Qýatty Qazaqstan – baıandy bolashaq

Dáýir shyndyǵyn aıtyp berdi

El Táýelsizdiginiń 25 jyldyq merekesi elge bıik rýh syılady. Bul az merzimde kóp is tyndyrylǵan, sonysymen de bir halyqtyń basynan ótken tutas dáýirdiń júgin arqalaǵan ýaqyt edi. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń merekege oraı ótken saltanatty jınalysta sóılegen sózin teledıdardan muqııat tyńdadym. Nursultan Ábishuly osy ýaqyt ishinde tyndyrylǵan jumystarǵa, táýelsiz elimizdiń qanshalyqty óskenine, álemge tanylǵanyna sholý jasaı otyryp, taldap, naqtylap aıtyp berdi. Barlyǵy da ýaqyt shyndyǵy. Ádette, shynyny syndyrý ońaı, ony jınaý qıyn, úıdi de qulatý ońaı, qaıta turǵyzý qıyn. О́tken ǵasyrdyń aıaq kezinde dúnıedegi alpaýyttardyń biri Keńester Odaǵynyń taraýy osy pálsapany eske salady. Qalaı degenmen de, ábden qalyptasyp, on bes respýblıkanyń ekonomıkasy órmektiń jibindeı baılanysyp qalyp edi ǵoı. Qazaqstan negizinen shıkizat shylaýy bolǵany belgili, et pen ýyldyryqty, astyqty óz aýzymyzdan jyryp, Máskeý asyryp otyrdyq. 90-jyldary táýelsizdiktiń kelýimen birge eldiń basyna túsken aýyrtpalyq ońaı emes edi. Elbasy aıtqandaı, ekonomıkanyń «jabaıy kapıtalızmge» bet buryp bara jatqany da shyndyq edi. О́zimiz onyń kýágerimiz. Aýyl sharýashylyǵynyń asa qıyn jaǵdaıda qalǵanyn jurt áli umyta qoıǵan joq. Mine, sol kezde Elbasy ustanǵan ekonomıkalyq saıasat kóp nárseni qalpyna keltirýge múmkindik týǵyzdy. Jer-Ana kútip, baptaǵandy súıedi. Aýyl sharýashylyǵynda kútimsiz qalǵan jerlerdi qalpyna keltirdik, munda úzdik tehnıka, ozyq tehnologııa bolmasa búgingideı tabystarǵa jete almas edik. Memlekettik túrli baǵdarlamalar boıynsha ekonomıkanyń osy salasyn kótere bildik. Qazir jańa úlgidegi mal bordaqylaý alańdaryn, dıirmenderdi, et kombınattaryn kórgende shúkirshilik etesiń. Sala álde de damý ústinde. «Bizdiń bıznesmenderimizde olarǵa bastapqy kapıtal bóletin mıllıoner ákeleri bolǵan joq. Reformalarǵa qundylyqtardy naqty adamdar berdi, olar eńbekterimen ózderiniń jáne elimizdiń bolashaǵyn qurdy dep men árkez aıtyp kelemin», degen Nursultan Ábishulynyń sózi naq ómirden alynǵan shyndyq. Bizdiń urpaq naryqtyq ekonomıkany qalyptastyrýǵa kóp eńbek sińirdi, onyń qıyndyqtaryna qarsy tura bildi. Ýaqyttyń zańymen aýyl sharýashylyǵyna qazir jańa býyn mamandar, bıznes ókilderi kele bastady. Olar bizdiń qolymyzdan sharýashylyqty alyp, ony jańasha damytýǵa kiristi. Qazir aýylsharýashylyq ónimin óńdeý ónerkásibi joǵary serpinmen damyp keledi. Onyń ústine osy salada buryn egilmegen, bilmegen ónim túrleri óndirile bastady. Qazir Qostanaı oblysynda óńdeý ónerkásibi shıkizat óndirýdi basyp ozdy. Bul, árıne, damý qýanyshy. Elbasy sózinde: «Iаǵnı, 25 jyldyń 17 jyly – turaqty ekonomıkalyq ósim», dep atap kórsetti. Ekonomıka damyǵan soń, soǵan sáıkes áleýmettik sala da jaqsardy. Ol óńirlerdiń ómirinen de jaqsy baıqalady. Qazir qostanaılyqtar úshin demalatyn, sportpen aınalysatyn oryndar jeterlik, al dúkenderde izdegenińniń barlyǵy bar. Salǵan úılerdiń sán-sáýletiniń ózi ǵajaıyp emes pe? Osynyń barlyǵy da Táýelsizdiktiń arqasynda, elimizdiń azattyǵynyń arqasynda múmkin boldy. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń sarabdal, óte bilimdi saıasatynyń ar­qa­s­yn­da Qazaqstandy tórtkúl dúnıe tanyp otyr. Tanyp qana emes, moıyndap otyr. Eń bastysy, elimizde birlik-bereke bar. Bala­lary­myzdyń uıqysy tynysh, aldaǵy kúnge senimi zor. Endi­gi maqsat sol jas urpaqtyń, nemerelerimizdiń tárbıesin jaq­sarta túsý kerek. Ol Qazaqstandy Otanym deıtin, ortaq úıimiz­diń erteńin oılaǵan barshanyń qasıetti mindeti bolýy tıis. Táýel­sizdik jyldary jas urpaq tárbıesine de kóp kóńil bólin­di. Jańa mektepterdiń, Nazarbaev zııatkerlik mektepteriniń ashy­lýy, «Bolashaq» baǵdarlamasy osynyń dáleli. Táýelsizdiktiń tuǵy­ryn bolashaq urpaq nyqtaı túsetin bolady. Máńgilik Eldiń ıesi – solar! Saıran BUQANOV, Qazaqstannyń Eńbek Eri QOSTANAI

