О́ńirdiń ekonomıkalyq órleýine rýhanı jańǵyrýy saı

Keshe Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy Qanat Saýdabaev Shyǵys Qazaqstan oblysyna keldi. Sapar barysynda Memlekettik hatshy oblys ákimi Berdibek Saparbaevpen birge oblys ortalyǵynyń birqatar nysandaryn aralap, el Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan is-sharalardyń júzege asýynyń barysymen tanysty. О́ńirde ótken jyly «KATEV» halyqaralyq qory men oblys basshysy Berdibek Saparbaevtyń bastamasymen Elbasy Joldaý­ynda aıtylǵan ıntellektýal­dy ult qalyptastyrý baǵytynda «Nur Orda» halyqaralyq mektebi ashylǵan bolatyn. Búginde bul mektepte 100-den astam bala halyqaralyq standartqa saı bilim alýda. Memlekettik hatshy, eń aldymen, mekteptiń jaı-kúıimen tanysty. Bul mektepte oqý tórt tilde júrgiziledi. Oqýshylardyń tereń ári zaman talabyna saı bilim alýlary úshin munda barlyq jaǵdaı jasalǵan. Ǵalamtormen, ınteraktıvti taqtalarmen jab­dyq­talǵan til kabınetteri qazaq, orys, aǵylshyn jáne túrik tilderin erkin meńgerýge múmkinshilik beredi. Qazir mektepterde dem­alys maýsymy bolsa da «Nur Or­da­nyń» jaz aılarynda da esigi aı­qara ashyq. О́ıtkeni, munda jaz­ǵy mekteptiń jumysy janda­nyp tur. Oqýshylar qonaqtardy kúmbirlegen kúımen qarsy aldy. Sondaı-aq, el Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna oraı ózderiniń 20 kitap oqyp jatqandyǵymen Memlekettik hatshyny da, oblys basshysyn da rıza etti. Oblystaǵy betkeustar bala­baq­shalardyń biri «Balapanda» bú­ginde 360 búldirshin tárbıe­le­ne­di. Arhıtektýralyq beınesiniń ózi kóz tartatyn bul balabaq­shanyń ishi de kirse shyqqysyz. Muny Memlekettik hatshy da balabaqshamen tanysý barysynda atap ótti. Búldirshinderdiń sala­mat­ty, aqyldy urpaq bolyp ósý­lerine jaǵdaı jasalǵandyǵyn tilge tıek etti. О́skemendegi eń úl­ken basseınderdiń biri de ba­la­lardyń ıgiligi úshin osynda sa­lyn­ǵan kórinedi. Búldirshin­der­diń jyly lebizine bólengen Memlekettik hatshy olarǵa elimizdiń myqty azamattary bolyp ósýle­rine tilek bildirdi. Búginde elimizde «100 mektep, 100 aýrýhana» baǵdarlamasy aıa­synda kóptegen bilim ordalary men medısınalyq mekemeler boı kóterip keledi. Shyǵys Qazaqstan oblysynda osy baǵdarlama aıa­syn­da jeti mektep, on bir aýrýhana salý kózdelgen. Memlekettik hatshynyń atba­syn tiregen kelesi bir nysany – D.Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnıka­lyq ýnıversıteti boldy. Elimiz­diń ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyna qomaqty úles qosyp kele jatqan atalǵan oqý ornynyń bazasynda Elbasy N.Nazarbaevtyń tapsyrǵan 14 ǵylymı-tehnologııalyq zertha­na­lyq keshenderiniń biri quryl­ǵan. Zerthanalardyń bir ereksheligi – mundaǵy tájirıbelerdiń barlyǵy oblystaǵy iri kásip­oryndarda iske qosyp, qoldaný maqsatynda jasalatyndyǵy. «Irgetas» atty taý-ken ónerkásibin jańa tehnologııalar kómegimen da­mytýǵa