Jeńiske turar jeńilis

2 qyrkúıek kúni Qa­zaq­stan qurama komandasy Túrkııa komandasynan 2:1 esebimen utyldy. Alaıda, qalaı utyldy deseńshi? Keremet oı­­yn kórsetip, osy jyl­dyń eń ádemi go­lyn soǵyp utyldy. Sol keshte bári boldy. Ulan Qonys­baevtyń keremet goly da boldy, soǵylmaǵan penaltı, eseptelmegen gol, kezdesý sońynda jeńilis te boldy. Áıtse de bizdiń jigitter keremet oınady! Bul oıynnyń aldynda bizdiń quramamyz Túrkııamen 90 mınót teń oınar dep oılaǵan adam az bolar. Olar FIFA reıtınginde 24- orynda tursa, bizdiń kuramamyz – 126- orynda. Munyń ózinen fýtbol áleminde biz túrik baýyrlarymyzdan qandaı alshaq ekendigimizdi túsinýge boldy. Kezdesý basynan bastap-aq bizdiń kura­ma­nyń oıyny ózgergeni kórindi. Ulttyq qu­ra­manyń tizginin Mıroslav Beranek al­ǵaly oı­y­nymyz kúnnen kúnge jaqsaryp kele jat­qa­nyn aıtý kerek. Birinshi mınótterden-aq túrik fýtbolshylary shabýylǵa shyqty. Biraq biz­diń qaqpany Aleksandr Mokın tas­qamaldaı saqtap otyrdy. Túrikterdiń sha­bý­ylyna biz­diń jigitter Grıdınniń baspen urǵan soq­qy­larymen jaýap berdi. Soqqy­lar­dyń ekeýi de baǵanadan joǵary ótti. Degenmen, taımnyń ortasynda Selchýk Inannyń aýadan bergen pasynan keıin Býrak Iylmaz dopty jerge túsirmeı teýip, qaqpaǵa kirgizdi. Bul jerde Aleksandr Mokın qaqpadan erte shyǵyp, qate jiberip alǵanyn aıtý kerek. Sonymen 1:0. Birinshi taım osyndaı eseppen bitti. Ekinshi taımda oıyn áldeqaıda qyzy­ǵy­raq ótti. Cheh mamany Mıroslav Beranek úziliste bizdiń jigitterge ne aıtqany belgisiz. Ne aıtsa da, úzilisten keıin qazaq­stan­dyqtar alańda sáıgúlikteı jele bastady. Bul kóp uzamaı óz nátıjesin berdi. Túrkııa quramasynyń bizdiń qaqpamyzǵa jasalyp jatqan shabýyldarynyń bireýinde Iýrıı Logvınenko dopty alǵa shyǵaryp, ony Ulan Qonysbaev ile sala oń qaptalmen ala jó­neldi. Túrkııanyń tasqamal qorǵanysynan óte almaıtynyn bilip, Ulan 20 metrdeı jerden dopty áýelete Volkan Demırelden asyryp jibere saldy. Dop toǵyzdyqtan tabyldy. Qonysbaevtyń bul goly el ishinde talaı aıtylatyny anyq. Sóıtip, Ulan qurama tarıhyndaǵy eń ádemi goldy soqty. Túrikter qaqpamyzdy odan ári torı bastady. Alaıda Mokın óz ornynda boldy. 10 mınót óte kele bizdiń qaqpamyzǵa penaltı berildi. Dop Muhtarovtyń qolyna tıip ketipti. Soq­qyny jasaýǵa Býrak Iylmaz keldi. Dop ba­ǵa­naǵa tıip, keri serpildi. Oıyn teledıdardan kórsetilse, ekran aldynda otyr­ǵan talaı qazaq “Ýff!!!” dep tynys alar edi-aý. Alaıda, synaqtar mu­ny­men bitken joq. Oıynnyń bitýine 13 mınót qal­ǵanda sol Býrak dopty bizdiń qaq­paǵa baspen kirgizdi. Qýanyshqa oraı, fransýz tóreshileri bul goldy sanamady. Olar­dyń oıynsha bul jerde qaqpashyǵa shabýyl jasalypty. Bul sheshimmen túrik fýtbo­l­shy­lary talaı ta­las­ty. Biraq gol sanalǵan joq. Tóreshi oıynǵa 4 mınót qosty. Qosymsha ýaqyttyń ekinshisinde Túrkııa quramasynyń oıynshysy Selchýk Inanǵa qyzyl qaǵaz kórsetildi. Ol alań jıeginde Genrıh Shmıdtgalge qarsy qaýipti oınaǵan edi. Budan soń Sergeı Grıdınniń dop soǵatyn