Táýelsizdiktiń tuǵyry bekı túsýde

El Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵy mereı­toıyn barsha qazaqstandyqtar sııaqty men de asyǵa kúttim. Sebebi, bul ata-babalary­myz san ǵasyr arman­daǵan qasıet­ti de qadirli uǵym, halqy­myz­dyń ulyq merekesi. Bul kún – el jadynda aıryqsha aıshyǵy­men qalatyn tarıhı sát. Sondyq­tan da Astanadaǵy Táýelsizdiktiń 25 jyl­­dyǵyna arnalǵan saltanatty jıyn­­nyń teledıdardan berilý sátin ótkizip almaýǵa tyrystym. Qazaq­stan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń osy sal­tanatta sóı­le­gen sózin muqııat tyńda­dym. Shyny kerek, Elbasy egemendik alǵan­nan bergi qol jetken tabys­tarymyzdy derektermen dáıekteı baıandap, qyrýar isterdiń júzege asqa­nyn taǵy bir márte jady­myzda jańǵyrtty. Biz keıde shapqan at­taı shapshań ýaqyttyń aǵymymen istelgen irgeli isterdiń astaryna boılaı bermeıtinimiz bar. Al mundaı serpindi damýdyń elimizdi álemge tanytqanyna nazar aýdarsaq, Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń sarabdal saıasatynyń, sara jolynyń o bastan-aq durys baǵyt alǵanyna kóziń jetedi. Qazaqstandy álem tanydy, damy­ǵan memleketter moıyndady. Saıa­satta da, ekonomıkalyq damýda da qazaqstandyq joldyń izi saı­rap jatyr. Bir sát ótkenge oı júgirtseń, elimizdegi ilgerileýdiń qanshalyqty qarqyndy bolǵanyn ańǵarý qıyn emes. Osy kezeńde qazaqstandyqtardyń tabysy 40 esege, jalpy ishki ónim 20 esege ósken. Táýelsizdik jyldary myńdaǵan shaqyrym temir jol, qatty jamylǵyly jol salyndy. Batys pen shyǵys, ortalyq pen ońtústikke barys-kelis anaǵurlym jeńildeı tústi. Qanshama álemdik ozyq tehnologııaǵa negizdelgen kásiporyndar boı kóterdi. Qazaqstan álemdik qoǵamdastyqta óz ornyn oıyp turyp aldy. Shyny kerek, elimizde áleýmettik salada da tyń tabystarǵa qol jetkizildi. Muny El­ba­synyń ózi aıryqsha atap ótti. Buryn-sońdy bolyp kórmegen júrek, búırek, baýyr sııaqty adam aǵzalaryn ózimizde aýystyrý qalyptasty. Elimizde adamdardyń ómir súrý uzaqtyǵy 72 jasqa jetti, ana ólimi 5, bala ólimi 3 esege azaıǵan. Memleket basshysy óz sózinde búginde Qazaqstan jasandy júrek ornatý jaǵynan álem boıynsha Germanııa men AQSh-tan keıingi úshinshi orynǵa shyqqanyn atap ótti. Mundaı tabys táý eter táýelsizdigimizdiń arqasynda kelip otyr, árıne. – Elimizdiń medısınasyn álemdik deńgeıge kótergen eki dáriger bar. Olar – Iýrıı Pıa jáne Serik Aqsholaqov. Ekeýi de kúrdeli zertteýler jasap, tyń jańalyqtar ákeldi. Otandyq medısınany álemge tanytty. Olardyń bireýi keshe ǵana qıyn bir operasııa jasap, bala men onyń anasyn qutqaryp qaldy. Sondyqtan ekeýine de Eńbek Eri ataǵyn bergenim durys boldy dep sanaımyn, – dep atap ótti Nursultan Ábishuly. Osy eki dárigerdiń biri Serik Aqsholaqovtyń bizdiń óńirdiń túlegi ekenin eskersek, kóńildi maqtanysh sezimi bıleıdi. Shyny kerek, óńir medısınasynda da ilgerileý barshylyq. Táýelsizdik jyldary 31,5 mıllıard teńge turatyn 127 medı­sınalyq nysan salyndy, 3,5 mıl­lıard teńgege 173 nysan kúrdeli jóndeýden ótti. Taıaý jyldary oblysta medpýnktsiz eldi meken bolmaıdy. Mamandarymyz da eshkimnen kem emes. О́ńirlik medısınalyq klaster qurý qolǵa alyndy. Medısınalyq týrızmdi damytýǵa baǵyt ustalýda. Oblysta 14 búırek, 5 baýyr aýystyrý operasııasy júzege asyryldy. Bul az tabys emes. Mine, osynyń barlyǵy Táýelsizdiktiń nátıjesinde, Elbasy N.Nazarbaevtyń salı­qaly saıasatynyń arqasynda múmkin bolyp otyr. Táýelsizdik pen Memleket basshysy – egiz uǵym. Jas memleketimizdiń tizginin ustaǵan Nursultan Ábishulynyń Qazaqstandy aıaǵynan tik turǵyzyp qana qoımaı, damyǵan elderdiń qataryna alyp shyqqanyn álem moıyndap otyr. Olaı bolsa, táýelsizdikpen túlegen elimizdiń erteńi budan da eńseli bolatynyna senim mol. Ony Elbasynyń bolashaqqa jasaǵan baǵdarlamalarynyń ózi aıqyndaı túsedi. Qashanda sózi men isi úılesim tabatyn Mem­leket basshysynyń bul baǵyttaǵy oı-josparlary halyqtyń kókeıinen shyǵýda. Muny árkim óziniń kúndelikti tirshiliginen, turmysynyń jaqsarýynan da ańǵarýda.  Izbasqan AIMAǴAMBETOV, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen dárigeri, Aqtóbe qalasynyń qurmetti azamaty  

