Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Kreatıvti ındýstrııalardy damytý qorynyń keńsesine barýy otandyq kreatıvti sektordyń ınstıtýsıonaldyq turǵydan qalyptasýyndaǵy mańyzdy kezeń boldy. Memleket basshysynyń tapsyrmasymen qurylǵan Qor salaǵa júıeli qoldaý kórsetetin negizgi ortalyqqa aınalýǵa tıis. Munda talanttardy qoldaý, ınfraqurylym qalyptastyrý, ınvestısııa tartý, kreatıvti ónimdi ilgeriletý jáne eksportqa shyǵarý baǵyttary birtutas júıege biriktiriledi. Qordyń jańa keńistigi ıdeıadan bastap óndiris pen ónimdi naryqta ilgeriletýge deıingi tolyq sıkldi qamtıtyn shoýrým formatynda tanystyryldy. Prezıdentke zergerlik jáne aǵash óńdeý sheberhanalary, mýzykalyq keńistikter, kilem óneri zaly, sýretshiler zaly jáne fashion-aımaq syndy taqyryptyq alańdar kórsetildi.
Erekshe nazar aýdartqan nysandardyń biri – Yurt Capsule ımmersıvti keńistigi boldy. Munda kıiz úıdiń dástúrli pishini sıfrlyq óner, mýltımedııalyq kontent jáne mádenı baıandaý arqyly zamanaýı tehnologııalyq sıpatta jańasha usynylǵan. Qordyń mańyzy, óńirlik habtardy damytý, eldiń halyqaralyq arenadaǵy beınesin qalyptastyrý jáne kreatıvti ekonomıkanyń áleýeti týraly QR Premer-mınıstriniń orynbasary – Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva aıtyp berdi.
– Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Kreatıvti ındýstrııalardy damytý qorynyń keńsesine bardy. Memleket basshysynyń bul salaǵa erekshe nazar aýdarýy neni bildiredi?
– Memleket basshysynyń bul sapary aıryqsha mánge ıe. Bul kreatıvti ındýstrııalardyń endi mádenıet salasynyń qosymsha baǵyty retinde emes, ekonomıkalyq jáne qoǵamdyq damýdyń tolyqqandy ári keleshegi zor salasy retinde qarastyrylyp otyrǵanyn kórsetedi.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev adam kapıtalyn jan-jaqty ashýǵa, bastamashyl jastardy qoldaýǵa, kásipkerlikti damytýǵa jáne ósimniń jańa kózderin qalyptastyrýǵa turaqty túrde basa nazar aýdaryp keledi. Kreatıvti ekonomıka dál osy mindetterdiń toǵysqan tusynda tur. Ol jańa jumys oryndaryn ashýǵa, sıfrlyq kontentti damytýǵa, tyń ónimder jasaýǵa, eldiń týrıstik tartymdylyǵyn arttyrýǵa jáne ulttyq biregeılikti qazirgi zaman tilimen tanytýǵa múmkindik beredi.
Osy baǵytqa jetekshilik etetin vedomstvo retinde biz úshin salanyń naqty ınstıtýsıonaldyq mártebege ıe bolǵany óte mańyzdy. Memleket basshysynyń tapsyrmasymen Qordyń qurylýy jekelegen qoldaý sharalarynan júıeli jumysqa kóshýdi bildiredi. Endigi mindet – Prezıdent erekshe nazar aýdaryp otyrǵan osy salada kreatıvti mamandar, óńirler, ınvestorlar jáne syrtqy naryqtar úshin naqty ári tıimdi qoldaý tetikterin qalyptastyrý.
– Demek, Qor kreatıvti ekonomıkany qoldaıtyn negizgi ınstıtýtqa aınalýy tıis degen sóz. Bul rette ol eń aldymen qandaı mindetterdi sheshýi kerek?
– Qordyń basty mindeti – saladaǵy bytyrańqylyqty eńserý. Búginde Qazaqstanda myqty avtorlar, dızaınerler, mýzykanttar, qolóner sheberleri, kıno, anımasııa, sán, sıfrlyq óner jáne basqa da baǵyttardyń ókilderi bar. Alaıda olardyń kópshiligi bir-birinen oqshaý damyp keledi. Kreatıvti mamandardyń turaqty ınfraqurylymǵa, kásibı saraptamaǵa, ınvestısııaǵa jáne ónimdi ilgeriletý arnalaryna qol jetkizý múmkindigi áli de shekteýli.