jaqsy múm­kindigi bar edi. Alaıda, onyń doby qaqpadan sanaýly santımetr ary ketti. Oıynnyń so­ńyna sanaýly se­kóndt­ter qalǵanda Muhtar Muh­tarov Býrakpen soqtyǵysyp, fransýz tóreshisi bizdiń qaq­paǵa aıyp soqqysyn berdi. Soqqyny or­yn­daýǵa Arda Týran keldi. Ardanyń soqqy­sy­nan yrshyǵan dop Iýrıı Logvınenkonyn aıaǵyna tıip, bizdiń qaqpaǵa kirdi. Oıyn aıaqtaldy, esep 2:1! Sonymen “Tıýrk Telekom Arenada” bolǵan spektakl, biz úshin dramamen bitti! Bul oıyn qazaq fýtbolynyń áli de bolashaǵy bar ekenin aı­qyn kórsetti. Basty má­se­le durys bapker tabýda eken. Qazir osy oıyn­nan keıin jan­kúı­er­ler­diń kóbi Beranek ult­tyq qu­ra­maǵa bapker bo­lyp kelgeli beri jyldar boıy tastaı qat­qan seńniń qozǵalǵanyn aıtýda. Shy­ny­men de cheh mamany biz­diń quramaǵa ja­­ńasha oı­laý­dy, jańasha kózqarasty ákelgeni kóri­nip tur. Áıt­pese, bizdiń tú­rikterden Ystambulda al­ǵash ret 4:0, odan keıin Almatyda 6:0, sosyn As­tanadaǵy sý jańa «Astana – Arena» stadıo­nyn­da 3:0 esebimen jeńil­genimizdi bá­ri jaqsy biledi. Endi mine, taǵy da jeńilsek te aldyńǵy oıyndar­da­ǵydaı iri eseppen emes, bar-joǵy bir dop aıyrmashylyǵymen jeńil­dik. Bul kezdesýde Qazaqstan qurama­synyń qalaı oınaǵanyn fýtboldan habary bar adamnyń bári kórdi. Ony bireýler teledıdardan, basqalary ınternet saıttardan kórip otyrdy. О́kinishtisi sol, osy joly «Qazaqstan» ulttyq tele­arnasy taǵy da syrt alańnan mıllıondaǵan jankúıerlerge matchty usyna almady. Biz sııaqty qalada turatyn azamattarǵa kez kelgen jerde ınternet ne kabeldi telearna arqyly fýtboldy izdep júrip kóre ala­ty­nymyz jasyryn emes. Al keshke óristen kelgen malyn qoraǵa qamap, kúni boıy fýt­boldy kútip júrgen aýyl aǵaıynynyń match­ty tamashalaı alma­ǵanda qandaı kúıge túse­tinin túsingen adam jaqsy biledi. Abyroı bolǵanda osy matchty spýtnıktik «KZ SPORT 1» telearnasy kórsetti. Al biz ult­tyq arna kórsetpegen soń, www.vmire.tv saıtyna kirip matchty tamashalaı aldyq. Basqa ınternet saıttar da oıyndy kórsetip jatty. Endi kelesi, 6 qyrkúıek kúni Ázerbaıjanmen bolatyn Bakýdegi oıyndy, odan keıin Belgııamen ótetin kezdesýdi «Qa­zaqstan» telearnasy tikeleı efırden esh­qandaı kedergisiz kórsetse, osy aıdan bastap tolyq memlekettik tilge kósh­ken atalǵan arnany mıllıondaǵan jankúıer odan saıyn qyzyǵa tamashalaıtyny sózsiz. Biz osyndaı oıyndardy taza qazaq tilinde reportaj berip, kórsetý arqyly fýtbol dese ishken asyn jerge qoıatyn ózge ult ókilderine memlekettik tilge qurmetpen qaraýdy úıre­tip, til úırenemin degen talpynysyna jaǵ­daı týǵy­zatyn edik qoı. Al Túrkııada osy oıyndy 12 telearna kórsetti dep estip ja­tyr­myz. Jalpy, Anadoly elinde 22 sport tele­arnasy jumys isteıdi eken. Aldyńǵy kúni sonyń 12 telearnasy bir demde matchty kórsetip shyqty. Onyń ústine oıyn bitken soń kúni boıy barlyq arnalardan sarapta­ma­lyq materıaldar, qyzyqty kórinisterdi qaıtalaý, fýtbolshylarmen suhbattardyń bári-bári kórsetilipti. Mine, Islam dininen keıin ekinshi orynda turatyn