Bilim – bolashaqqa quıylǵan ınvestısııa

Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Táýelsizdiktiń shırek ǵasyrlyq merekesine arnalǵan saltanatty jıynda kóptiń kókeıine qonatyn sóz aıtty. Alystan tol­ǵady. О́tkendi qorytyndylady. Bola­shaqqa baǵdar jasady. Álbette, 25 jyl – tarıhtyń ólshemimen qaraǵanda asa kóp ýaqyt emes. Biraq osy az ýaqytta asa mazmundy isterdi atqarý, el ıgiligin eseleý erekshe qabilet pen qamqorlyqty qajet etetini ras. Babalarymyzǵa arman bolǵan Táýelsizdikke qol jetkizý bir baqyt bolsa, ony ustap turý, nyǵaıtý óte úlken jaýapkershilik. Osy jyldarda elimiz Elbasynyń tarıhı kóshbasshylyǵymen etek-jeńin jınap qana qoıǵan joq, erteńin oılap, alys bolashaqqa kóz tikti. Barlyq salada naqty qadamdar jasaldy. Eldiń ekonomıkalyq jańǵyrýy, qoǵamdyq qatynastardyń jańa júıege kóshýi júzege asty. Árıne, joǵaltqanymyzdan tapqanymyz kóp. Táýelsizdik tabystaryn Prezıdent Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jıyndaǵy sózinde atap ótti. Sonyń biri bilim berýdiń qazaqstandyq modeliniń qalyptasýy deýge bolady. «Bilim – er azyǵy, er – el qazyǵy» degen ejelden kele jatqan qaǵıda bar. Elbasy Nursultan Nazarbaev birligi jarasqan eldiń bolashaǵy bilimde ekenin erte baǵamdap, elimizdiń óskeleń býynyn zaman talabyna saı bilimmen qanattandyrýdy oılady. Nátıjesinde, elimizdiń túkpir-túkpirinde 1 jarym myńǵa jýyq jańa mektep boı kóterdi. Barlyq óńirlerde zııatkerlik mektepter ashyldy. Astanada álemdik joǵary deńgeıdegi Nazarbaev Ýnıversıtet qurylyp, sheteldik úzdik oqý oryndarymen básekege túse alatyn jańa halyqaralyq bilim ordasyna aınaldy. Búginde bul ýnıversıtet óziniń alǵashqy mamandar legin daıarlap shyǵardy. Al «Bolashaq» baǵdarlamasynyń tıimdiligi orasan. Osy jyldarda atalǵan prezıdenttik stıpendııamen 12 myń jas shetelderdiń eń úzdik te bedeldi oqý oryndarynda bilim aldy. Bul – bizdiń bolashaǵymyzǵa quıylǵan ınvestısııa. Bıyl S.Amanjolov atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetinde Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyna oraı túrli is-sharalar ótkizildi. Munyń bári bizdiń jas býynnyń oı-sanasynda «Táýelsiz Qazaqstan» atty qasterli uǵymnyń qalyptasýyna, el men jer aldyndaǵy azamattyq boryshy sapaly bilim alýdan bastalatyndyǵyna kóz jetkizý­ge baǵyttaldy. Sondyqtan da, Táýelsizdiktiń tól býyny sanalatyn búgingi urpaq elimizdiń erteńine senimmen qadam basyp keledi.  Baýyrjan ERDEMBEKOV, S.Amanjolov atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik ýnıversıteti strategııalyq damý jáne ǵylymı jumys jónindegi prorektory, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor О́SKEMEN  

