Adamdar keıde bolmaıtyn nársege qıqyldasyp, keshegi syılas aǵaıyndar bir-biriniń jaǵasynan alýǵa deıin baryp jatady. Keıin aqyl toqtatyp, ashýyn sabyr jeńgennen keıin: “О́ı, bolmashyǵa bola aǵaıynnan aıyrylyp qala jazdappyn ǵoı”, dep ókinetini bar. Taǵy da qaıtalaryn sezbeıdi. Onysyn aqtap alatyn máteli de dap-daıyn. “Bir atym nasybaıǵa bola da kóńil qalady”, dep qoıady.
Adamdardyń bári osyndaı shyǵar dep oılaısyń ǵoı. О́ziń de sonyń ishindesiń. Baıa-shaıa bolyp jatqanyń. Joq, olaı emes eken.
Sabyrynan esh tógilmeıtin adamdar da bar bolyp shyqty. Ǵalymjan degen jýrnalıst dosym bar. Tonnyń ishki baýyndaı aralasyp júrgennen keıin áke-sheshesiniń aldyn talaı kórdik. Ákesi Orekeń, Ordabek Zııabekulymen talaı márte dastarqandas boldyq. Jymıyp qana otyratyn kisi. Qashan barsań da osy qalpynan tanbaıdy. Balalaryna, qudaı qosqan qosaǵy Rahııa sheshemizge ótirik bolsa da bir keıigenin kórmeppiz. Keıinirek, jýrnalıstik áýestik jeńe bastady. Osy kiside ashý degennen mysqaldaı bolsa da bar ma eken dep. Baıqaı almadyq. Surastyrdyq. Biletinderden. “Olar: «Bul kisi ejelden osylaı ǵoı, ashýlanýdy bilmeıdi”, deıdi. Ondaı bolsa jasyq bireý shyǵar-aý dep oı túıýińiz múmkin. Ondaı da emes. Jaqsy-aq qyzmetterdiń qulaǵyn ustaǵan. Tis dárigerinen úlken keńshardyń bas zootehnıgi bolyp ósken. Ekeýiniń de oqýyn támamdaǵan ǵoı.
Maqtaaralda, Mankentte, Sútkentte jumys jasaǵan. Zeınetkerlikke shyqqan soń Temirlanǵa kóship kelgen. Aýdan ortalyǵynyń joǵary jaǵynan jaı alǵan. Irgesin sulý Arys ózeni kókteı ótetin Ordabasy aýdany sýǵa baı jer. Orekeńniń jeriniń tómengi eteginen Orys aryq, qyr betkeıinen Naıman aryq ótedi. Sý – tirshilik. Orekeń aqsaqal balalarymen, nemerelerimen birlesip baý egip tastaǵan. Kóktem, jaz barsańyz burqyraǵan alma ıisi ıran baǵyndaı esińizdi alady. Sálem salǵandaı ıilip turǵan kelinshektaldyń saıasy alty qanat aq ordadaı. Orekeń, mine, osy jerge tapshan ornatyp, ordaly qaýymymen tynystap otyrady. Jylqy ustaıdy. Qymyz ishedi. Iri qara, usaq mal barshylyq. Túıetaýyq, úırek degenderińiz bul úıge tańsyq emes.
Ǵalymjan dos aıtady. «Ákeı bildeı bir keńshardyń bas zootehnıgi bola júrip, keıbireýlerdeı memlekettiń menshigine qol salǵan emes. “Balalaryma aram as jegizbeımin” deıtin. Onysy durys ta shyǵar, biraq bas zootehnıginiń kelinshegi kerzi etigi satala-satala bolyp sharýashylyqtyń buzaýshysy bolǵanyn kim kórgen. Bizdi oqytqan – taýyq. Anam myńǵa deıin taýyq, túıetaýyq ósirgen. Otbasynda 8 bala boldyq. Bárimizdi sonyń jumyrtqasymen oqytty».
Sóıtip: “Balalaryma aramnan as jegizbeımin” deıtin Orekeń kóshten qalmapty. Tuqymynyń ózi bir aýyl. Nemereleri shurqyrap ata-áje dep jatady. Shóbere de kórdi. Nemeresiniń aldy Asqar Beıjińde dáriger mamandyǵyna oqyp jatyr. Birge barǵan qurdastarynan jeke-dara túsken. Oqytýshylary myqty maman bolady dep maqtaıdy eken. Orekeńmen ýaqytty keń salyp áńgimeleskenim bar edi.
– Máńgilik eshkim joq, – degen. – Qysqa ǵana ǵumyrda kisiniń kóńilin qaldyryp, ǵaıbat sóılegendi jaqtyra bermeımin.
Alla taǵalla adamǵa ómir berdi. Qyzyǵyn kórsin dep urpaǵyn kóbeıtti. Shýaǵyna bólenip júrgenge ne jetsin. Adamǵa basqa ne kerek.
...О́tirik aıtpaıtyn, bireýdiń haqysyn jemeıtin, elge oılaıtyny jaqsylyq, bul ómirge adam bolyp kelip, adamdyǵyna syzat túsirmeı ótken Orekeńniń de bul dúnıeden ótkenine bir jyl boldy. Temirlanǵa barǵan saıyn osy ashýy joq, aldy keń, jaısań aǵany kóńil izdeıdi.
Baqtııar TAIJAN,
Ońtústik Qazaqstan oblysy.