fýtbolǵa degen Túr­kııa­nyń qurmeti osyndaı. Keshegi oıynda fýtbolǵa degen qurmetti Memleket basshysy Abdolla Gúl de kórsetti. Ol kezinde ózi de «Beshıktash» klýbynda oınaǵan bolatyn. Sol kezde onyń negizgi quramda 6 oıyn oınap, dıplomatııalyq jumysqa aýysqanyn bilemiz. Osy matchty ol bastan-aıaq tamashalap, demin ishine tartyp otyrdy. Kezdesýde bizdiń Ulan Qonysbaevtyń 55 mınótte esepti teńestirgende, el prezıdenti ǵana emes, manadan beri aıǵaı-shýǵa basyp, jigitterin jigerlendirip ot­yr­­ǵan 40 myń­nan astam túrik jan­kúıerleriniń bir sátte sap tıyl­ǵa­nyn da kórdik. Osy goldan keıin túrikter qazaqtardy bir qalpaqpen uryp alatyn qurama emes ekendigin moıyndady deýge bolady. Taǵy aıta­tyn nárse, atal­ǵan oıyndy «Tıýrk Telekom Arena» stadıonynda 2,5 myńnan astam qazaq­standyq jan­kúı­er tama­sha­lady degen derek bar. Keshe osy derekti naqtylaý úshin elden matchty tama­sha­laýǵa bar­ǵan azamat­tar­dyń biri Asta­na­daǵy L.N.Gýmılev atyn­daǵy EUÝ stýdenti Jandos Me­dı­ma­nov­tan suras­tyr­ǵanymyzda, ol ózi­niń onshaq­ty týys­qanymen oıyndy kór­genin, Astanadan Túrkııanyń Qazaq­stan­daǵy elshiligi jasa­ǵan jeńildikpen baryp qaıtýǵa 68 myń teńge jum­saǵanyn, osyndaı bıletterdi 70-ten astam otandas­tarymyzǵa ta­rat­­qanyn aıtty. Qoryta aıtqanda Túrkııamen oıyn bizge Ázerbaıjanmen oıynnyń aldynda synaq alańy bolǵany sózsiz. Bizdiń kelesi qarsy­la­symyz da ońaı shaǵylatyn jańǵaq emes. Degenmen, namysqa tyryssaq Bakýde olar­dyń aldyn oraýǵa bolady. Tek quramada Samat Smaqov, Nurbol Jumasqalıev, Davıd Lorııa sııaqty oıynshylardyń bolmaı jatqany ókinishti. Smaqov quramadan ketetinin on­shaq­ty kún buryn aıtqan. Jastarǵa or­nym­dy beremin dep ózi quramadan ketipti. Ázer­baıjanmen oıynǵa Muhtar Muh­ta­rov ta qatyspaıtyn boldy. Onyń ornyna Mıhaıl Rojkov nemese Qaırat Nurdáý­le­tov shyǵady degen derek bar. Kóbine Nur­dáýletovtiń esimi jıi atalady. Aıtqandaı, osy oıynda Túrkııa oıynshylaryna Qaı­rat pen Ulannyń jáne Shmıdgaldiń oıyn órnegi kóbirek una­ǵan kórinedi. Al Muh­tarov jara­qat alǵan soń quramada birshama ýaqyt oı­na­maıtyn bolady. Ol Túrkııamen oıynda Arda Týranmen soqtyǵysyp, mur­nyn qatty zaqymdap alypty. Sol kezde Arda óziniń kinásin túsinip, oıyn aıaq­talǵan soń Fair play erejesi boıynsha Muh­tardan keshirim suraýǵa bar­ǵanda Shym­kenttiń «Ordabasy» komanda­sy­nyń oıyn­shy­sy óziniń sheshesi men kelinshegi túrik bolsa, eki jasar balasynyń aty Arda ekenin aıtqanda Arda Týran ústindegi maı­kasyn sheship, Muhtarǵa baýyrlastyq sezimin bildiripti. Sóz sońynda aıtatyn taǵy bir nárse, match­tan keıin FIFA jáne ÝEFA ókilderi Túr­kııanyń Qazaqstan qaqpasyna oıyn kezinde soq­qan doby eseptelýi kerektigin aıtyp, biraq ol sa­nal­maǵan soń qaptaldaǵy tóre­shiniń jumy­sy­na tómen baǵa berip, onyń balyn kemitip tastapty. Endi quramamyzdyń kelesi oıyny 6 qyrkúıek kúni Ázerbaıjanmen bolady. Ol oıynnan biz tek jeńis kútemiz. Sebebi ótken oıynnan keıin olaı aıtýǵa negiz bar! Rahman ÁBDIEV.