Keleshekke senim mol

Memleketimiz egemendiktiń ekinshi jıyrma bes jyldyǵyna qadam basty. Júrip ótken 25 jyl tolaıym tabystarǵa, jarqyn jetistikterge toly boldy. Ol aqıqatpen kúndelikti tirligimizde betpe-bet kelip júrsek te, mere­kege arnalǵan saltanatty jıynda Elbasy sózinen tereńirek uǵynyp, qanyǵa tústik. Memleket basshysy qıyn kezderde qoldaý kórsetip, jany­nan tabylǵan Qazaqstan halqyna, onyń batysy men shyǵysynyń, ońtústigi men soltús­tiginiń turǵyndaryna arnaıy rıza­shylyǵyn bildirdi. Elbasynyń bastamasymen qazir bizdiń qoǵamymyzda, bizdiń elimizde «Máńgilik El» bolý máselesi aıtylýda. «Máńgiliktiń» jáne «El bolýdyń» áńgimesin tek ózine-ózi senimdi, qadamy nyq, keshegisi men búginine kóńili marqaıǵan, erteńine jigerlene qaraıtyn el ǵana aıta alady. Kóne tarıhtan tartylǵan tini men dińi myqty halqymyzdyń bolashaǵy da baıandy bolary anyq. Baıandamada 25 jyl ishinde qazaq­standyqtar qol jetkizgen jeti basym jetistik saralandy. Ekonomıkalyq jetistikter, turǵyndar ál-aýqatynyń jaqsarýy, shekaranyń shegendelýi, jastarymyzdyń álemniń alys túkpirlerindegi aty ańyzǵa aınalǵan irgeli oqý oryndarynda bilim alýyna zor múmkindik týǵyzǵan «Bolashaq» baǵdarlamasy,  elimizdiń jasandy júrek ornatýdan álemde Germanııa men AQSh-tan keıingi úshinshi orynda bolýy – munyń bári 25 jyl buryn jaqyn arada oryndalýy neǵaıbyl bolǵan armandar edi. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyl­darynda oryn alǵan eko­nomıkalyq qıyndyqtarǵa baılanysty jáne óz atajurtyna kóship ketýshilerdiń ornyn ár qıyrdan saǵyna jetken qazaq qandastardyń kóshi eselep toltyrdy. Kóship kelýshilermen birge dúnıege kelgen sábıler esebinen halqymyzdyń sany artyp, qatarymyz kóbeıdi. 25 jyl buryn 340 myń halyqqa meken bolǵan Mańǵystaýda búginde halyq sany eki eselenip, 640 myńǵa jetti. Jańa jumys oryndary ashylyp, jańadan mektep, balabaqsha, aýrýhanalar men turǵyn úıler salyndy, qala qanatyn jaıdy, eldiń tynysy keńeıdi. 2017 jyldan bastap zeınetaqy men jár­dem­aqynyń kóbeıetindigi el ahýalynyń jaq­sarǵandyǵynyń, bereke-nesibeniń mol ekendiginiń belgisi. Sanaýly jyldar ishinde álem el­derine ekonomıkalyq ǵajaıyptarymen, ulaǵatty ustanymdarymen jáne ómirsheń ıdeıalarymen tanyla alǵan Qazaqstannyń bolashaǵy zor. Elbasynyń baǵyty men bastamalary memleketimizdi birtutas qalpynda alys bolashaqtarǵa bastaı beredi dep senemiz. Mánet ShYRAQBAI, «Jaýqazyn» balabaqshasynyń dırektory, «Túpqaraǵan» aýdandyq máslıhatynyń depýtaty Mańǵystaý oblysy, Túpqaraǵan aýdany  