Qor ákimshilik qurylym emes, salanyń júıeli operatory bolýy kerek. Onyń negizgi róli – talantty, óndiristi, ilgeriletýdi, naryqty jáne syrtqy múmkindikterdi ózara baılanystyrý. Basqasha aıtqanda, kreatıvti maman óz ıdeıasymen qaıda júgine alatynyn, qandaı qoldaý ala alatynyn, ónimin qalaı rásimdep, aýdıtorııasyn qalaı tabatynyn jáne jergilikti naryq sheńberinen qalaı shyǵa alatynyn naqty túsinýi tıis.
Bul jumystyń Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmalary aıasynda júzege asyrylatyny mańyzdy. Memleket basshysy jańa ekonomıkalyq múmkindikter qalyptastyrýǵa erekshe mán berip keledi. Osy turǵydan alǵanda, kreatıvti sektor sondaı perspektıvaly baǵyttardyń birine aınala alady. Qor shyǵarmashylyq áleýetti turaqty ekonomıkalyq qundylyqqa aınaldyrýǵa yqpal etýi qajet.
– Qazaqstannyń kreatıvti ekonomıkasynda 48 myńǵa jýyq kásipkerlik sýbektisi jumys isteıdi. Jalpy bul salada 160 myń adam eńbek etedi eken. Bul kórsetkishter neni ańǵartady?
– Bul derekter Qazaqstanda kreatıvti ekonomıkanyń aıtarlyqtaı áleýmettik ári ekonomıkalyq negizi qalyptasqanyn kórsetedi. 48 myńǵa jýyq kásipkerlik sýbektisi men osy salada jumyspen qamtylǵan 160 myń adam – bul jekelegen bastamalar ǵana emes, túrli mamandyqtardy, bıznes-modelderdi jáne óz múmkindigin iske asyrýdyń san alýan joldaryn biriktiretin tutas sektor.
Bul kórsetkishterdiń artynda ıdeıa, bilim, tehnologııa jáne mádenı kod arqyly qosymsha qun qalyptastyryp júrgen naqty adamdar tur. Olar – dızaınerler, prodıýserler, sáýletshiler, sýretshiler, mýzykanttar, sıfrlyq kontent ázirleýshiler, sán, medıa, kıno, anımasııa jáne halyqtyq qolóner ókilderi. Olardyń qyzmeti búginde jumyspen qamtýǵa, kásipkerliktiń damýyna, qalalyq ortaǵa, týrızmge jáne eldiń halyqaralyq ımıdjine tikeleı yqpal etip otyr.
Qazaqstannyń bul saladaǵy saıasaty osy áleýettiń stıhııaly kúıde qalyp qoımaýyna baǵyttalǵan. Biz úshin jobalardyń sapasyn arttyrýǵa, olardyń aýqymyn keńeıtýge jáne syrtqy naryqtarǵa ilgeriletýge jaǵdaı jasaý mańyzdy. Sondyqtan Qor tek qalyptasqan oıynshylarmen ǵana emes, ındýstrııaǵa endi qadam basyp jatqan jas kreatıvti mamandarmen de jumys isteýi tıis.
– Qordyń jańa keńsesi tolyq sıkldi shoýrým retinde tanystyryldy. Mundaı model sala úshin nege mańyzdy?
– Kreatıvti ekonomıka tek shabyt pen ıdeıaǵa ǵana súıenip damı almaıdy. Kez kelgen myqty ıdeıa naqty qundylyqqa aınalýy úshin birneshe kezeńnen ótýi qajet. Ony ázirleý, óndirý, kórkem ári sapaly usyný, naryqqa shyǵarý, ilgeriletý jáne tutynýshyǵa jetkizý mańyzdy. Shyǵarmashylyqtyń ekonomıkalyq ónimge aınalatyn tusy da – osy.
Qordyń jańa keńsesi osy tolyq sıkldiń qalaı jumys isteıtinin kórneki ári praktıkalyq turǵydan kórsetedi. Bul jaı ǵana tanystyrylymǵa arnalǵan keńistik emes, zamanaýı kreatıvti ekojúıeniń qandaı bolýy kerektigin aıqyndaıtyn naqty úlgi. Zergerlik jáne aǵash óńdeý sheberhanalary, mýzykalyq keńistikter, kilem óneri zaly, sýretshiler zaly, fashion-aımaq – munyń bári kreatıvti ındýstrııalardyń aýqymy keń, mazmuny baı ári naqty ekonomıkalyq áleýeti bar sala ekenin kórsetedi.
