Mejesi bıik mańyzdy reforma

Bılikti iske asyrý te­ti­giniń ajyramas bó­li­gi – bul memleket bas­shy­­synyń ınstıtýty. Kon­stıtýsııalyq-qu­qyq­tyq doktrına osy ıns­tı­­­týtty memlekettik bı­lik­­tiń sabaqtastyǵy men tu­raqtylyǵyn, onyń bılik tar­maqtarynyń ózara áreket etýin qam­tamasyz etetin ult birliginiń ke­pili retinde qarastyrady. Qazaqstannyń búgingi jaǵ­daı­ynda Prezıdent tıimdi memlekettik bas­qarýdyń negizgi faktory bolyp tabylady. Memleketimiz táý­el­siz­dik alǵaly beri shırek ǵasyr ýaqyt ótti. Respýblıka óziniń qa­ly­p­­tasýynyń eń aýyr kezeńinen Pre­­zıdenttiń basshylyǵymen sú­rin­beı ótti. Búgingi tańda búkil álem eli­miz­degi qarqyndy túrlendirýler men kólemdi ózgeristerdiń bi­re­geı ári áserli úlgi­si­niń kýágeri bolýda. О́t­ken jyldar ishinde Qazaqstan turaqtylyq pen konfessııaaralyq ke­­lisim­di saqtaýǵa, eko­no­mıkalyq damý men aza­mattardyń áleý­met­tik ál-aýqatyn qam­ta­­ma­syz etý­ge, demokratııalyq ıns­tı­týt­tar­dyń damýyna qol jetkizdi. Zamanaýı qaýip-qaterlerge tıisin­she jaýap bere otyryp, Mem­leket basshysy Nursultan Nazarbaev bes ınstıtýttyq reforma aıasynda túbegeıli ózgerister júr­gizýdi jalǵastyryp jatyr. Prezıdent usynǵan bılikti qaı­ta bólý ıdeıasy buryn-sońdy álem­dik tájirıbede bolǵan joq, bul onyń demokratııa ıdealdaryna shynaıy berilgendiginiń dáleli. Álemniń kóptegen elderindegi turaqsyz jaǵdaılardy es­ke­re otyryp, Memleket basshysy basty nazardy strategııalyq fýn­ksııa­lar­ǵa, syrtqy saıasat máselelerine, qor­ǵanys qabiletine, memlekettik bas­qarý problemalaryna jáne túrli bılik tarmaqtarynyń tıimdi qyzmetin qamtamasyz etýge aýdarý týraly oryndy sheshim qabyldady. Elimizdiń túrli saıası kúsh­te­riniń múddesin qamtıtyn  joǵarǵy zań­namalyq bılikti atqarýshy Par­lament ekeni belgili. Damyǵan parlamentarızm ınstıtýty búginde eń mańyzdy qoǵamdyq qatynastardy retteı alady. Al Parlament óki­­let­tiligin keńeıtý Úkimet qyz­me­ti­ne baqylaýdy kúsheıtýge múm­kin­dik beredi. Barlyq memlekettik tetiktiń ma­ńyzdy quramdas bóligi ári orta­lyq býyny atqarýshy bılik bo­lyp sanalady. Memleket saıa­satynyń negizgi maqsattaryn bel­gileý men qalyptastyrýda, olar­ǵa qol jetkizýdiń joldary men qu­ral­­daryn anyqtaýda Úkimetke qo­symsha ókilettikter beriledi. Osy oraıda onyń memlekettik baǵ­dar­lamalardy iske asyrýdyń sapasy úshin jaýapkershiligi artady. Búgin memleketke tulǵa qu­qyq­taryn, qoǵam men memleket múdde­le­rin qorǵaýdyń tıimdi júıesi qa­jet. О́ıtkeni, bılikke jáne mem­lekettiń quqyqtyq saıasatyna degen senim deńgeıi soǵan tikeleı baı­lanysty. Qoǵam talaptaryna jáne halyqaralyq standarttarǵa jaýap beretin quqyq qorǵaý júıesin qurý mindetin Prezıdent alǵa qoıyp otyr. Zańdylyq pen quq­yq­tyq tártipti qamtamasyz etý isin­de prokýratýra Memleket bas­shysynyń tıimdi tiregi bolyp keledi. Onyń qylmys profı­laktıkasy jáne onymen kúres ke­zindegi úılestirýshilik rólin jú­ze­ge asyrýy barlyq quqyq qor­ǵaý qyzmetiniń nátıjeliligin art­tyrady. Prezıdent alǵa qoı­ǵan mindetterdi oryndaý aıasynda Bas prokýratýra kóptegen ınnovasııalyq ıdeıalardy iske asyrdy jáne olar óz tıimdiligin kór­setip otyr. Quqyq qorǵaý organdary aka­demııasynyń qurylýy osy baǵyt­ta­ǵy jumystyń mańyzdy kezeńi bol­dy. О́ıtkeni, ol zańdylyq pen qu­qyq­tyq tártipti qamtamasyz etý isindegi bilim berý salasyn úı­­­lestirýmen aınalysady. Aka­de­­mııanyń mindeti – barlyq qu­qyq qor­ǵaý organdary úshin jas mamandar­dan bastap prezıdenttik rezervke deıingi joǵary bilikti kadr­lardy daıarlaýdy qamtamasyz etý. «Alaıda, álem búginde kóz aldymyzda ózgerip jatyr. Qoǵamdyq úderisterdiń jyldamdyǵy men kúrdeliligi Qazaqstanda da artyp keledi. Qazirdiń ózinde biz aldaǵy kezeń aldymyzǵa mindetti túrde kóldeneń tartatyn jahandyq jáne óńirlik syn-qatelikterge qalaı qarsy turatynymyzdy oılastyrýǵa tıispiz», – dep Elbasy óziniń arnaıy úndeýinde atap ótken bolatyn. Osyǵan oraı, búgingi tańda Bas prokýratýra janyndaǵy Qu­qyq qorǵaý organdary akademııa­sy jahandyq qaýipterge qarsy О́ńir­lik hab qurý jobasyn iske asyryp jatqanyn atap ótken jón. Ol ha­lyq­aralyq zertteý jáne oqytý orta­lyǵy retinde qurylatyn bo­lady. Onyń alańynda ekstremızm men terrorızmge qarsy kú­res, zańsyz kóshi-qon, esirtki men qa­rý­dyń zańsyz aınalymy, adam saý­dasy, kıberqylmystylyq, qar­jy qylmystary men sybaı­las jemqorlyqqa qarsy kú­res máselelerine arnalǵan ha­lyq­ara­lyq jobalardy júzege asyrý jos­par­lanyp otyr. Ulan BAIJANOV, Bas prokýratýra janyndaǵy Quqyq qorǵaý organdary akademııasynyń rektory