Egemendik – eń qymbat qazynamyz

Táýelsizdikti talaı el, talaı ha­lyq ańsady. Ulan-ǵaıyr dalamyzdy búgin­gi urpaǵyna amanattaǵan bizdiń baba­lary­myzdyń da basty armany bireý edi. Ol –táýelsizdik! Sol babalarymyzdyń ańsaryna búgingi urpaǵy qol jetkizdi. Sóıtip, Qazaq handyǵynan bastaý alatyn shejireli tarıhymyz táýelsizdiktiń shejiresimen tolyqty. Iá, táýelsizdik bizge ońaı kelgen joq. Halqymyz san taraý joldan ótti. Qıly-qıly kezeńdi bastan keshirdi. Táýbe delik, nebir qıyndyqtarda eńsesi túspegen, jigeri muqal­maǵan halqymyzdyń baǵy janyp, ǵasyrlar toǵy­syn­daǵy toǵyzynshy onjyldyqtyń bastaýynda derbes el atandyq. Bul – Qazaq eli úshin qaster tutatyn eń qymbat qazyna edi. Táýelsizdikke qol jetkizgen tusta elimizdiń aldynda asqar-asqar asýlar men bel-belesterdi baǵyndyrý mindeti turdy. Ulttyq ekonomıka turalap jatty, iri kásip­oryndar birinen keıin biri bankrottyq qamytyn kıdi. Jumys­shylar jalaqylaryn aılap kútti. Tipti, zeınetaqy men járdemaqylar da ýaqytynda berile qoımady. Osynyń bári eldiń maqsat-múddesine qyzmet etýdi, ulttyq ekonomıkanyń san-salasyn qosa órkendetýdi kózdegen Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaevty kúndiz kúlkiden, túnde uıqydan aıyrdy. Dál qazir táýelsizdiktiń eleń-alańynda kezikken qıyn­dyq­tar kórgen tústeı artta qaldy. «1991 jyly jaǵdaı múldem basqasha edi. Aldymyzda qatań dılemma turdy: «Bolamyz ba, joq álde bordaı tozamyz ba?» – degen. Elimiz «jabaıy kapıtalızmge» qaraı bet alyp bara jatty. Ákimshil-ámirshil ekonomıkanyń kollapsy mıllıondaǵan adamdy ómir súrý múmkindiginen aıyrdy. Túrli sarapshysymaqtar men saıasatshy­symaqtardyń daýystary jan-jaǵymyzdan tez ydyraıtynymyz ben azamat soǵysy týraly aıtyp, qorqytyp-úrkitýmen boldy...» dep oryndy eske aldy Elbasy Nursultan Nazarbaev Táýel­sizdiktiń 25 jyldyǵyna arnalǵan saltanatta. Qazaq eliniń qýanyshyna oraı, biz elimizdiń táýelsizdigine kúmánmen qarap, bolashaǵymyzdy bulyńǵyr etkisi kelgen teris pıǵyldy sáýegeıshiler men saıasatkerler oılaǵandaı, bordaı tozǵan joqpyz. Olar qatty qatelesti. О́ıtkeni, sol tusta bizdiń aldymyzda Elbasynyń «Qazaqstan-2030» Strategııasynda aıshyqty kórinis tapqan úsh maqsat tur edi. О́zge elder úshin alynbas asýdaı, baǵynbas bıikteı kóringen úsh maqsattyń birinshisi – memlekettiń negizin qalaý jáne naryqtyq ekonomıkaǵa kóshý. Ekinshisi – áleýmettik memlekettiń negizderin qalaý. Úshinshisi – qoǵamdyq sanany ózgertý. Mine, osy maqsattardy iske asyrý úshin Elbasy Nursultan Nazarbaev kópvektorly saıasat ustanyp, Qazaqstandy álemge tanyta aldy. Álemdik órkenıettiń bel ortasynan laıyqty ornymyzdy enshiledik. Ekonomıkamyz qarqyndy órkendedi. Shet el ınvestorlary ekonomıkamyzǵa ınvestısııa salýǵa qyzyǵýshylyq tanytty. Buryn óńimiz túgili túsimizge kirmegen jańa ónimder óndirile bastady. Halqymyzdyń birligi men yntymaǵy nyǵaıdy. Ilim-bilimge qushtar jastarymyz álemniń eń tańdaýly ýnıversıtetterinen bilim alyp, sheteldiktermen básekelese alatyn qabiletti mamandar shoǵyry qalyptasty. О́z elimizdiń bilikti dárigerleri eń kúrdeli otalardy jasaı alatyn boldy. Osylaısha, shekaramyz – berik, birligimiz – myǵym, ekonomıkamyz – qýatty, halqymyz – baqýatty elge aınaldyq. Bul – eń qasterli qazynamyz Táýelsizdiktiń, Tuńǵysh Prezıdentimiz Nursultan Nazarbaevtyń sarabdal saıasatynyń jemisi! Aqqalı AHMET, H.Dosmuhamedov atyndaǵy Atyraý memlekettik  ýnıversıtetiniń gýmanıtarlyq ǵylymdar jáne shet el tilderi fakýltetiniń dekany, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor. ATYRAÝ