Qazaqstan úshin kreatıvti ónimmen jumys isteýdiń jańa mádenıetin qalyptastyrý óte mańyzdy. О́ıtkeni jaqsy joba jasaý jetkiliksiz. Ony durys usyna bilý, naryq talabyna beıimdeý, kásibı deńgeıde ilgeriletý jáne tutynýshyǵa deıin jetkizý qajet. Dál osy baǵytta Qor saladaǵy eń ózekti olqylyqtardyń birin tolyqtyra alady. Bizde talant ta, ıdeıa da bar. Endigi mindet – sol áleýetti júıeli túrde qoldap, ony básekege qabiletti ónimge jáne turaqty tabys kózine aınaldyrý.
– Qor barlyq oblys ortalyqtaryndaǵy óńirlik habtardyń jumysyn úılestiretin bolady. Bul óńirler úshin qandaı jańa múmkindikter ashady?
– О́ńirlik habtardyń strategııalyq mańyzy zor. О́ıtkeni Qazaqstannyń kreatıvti áleýeti tek Astana men Almaty qalalarymen shektelmeıdi. Ár óńirdiń ózine tán mádenı kody, qolóner dástúri, jas avtorlary, jergilikti brendteri men zamanaýı bastamalary bar. Eń bastysy – sol ıdeıalardyń kásibı ortaǵa shyǵýyna jáne ári qaraı damýyna naqty múmkindik berý.
Búginde Qazaqstannyń memlekettik saıasatyndaǵy mańyzdy mindetterdiń biri – ósý quraldaryna barynsha teń qoljetimdilikti qamtamasyz etý. О́ńirlik hab jaı ǵana is-shara ótkizetin alań emes, quzyret ortalyǵyna aınalýy tıis. Mundaı ortalyqtarda kreatıvti mamandar kásibı keńes alyp, jobalaryn damytyp, seriktester taba alady, komanda quryp, ulttyq qoldaý júıesine qosylady.
Bul rette Qordyń úılestirýshi róli erekshe mańyzdy. Eger ár óńir óz betinshe, bólek damıtyn bolsa, onyń áseri shekteýli bolady. Al, habtar biryńǵaı ádisteme, ortaq baǵdarlamalar, saraptamalyq qoldaý jáne ilgeriletý júıesi arqyly ózara baılanyssa, el boıynsha kreatıvti damýdyń tutas jelisi qalyptasady.
Bul jergilikti jerlerdegi jastardy qoldap qana qoımaı, óńirlerde ekonomıkalyq belsendiliktiń jańa núktelerin qalyptastyrýǵa múmkindik beredi.
– Qazaqstan mádenıet, týrızm jáne kreatıvti ónimder arqyly eldiń halyqaralyq tanymaldyǵyn arttyryp keledi. Bul turǵyda qaı baǵyttardyń múmkindigi mol?
– Eń aldymen, ulttyq bolmysty álemge zamanaýı, tartymdy ári túsinikti tilde tanyta alatyn baǵyttardyń áleýeti joǵary. Bul qatarǵa kıno, mýzyka, anımasııa, dızaın, sán ındýstrııasy, sıfrlyq óner, zergerlik is, kilem toqý, qolóner jáne mádenı týrızm jatady.
Eldiń halyqaralyq beınesi tek ádemi belgi, utymdy uran nemese týrıstik jarnama arqyly qalyptaspaıdy. Ony álemge usynylatyn sapaly ónim, tyń tájirıbe, mazmundy oqıǵa jáne tereń maǵyna qalyptastyrady. Sondyqtan Yurt Capsule sııaqty jobalardyń máni erekshe. Mundaı bastamalar Qazaqstannyń dástúrli murasy ótkennen qalǵan jádiger ǵana emes, búgingi zamanmen úndesip, jańa tehnologııalyq sheshimderge arqaý bola alatyn jandy qundylyq ekenin kórsetedi.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń týrıstik áleýetin ashýǵa, eldi mádenıet, ulttyq mura jáne zamanaýı ındýstrııalar arqyly tanytýǵa turaqty túrde basymdyq berip keledi. Bul kreatıvti sektordy ulttyq básekege qabilettiliktiń mańyzdy quramdas bóligi retinde qarastyratyn memlekettik saıasatpen tolyq úndesedi.
Bizdiń mindetimiz – ulttyq mádenı kodty, joǵary sapany, zamanaýı pishindi jáne eksporttyq áleýetti ushtastyratyn jobalardy qoldaý. Osyndaı ónimder Qazaqstanǵa degen qyzyǵýshylyqty arttyryp, otandyq avtorlardyń halyqaralyq naryqqa shyǵýyna jol ashady jáne elimizdiń álem aldyndaǵy ornyqty, zamanaýı ári tartymdy beınesin qalyptastyrady.