arnalǵan zerthana, ener­gııa únemdeý tehnologııa­laryn iske asyrý men janar-jaǵar maı zerthanalary syndy úlken bir keshendi qurap otyrǵan zertteý laboratorııasy búgingi stýdent – erteńgi bilikti maman kadrlaryn daıyndaýda eleýli ister atqaryp otyr. Oqý ornynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyna, ýnıversı­tet­tiń kadr daıarlaýmen ǵana shektelmeı, óńirdiń óndiristik damýy­na da mol úles qosyp otyr­ǵan­dy­ǵyna Memlekettik hatshy oń baǵasyn berdi. Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasyn iske asyrý barysynda oblysymyzdyń kóp­te­gen kásiporyndary da zaman tala­byna saı jańǵyrýda. Sondaı kásiporyndardyń biri – «Úlbi metallýrgııa zaýyty» AQ-ta bol­ǵan Memlekettik hatshy kásip­oryn­nyń tantal óndirý sehynyń jumysymen tanysty. Jýyqta oblys ortalyǵynda sáý­lemen emdeý ortalyǵynyń qu­rylysy aıaqtalyp, jumysyn bas­taǵan bolatyn. Qanat Saýdabaev ortalyqtyń ujymymen kezdesip, zamanaýı qurylǵylarmen jabdyq­talǵan ortalyqty ara­lady. Búginde óńirde sáýlemen emdeý terapııasyn kútip, kezekte turǵan 17 myńnan astam naýqas bar. Jańadan ashylǵan ortalyq olardyń sanyn jyl kóleminde birneshe esege azaıtýǵa múmkindik beredi. Tek bir aıta keterligi – onkologııalyq aýrýǵa shaldyqqan­dardy keshendi túrde emdeý úshin ortalyqqa jalǵasyp jatqan 250 orynǵa laıyqtalǵan aýrýhana salý aýadaı qajet. Muny oblys bas­shysy erekshe qadap aıtty. Oǵan tek oblystyq bıýdjettiń sha­masy jetpeıdi. Sondyqtan, oblys basshysy Memlekettik hat­shydan respýblıkalyq bıýdjetten qarjy bóldirýge yqpal etýin surady. Memlekettik hatshynyń at­ba­syn burǵan sońǵy nysany – oblystyń maqtanyshyna aınal­ǵan etnoaýyl boldy. Mundaǵy oryn tepken ár ulttyń baspa­na­lary men zaman talabyna saı sa­lynǵan kórme zaldary, sheberler qalashyǵy, tipti arhıtektýralyq skýlptýralar Memlekettik hat­shy­nyń rızalyǵyn týdyrdy. Ha­lyq munda jaı demalyp qana qoı­maı, murajaı men kórme zal­daryndaǵy dúnıelerdi tamashalaý, folklorlyq jáne ulttyq-aspaptyq alleıalarda sazdy áýen tyńdaý arqyly rýhanı jaǵynan baıyp ta qaıtatyndyǵy kim-kim­di de bolsa súısintedi. Bir aıta keterligi – mundaı etnoaýyl elimizde ázirge bireý-aq, ol – Shyǵysta. – Meniń oıymsha Astananyń órkendeýi elimizdiń barlyq qala­la­rynyń órkendeýine negiz bol­dy. Elbasymyz elordamyzdyń tek ekonomıkalyq-áleýmettik da­mýy­na ǵana emes, mádenı damýy­na da erekshe nazar aýdaryp keledi. Meniń baıqaýymsha, Shyǵys óńirinde de bul dástúr saqtalǵan. Sizderdiń ındýstrııalyq-ekono­mı­kalyq damý baǵytynda ǵana emes, mádenı salada da kóp jetistikke jetkendikterińiz qýanta­dy, – dedi Qanat Saýdabaev. Saparyn qorytyndylaı kele, Memlekettik hatshy Shyǵys Qa­zaqstanda atqarylyp jatqan sha­rýalardyń el ekonomıkasy men mádenıetiniń damýyna erekshe úles qosatyndyǵyn atap ótip, bul jumystarǵa oń baǵa berdi. Laýra TILEÝBAIQYZY, jýrnalıst, arnaıy «Egemen Qazaqstan» úshin.