El mereıi ústem

Táýelsizdigimizdiń jer júzine ja­rııa­lanyp, Kók týymyzdyń jelbire­gen kúni barsha qazaqstandyq­tar úshin esh umytylmaıtyn eń mereıli sát. El­ba­sy N.Nazarbaev El Táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jıynda sóılegen sózinde Uly Daladaǵy sanǵasyrlyq tarıhtyń jańa dáýirine sıpat­tama berip, alys bolashaqtarǵa senim­­men kóz tikken tuǵyry myqty, már­tebesi bıik Qazaqstanǵa qaltqysyz qyz­met etýden asqan baqyt joq ekendigin atap kórsetti. Osy kezeń ishinde qol jetken tabys­tarymyz ben jetistikterimizdi respýblıka turǵyn­darynyń jalpyǵa ortaq saltanatyna, ýaqyt ólshemine syımaıtyn teńdessiz erligine baǵalady. Ata-babalarymyz ańsap ótken, búgingi urpaq qol jetkizgen azattyǵymyzdyń aıshyqty aıǵaǵy Táýel­sizdik ekenine eshkimniń kúmáni joq. Ámirshil-ákimshil basqarýdyń qursaýynan qutylyp, tórtkúl dúnıe tanıtyn gúldengen, qýatty memleketke aı­nalýymyzdyń arqasynda órkenıetti otyz eldiń qataryna jetý múmkindikterine keń jol ashylyp otyr. «Máńgilik El» ıdeıasy arqyly óskeleń urpaq boıyna qazaqstandyq patrıotızm qasıetterin uıalatý – qasterli paryzymyz. Prezıdent aıtyp ótken Otanymyzdyń 25 jyldyq mereıtoıy men bedeldi, halyqaralyq sarapshylar bergen táýelsizdiktiń jeti teńdessiz tabystary bárimizdi qanattandyrady. Erteńgi kúnge degen berik senimdi qalyptastyrady. Eńsemizdi kóterip, abyroıymyzdy arttyrady. Elimizdiń egemendigi – barshamyz úshin basty da qa­sıetti qundylyq. Táýelsizdiktiń ár sátimen baıan­dy bolashaqqa qulash urǵan elimizdiń órken­deýi­ne erke Esildiń jaǵasynda qanat jaıǵan, úsh ǵa­syr­ǵa jýyq ýaqyttyń syryn baýyryna bas­qan Qyzyl­jar óńiri de óz úlesin qosyp kele jat­­­qa­­nyn Nursultan Ábishuly atap kórsetti. Aımaǵy árli, topyraǵy nárli altyn dán dalasy – Sol­tústik Qazaqstan oblysy eńbekkerleriniń qajyr-qaıratyna oryndy baǵa berildi. Egemendik alǵannan beri ekonomıkanyń tıimdi modeli jasa­lyp, ekinshi ındýstrııalyq besjyldyq júzege asy­ry­lýda. Zamanaýı deńgeıde jumys isteıtin ón­diris oryndary paıda boldy. Oblysymyzdyń orta­lyǵy – Petropavl qalasynyń áleýmettik-eko­no­mıkalyq, mádenı damýyn, turǵyndardyń tur­mysyn jaqsartý baǵytynda keshendi sharalar at­qary­lyp keledi. Bıyl taýar óndirisiniń kólemi 47 mıl­lıard teńgege jetti. Negizgi kapıtalǵa tartyl­ǵan ın­vestısııa 14,1 mıllıard teńgeni qura­dy. О́nerkásip kásiporyndary 58,1 mıllıard teńge­niń ónimderin óndirip, óńdeý salasynyń úlesi 61 paıyz boldy. Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń 2015-2019 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý sheńberinde 1164 jańa jumys oryndary quryldy. 2,6 mıllıard teńgeniń 6 jobasy iske qosyldy. Jaılylyǵy joǵary «Green Which Hotel» meımanhana kesheni paıdalanýǵa berildi. «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasyna jarty mıllıard teńge jumsaldy. 77,1 myń sharshy metr 11 turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Munyń bári elimizdiń egemendiginiń, jas memleketimizdi bıikterge bastap kele jatqan Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń eren eńbeginiń jemisi ekeni daýsyz. Búginde álemdik qarýsyzdaný isiniń tizginin ustaǵan kóshbasshy halyq, alys bolashaqqa kóz tikken mereıli memleket ekenimizdi álemdik qoǵamdastyq biraýyzdan moıyndap otyr.  Marat TASMAǴANBETOV,  Petropavl qalasynyń ákimi Soltústik Qazaqstan oblysy  

Jetisýlyqtardy jigerlendirdi

Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyna arnalǵan saltanatty jıynda Elbasy Nursultan Nazarbaev biz álemde beıbitshilik pen kelisimniń ǵalamat modelin qurǵanymyzdy basa aıtty. Assambleıa aıasynda bar­lyq etnos ókilderiniń basyn qosqany­myz, búginde yntymaǵy jarasyp, yrysy tasyǵan memleketimiz ózgelerge úlgi-ónege bolyp otyrǵany pash etildi. Sonyń jar­qyn dálelin elimizdegi eń iri megopolıs Almaty qalasynyń irgesinde ornalasqan Ile aýdanynan kórýge bolady. Qudaıǵa shúkir, jaǵrafııalyq ornalasý yńǵaılylyǵyna oraı tirshiligi qaınap jatqan óńirde ulttar birligi basty qundylyqqa aınalǵan. Memleket basshysynyń baıandamasyn muqııat tyńdap otyryp kókeıime bir túıgenim, el ekonomıkasynyń órkendeýi qara altyn qundylyǵynda bolyp otyr. Qashaǵan ken orny týraly Elbasy óte jaqsy aıtyp ótti. Bul qundylyq bizdiń de mereıimizdi ósirgenin jasyrmaımyz. Qaıta qýanamyz. Memleket basshysy tarapynan aıtylǵan taǵy bir jaǵymdy jańalyq, zeınetaqy men bala týylǵanda beri­letin bir rettik járdemaqynyń 20 pa­ıyzǵa ósetindigi boldy. Bul jańalyq lez­de aýyldan aýylǵa jetip, Táýelsizdik merekesin árlendirdi. Astanadaǵy aıtýly jıynnan qandaı da tosyn syı kútken el razy. Elbasyna alǵystaryn aǵytýda. Bul qarajat aýyl halqy úshin kóptegen másele túıinin sheshýmen qatar rýhtandyryp, aldaǵy ýaqytta jeter jetistikterge degen senimderin arttyra tústi. Eń bastysy, kóńilder kilti tabyldy desek te bolady. Ras, aýdanymyz áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵynan jaqsy jetistikterge jetýde. Taıaýda ǵana Táýelsizdik merekesine tartý retinde 7 balabaqsha ashylyp, 50 jas otbasyna páter kiltteri berilgen edi. Elbasynyń qanatty sózi sol qýanyshtardy tolyqtyra tústi desek artyq aıtqandyq emes. Erbolat TURYMBETOV, «Nur Otan» partııasy Ile aýdandyq fılıaly tóraǵasynyń birinshi orynbasary Almaty oblysy  

