О́tken ǵasyrdyń 70-jyldary belgili amerıkalyq fýtýrolog Elvın Toffler óziniń áıgili bestselleri «Bolashaqtyń tańǵajaıyby» atty shyǵarmasynda aldaǵy kompıýterlik ǵasyrdyń ǵalamatyn qııalmen sýrettegeni belgili. Qalamgerdiń sáýegeıligi tańǵalarlyqtaı kóregendilik ekenine búginde kózimiz jetýde. Qazirgi ýaqytta ómirimizde elektrondyq quraldardyń tórimizge enip, tórelik etýi osyǵan aıqyn dálel bolmaq.
Jańǵyrýdyń qazirgi dáýiri álemdik ekonomıkany jahandyq deńgeıde sıfrlandyrýdy kózdeıtin Tórtinshi ónerkásiptik revolıýsııany bastan ótkerýde. Sondyqtan, aýyspaly tehnologııalyq turmys salty tusynda qolda bar rezervterge neǵurlym úmit artý, beınelep aıtqanda, kelmeske keri ketýmen teń bolmaq.
El Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Qazaqstannyń Úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty jańa Joldaýyn praktıkalyq sheshimderdiń arsenalyna arqasúıeı otyryp, akademııalyq bastaýlarmen úılesimdi úndesetin jańa úlgidegi qujattardyń qataryna engizýge bolady.
Halyq Memleket basshysynyń jańa Joldaýyn shynaıy taǵatsyzdyqpen kútetini qupııa emes. Qoǵam árbir Joldaýdan barshamyzdy tolǵandyratyn kókeıkesti máselelerge jaýaptar izdeıdi.
Prezıdent árdaıym qazaqstandyqtardyń saýalyn qanaǵattandyratyn biregeı ári dál jaýaptar taýyp keledi. Eger máseleniń sheshimi keıinge qaldyrylǵan jaǵdaıda, tıisti merzimniń ózgerý sebepterin tujyrymdy jáne naqty túrde túsindiredi.
2017 jylǵy Joldaý – teorııalyq-praktıkalyq túrde salmaqtalǵan joǵary deńgeıdegi qujat. Onda Qazaqstan jolynyń mazmundy quramdasy: Jańǵyrý úshtiginiń qysqasha túsindirmesi beriledi.
Dálirek aıtsaq, Birinshi jańǵyrý – álem kartasynda jańa memlekettiń qurylýy. Ekinshi jańǵyrý – «Qazaqstan-2030» Strategııasynyń qabyldanýy, jańa elordamyz Astananyń salynýy. Úshinshi jańǵyrý – Ult josparynyń aıasynda «Qazaqstan-2050» Strategııasyn iske asyrý.
Elbasy álemdegi eń ozyq 30 eldiń qataryna kirý úshin 5 negizgi basymdyqty aıqyndaıdy. Basqa basymdyqtardyń mánin alasartpastan nazarlaryńyzdy myna ekeýine erekshe aýdaryp kórsek. Birinshi – ekonomıkanyń údemeli tehnologııalyq jańǵyrýy jáne Tórtinshi – adamı kapıtaldyń sapasyn jaqsartý.
Memleket basshysy bul qujatta da jan-jaqty obektıvtiligi men barynsha aksıomalyǵyn kórsete otyryp, «áýeli – ekonomıka, odan keıin saıasat» dep atalatyn óziniń áıgili qaǵıdasyn alǵa tartady. Álbette, ekonomıkany túbegeıli jańǵyrtýsyz basqa salalardyń damýy týraly sóz qozǵaýdyń ózi artyq. Al ózgeristerdiń draıveri, árıne, adamı kapıtal bolyp tabylady. Adamı kapıtaldy naqty jaqsartýda jarııa etilgen maqsattarǵa qol jetkizýdiń kilti jatyr. Buǵan biz ekonomıkalyq ósýdiń jańa modeline oqý-bilimdi túpqazyq etip belgileý arqyly qol jetkizemiz.
Barshamyz jas memleketimizdiń shırek ǵasyrdaǵy qalyptasýy men qurylýyndaǵy qazaqstandyqtardyń ómir sapasynyń meılinshe artqanynyń kýási bolyp kelemiz. Búginde elimizde halyqtyń ortasha ómir súrý deńgeıi 72 jasty quraıdy. Árıne, adamnyń jasy ulǵaıǵan tusta qalypty ómirdi ustap turý úshin medısınanyń kómegine júginetini belgili. Keıingi kezde medısınalyq preparattar baǵasynyń óse túskeni jasyryn emes. Sol sebepti, emdik quraldardyń baǵasyn retteýdi engizý qajet etilgen ári sheshimin kútken shara bolyp tabylady. Al zeınetaqyny 20 paıyzǵa arttyrý – Elbasynyń zamanaýı qýatty Qazaqstandy óz qoldarymen jáne zerde-parasatymen qurýǵa kúsh salǵan aǵa býynǵa degen udaıy qamqorlyǵynyń aıǵaǵy.
Elimizdiń satylap damýynyń kelesi mańyzdy kórsetkishi halyqtyń ósimi bolyp tabylady. Búginde bizdiń halqymyz 17,9 mln adamdy quraıdy. Jylyna 400 myńnyń shamasynda náreste dúnıege keledi. Osylaısha qazaqstandyqtar el Prezıdentiniń syndarly saıasatyna qoldaý kórsetýde. Sondyqtan Memleket basshysy kúrdeli ekonomıkalyq kezeńge qaramastan, bala ómirge kelgende bir rettik beriletin járdemaqynyń mólsherin 20 paıyzǵa ósirý jóninde sheshim qabyldady.
Bastysy, Memleket basshysynyń Joldaýy aǵymdaǵy san alýan ózgeristerdi túsindire otyryp, ómirlik tujyrymdarǵa qozǵaý salady jáne bizdi aldaǵy is-áreketterimizdiń naqty keshendi baǵdaryna bastaıdy.
Elimizdiń Úshinshi jańǵyrýy jónindegi «Qazaqstannyń Ulttyq tehnologııalyq bastamasy» atty 2025 jylǵa deıingi damýdyń jańa strategııalyq jospary Uly Dala eliniń odan ári órleýi men órkendeýine jol ashatynyna senimdimiz.
Gúlshara ÁBDIQALYQOVA,
Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy