigi kezekte 92 memlekettik organnyń basshy­lary men orynbasarlary synaq tapsyrady. Sondaı-aq, Memleket basshysy ústimizdegi jyl­ǵy qańtar aıynda memlekettik qyzmet salasyndaǵy jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúresti kú­sheı­týde zańnamany jetildirýge baǵyttalǵan «Qazaq­stan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq akti­le­rine memlekettik qyzmet jáne sybaılas jemqor­lyq­qa qarsy kúres máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa, keıin 1 sáýirde Memlekettik qyzmetshilerdiń Ar-namys kodeksine ózgerister engizý jobasyna qol qoıdy jáne osyǵan oraı testileý baǵdarlamasyna da tıisti ózgerister kirdi. – Sybaılas jemqorlyq indetimen kúres elimizde júıeli sıpat alyp keledi. Memlekettik qyzmetshilerge munyń áser-yqpaly qalaı bolyp otyr? – Sybaılas jemqorlyqqa barǵan qyzmetshi eshqashanda eliniń patrıoty bolmaıdy. Ol mundaı aıaýly, taza sezimnen jurdaı adam. Sybaılas jemqorlyqqa baryp, halyq qazynasyna qol suqqan jandy memleketke, sol arqyly halqyna, týǵan jerine, balalarynyń bolashaǵyna jany ashıdy desek qatelesemiz. О́ıtkeni olar memlekettik qyzmetti atqaryp otyr, sondyqtan ony adal atqarý kerek. Bári osydan kelip shyǵady. Qoǵamdaǵy osy indetke qarsy kóptegen sharalar qolǵa alynýda. Sonyń eń bastysy Elbasymyz qol qoıǵan zańdar der edim. О́tken jyldyń jeltoqsan aıynyń aıaǵynda Prezıdent Nursultan Nazarbaev «Qazaqstan res­pýb­­lıkasyndaǵy memlekettik qyzmet jáne sybaı­las jemqorlyqpen kúres máseleleri jónindegi bir­qatar zańnamalarǵa tolyqtyrýlar men ózgerister engizý týraly» Zańǵa qol qoıdy. Osy zań sybaılas jem­qor­lyqqa qarsy, memlekettik qyzmet týraly zańna­malarǵa, sondaı-aq Qazaqstan Respýblı­ka­sy­nyń Eńbek kodeksine engizgen tolyqtyrýlar men ózger­tý­ler­de sybaılas jemqorlyqpen kúres shara­lar­y qa­taıa túsedi jáne elimizdiń quqyq qorǵaý organ­dary­nyń jumysyn odan ári jetildirý qaras­tyrylady. Bul oraıda aıta keterlik bir jaı, sy­baı­lastyqqa jol beretin erejelerdi buzǵan memlekettik qyzmetti oryndap otyrǵan memlekettik qyz­metshiler bolyp shyǵatyny ókinishti. Sondyqtan zańnyń aıqyndala, qataıa túskeni de lázim dep oılamyn. Osy zańdaǵy ózgerister, eń aldymen, ereje buzýshylarǵa qatań talap qoıýymen erekshelenedi. Mysaly, buryn basshylar sybaılas jemqorlyqqa jol bergen qaramaǵyndaǵylardyń tártiptik jaýapkershiligin qarap, sógis, qatań sógis berýmen shekteletin. Al myna ózgeristen keıin ereje buzyp, kásipkerlik qyzmetke kesirin tıgizgen qyzmet­shilerdi burynǵydaı álpeshtemeıdi, jumysynan bosatý máselesi kózdelgen. Munyń ózi memlekettik kyzmetshige degen talaptyń kúsheıýi. – Jurtshylyq buqaralyq aqparat quralda­ry­nan bilip otyrǵandaı, Qostanaıda oryn alǵan sońǵy oqıǵalardan keıin memlekettik qyzmet sa­lasynda jaýapkershiliktiń kúsheıgeni óz aldyna, Tártiptik keńeste jaǵdaıdy qalaı deýge bolady? – Jyl basynan bergi bes aıdyń ishinde Tártip­tik keńeste 38 is qaraldy. Onyń nátıjesinde 35 memleketik qyzmetker, túrli deńgeıdegi 6 ákim tár­tiptik jaýapkershilikke tartyldy. Sybaılas jem­qor­lyqqa qarsy zańnamany buzǵany úshin otyz qyz­metkerdiń máselesi qaraldy, onyń bireýi, ıaǵnı saıası qyzmetker oryntaǵyn bosatty. Tártiptik keńes­tiń mindeti zańnamalardy, Ar-namys kodeksin saq­tamaǵandardy silkileý, olardy qyzartýdan buryn, profılaktıkalyq jumystar júrgizý, ásirese, qo­ǵam­dy jegideı jeıtin sybaılas jemqorlyqtyń al­dyn alý bolyp tabylady. Qostanaı oblysyndaǵy Tártiptik keńes te osy údeden shyǵý úshin jumys isteıdi. Zańdy buzǵandarǵa tártip bosańsymaıdy. Biz áńgimemizdiń basynda patrıotızm týraly sóz qozǵaǵan edik. Jemqor adam eshqashan otanyn da, elin de súıe almaıdy, ol pendeshilikpen óz qul­qynyn ǵana oılaıdy. Jemqor men eldiń adal aza­maty, naǵyz patrıot bir kóshege qonystana al­maı­dy. Bizdiń mindetimiz – halyqqa qyzmet etemin degen azamattardy sybaılastyq qaterinen saqtan­dy­rý, sondyqtan bul da memleketke adal qyzmet etetin eldiń patrıottaryn qalyptastyrýdaǵy tárbıe jumys­taryna úles bolyp qosylady dep oılaımyn. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Názıra JÁRIMBETOVA. Qostanaı.