Halyqpen keńeskennen kem bolmaımyz

Táýelsizdiginiń eki tizgin, bir shylbyryn óz qolyna al­ǵan shırek ǵasyr ýaqyt ishinde elimizdiń ekonomıkasy shırap, saıası turǵyda shymyrlana tústik. Bir kezderi KSRO-nyń eshkim elep-eskere qoımaǵan bir bólshegi búgingi kúnde álemdik qaýymdastyqqa ózin­dik túr-tulǵasymen tanylyp, áıgilene bastaǵan aıshyqty elge aınaldy. Iаǵnı, 25 jyl­dyń ishinde Qazaqstanymyz bekem bir­ligi, berekeli tirliginiń arqasynda qa­rysh­­tap alǵa basty, ósip-órkendedi. Iá, atam qazaq «Birlik bar jerde – tirlik bar» dep tegin aıtpaǵan. Jerimizdi me­ken etken talaı ult pen ulystyń balasy bas birik­tirmeı, óziniń ǵana jaıyn kúıt­tep keter bolsa, biz búgingideı zamanda ómir súrer me edik, súrmes pe edik?! Mine, Tuńǵysh Prezıdentimizdiń halyqtar birligi men dostyǵyna arqa súıeı otyryp, «Aldymen ekonomıka, sodan keıin saıasat» degen utymdy  us­tanymy bul kúnde bizdiń eldi osyndaı ushpaqqa shyǵaryp otyr. Iá, shırek ǵasyrlyq mejeni túıin­degen toı da óz dárejesinde ótti. Toı­dan bizge taǵylym qaldy jáne kele­she­­gi­mizdi qaıtsek budan da kórkem ete­miz degen oı saldy. Elbasy – Pr­e­zı­denti­miz Nursultan Nazarbaev ózi­niń me­reı­toı qarsańyndaǵy sózinde el bo­la­sha­ǵyna qatysty óziniń oı-pi­ki­rin bil­dirdi. Jańa memleketti qurý men re­for­­malardyń sátti iske asýyna myq­ty pre­zı­dent­tik bılik sebep boldy. Ony Táýel­siz­dik tarıxy ashyq kór­setti. Endi, memleket damýynyń jańa keze­ńin­de Parlament pen Úkimettiń jaýap­ker­shiligin kúsheıtý máselesin qaras­tyrý qajet. Qazaqstanda prezı­dent­tik bas­qarý formasy buǵan deıin bol­ǵan, bo­l­ady da. Sonyń barlyǵy Ata Zańy­myzda kórsetilgen. Bizdiń tarı­xy­myz da, salt-dástúrimiz  de soǵan saı ke­ledi. Degenmen, búginde Pre­zı­dent, Parlament pen Úkimet ara­syn­­­daǵy ókilettilikterdi úılestirý má­­­se­­­le­sin qaıta qarap shyǵatyn ýa­qyt kel­di. Arnaıy komıssııa osyny jan-jaqty zerdelep, tıisti usy­nys­taryn jasaýy tıis. Zań­dar­dy ózgertemiz be, bál­kim Kons­tıtýsııaǵa da ózge­ris en­gizý­ge týra keletin shyǵar, – dedi Prezıdent. Men ózim biraz jyldar Qara­ǵandy oblystyq más­lı­haty­nyń hatshysy bo­lyp qyzmet istegen jáne «Qazaq­­stan máslıhattary depý­tat­tarynyń birlestigin» qurǵan adamnyń birimin. О́mirlik tájirı­beme súıene otyryp, Elbasy­nyń bul sózderin qos qoldap qoldaı­ty­nym­dy jetkizgim keledi. Iá, búgingi kún shynd­yǵy turǵysynan alyp qara­ǵan­da, Par­lament pen Úkimettiń jaýap­ker­shi­li­gin kúsheıtý máselesi zaman men ýaq­yt­tyń talaby. Eger jaǵdaı osylaı qalyp­tasar bolsa, onda sáıkesinshe, jergilikti máslıhattardyń da ókilettigi kúsheıedi degen sóz. Meniń oıymsha, bılik pen ha­lyq arasyndaǵy dáneker tulǵa – de­pý­tat­tar el isine belsene aralasar bol­sa, kóptegen túıindi máseleler shesh­imin tez jáne nátıjeli túrde tabar edi. 2007 jyly máslıhattardyń máse­lesi boıynsha, Elbasynyń qabyl­daýyn­da boldym. Sol kezdesýde men kóp­tegen máselelerdi kótergen edim. Máse­len, jergilikti máslıhattar róli­niń tómendep, olar tek bıýdjetti beki­tý­men ǵana aınalysyp júrgenin, obl­ys­­tyq más­lıhat hatshylarynyń mar­dymsyz jalaqy alatynyn aıttym. Osy jáne bas­qa da qordalanyp qalǵan máseleler tóńi­reginde ashyq túrde áńgime qozǵadym. Ási­rese, jergilikti okrýg­­terdiń sanyn art­tyryp, depýtat­tar­dyń sanyn kóbeıtý týraly usyny­symdy jetkizdim. Osydan on jyl buryn aıtqan oı­la­rym­­­nyń Elbasy búginde kóterip otyr­ǵan mańyzdy máselemen ózektes jat­qa­­ny, meniń bolashaqtaǵy memleket­tik re­­for­­ma­lardyń jemisti bolaryna degen seni­­mim­di kúsheıte tústi. О́ıtkeni, halyq­pen sa­n­a­syp, keńese otyryp júrgizilgen sharýa­­­lar­dyń biz tek shara­patyn ǵana kóremiz.  Qasymbek MEDIEV, qoǵam qaıratkeri, «Parasat» ordeniniń ıegeri QARAǴANDY  

Maqtanysh sezimin týdyrady

«Jańa eldiń irgesin qalaǵan búgingi zamandastardyń eren eńbegi ýaqyt óte kele, tipti myń jyldan keıin de urpaq­tarymyzǵa Otanymyzdy odan ári il­geriletý jolynda demeý bolyp, septigin tıgize beredi». Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Qazaqstan halqyn Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵy me­re­­kesimen quttyqtaǵan sal­tanat­ty jıynda osylaı dep aǵynan jaryldy. Rasynda, osynaý shırek ǵasyrda memleketimizde kóptegen oń ózgerister oryn aldy. Kópultty Qazaqstan irgeli memleket bolyp qalyptasty. Eldiń erteńge degen senimi artty. Bolashaqqa degen úmiti aqtaldy. Halyqtyń turmys jaǵ­daıy jaqsardy. Memlekettik qyz­met kórsetýdiń sapasy kóterildi. Jas Qazaq memleketin álem tanydy. Ult­tyq ıdeologııa óz jemisin berip, Qazaq­standyq patrıotızm – qoǵam damýynyń dańǵyl jolyna tústi. Ultaralyq qaty­nas órken jaıdy. Dostyq pen tatý­lyq – memleket tiregine aınalyp, dinı senim bostandyǵy ornyqty. Elimizdiń saıası-ekonomıkalyq je­tis­tik­terinen bólek, biz nazar aýdara ber­meı­tin bir másele bar. Ol – qoǵamnyń ózger­geni. Jańa urpaqtyń erjetkeni. Sana­nyń ózgergeni. Bul – táýelsizdik jyl­darynyń eń úlken jemisi. Jańa kóz­qarastaǵy, belsendi jastar táýelsiz Qazaq­stannyń eń qymbat qazynasy. Osy jastar elimizdi damýdyń kelesi kezeńine alyp shyǵatyndyǵyna kámil senemiz. Zaman aǵymyn túısingen, ǵylym men tehnıkanyń progresinen kesh qalmaıtyn halyq qana HHI ǵasyrda básekelestikke tótep bere alady. Qazir tehnıkalyq mamandyqtardyń, ǵylym men ınnovasııanyń kúni týǵan zaman. Erinbeı eńbek etken, talmaı ǵy­lym izdegen, jalyqpaı tehnıka meńger­gen adam ozady. Osy oraıda áleýmettik saıa­sattaǵy memlekettiń basym­dyǵy adam kapıtalyn damy­týdy jalǵastyrý maq­satynda 2017 jyly basta­latyn «Barsha úshin tegin kásip­tik-tehnıkalyq bi­lim» ja­ńa jobasy jas qazaq­stan­dyq­tar­ǵa, olardyń ómir­lerin­de paı­­daǵa asatyn arqaýlyq eń­bek daǵdylaryn tegin alýǵa múm­kindik beredi. Bul jobanyń eli­mizdiń ekonomıkasyn damy­tý­ǵa tıgizer paıdasy zor. Sebebi, údemeli ındýstrııalyq-ınno­va­sııalyq damý baǵ­dar­la­ma­syn sátti júzege asyrý úshin myń­daǵan bilikti tehnıkalyq kási­bı maman­dar qajet. Bul suranysty eli­miz­diń tehnı­kalyq jáne kásiptik bilim beretin oqý oryn­dary, onyń ishin­de Jambyl obly­syn­an 48 oqý orny qam­tama­syz ete ala­dy. Sonymen qatar, teh­nıka­lyq jáne kásip­tik bilimdi damy­tý arqyly otandyq kásip­oryn­dar jáne ekonomıkanyń basqa da sek­torlary qarqyndy damıtyny anyq. Mine, áleýmettik-ekonomıkalyq min­detterdi sheshýdegi qol jetkizgen jetis­tikterimiz, kópultty, tatý-tátti memleket qurǵandyǵymyzdyń bar­lyǵy Tuńǵysh Prezıdentimizdiń aty­men tikeleı baılanysty. Keńes dáýiri­nen Táýelsizdikke qadam basqan birneshe memleketterdiń ishinen Qazaq­stan­nyń búginde oqtaı ozyp otyrǵany keý­demiz­de maqtanysh sezimin týdyrady. Memleket qurýdaǵy alǵashqy sheshimder Prezıdenttik bıliktiń róli men jaýap­kershiliginen bastaldy. Elbasy tarıhı jaýap­kershilikti ózine júkteı otyryp, óziniń daralyǵy men danalyǵyn tanyta bildi. Prezıdent saıasatynyń arqasynda tilimiz, dinimiz jáne dilimiz qaıta ora­lyp, tarıhymyz túgendele bastady. Barlyǵy da halyqtyń kóz aldynda. Elbasynyń eli úshin atqaryp jatqan eren eńbegi, júrgizip kele jatqan salı­qaly saıasaty ózimiz túgili, ózgege de úlgi boldy. Janar ORYNBAEVA, Jambyl polıtehnıkalyq kolledjiniń dırektory, Taraz qalalyq máslıhatynyń depýtaty TARAZ