Ulttyq qundylyqtar dáriptelýi tıis

Shara barysynda Memleket basshysynyń «Bolashaqqa baǵ­dar: rýhanı jańǵyrý» at­ty ma­­qalasynyń mańyzdy tar­maq­­ta­ry, atap aıtqanda, XXI ǵa­­syr­daǵy ulttyq sana týra­ly já­ne taıaý jyldardaǵy min­det­­ter, onyń ishinde qazaq jaz- ý­yn birtindep latyn álipbıine kó­shirý jumystary, qoǵamdyq já­ne gýmanıtarlyq ǵylymdar jo­basy týraly ózekti máseleler tal­qylandy. Kelesi bir másele di­nı saladaǵy jańǵyrýdyń rý­ha­nı jańǵyrýmen astasýy tó­ńi­reginde órbidi. Osyǵan baıla­nys­ty ınstıtýttyń dintaný bó­li­miniń meńgerýshisi Baqytjan Satershınov «Qazaqstandyq sa­nanyń jańǵyrýy: dinı sana qyr­lary» taqyrybynda, Nur Múbarak Egıpet Islam má­denı­eti ýnıversıtetiniń PHD dokto­ry Asqar Ákimhanov «Rýha­nı jań­ǵyrýdaǵy hanafı-ma­t­rýdı mektebiniń mańyzy» ta­qy­ry­bynda baıandama jasap, óz oı­­laryn ortaǵa saldy. Jat aǵ­ym­­­­dardyń jeteginde ketpeı, ba­­­balarymyzdan mıras bolyp ke­le jatqan dástúrli dinimizdi te­reńinen túsinip, qoǵamdaǵy birlik pen birtutastyqty saqtaýdyń ózek­tiligi aıtyldy.  – Qazaq halqy ıslam dinin ózi­niń ejelden qalyptasqan salt-sa­nasymen, ozyq dástúrimen úı­les­­­tire, sabaqtastyra otyryp qa­­­byl­dady. Sol arqyly bázbir ult­­­tar sekildi ózindik ulttyq bol­mysy men tól mádenıetinen aı­y- rylyp qalǵan joq. Dásúrli ıs­lam san ǵasyrlar boıy babalary­myz ustanyp kele jatqan din men dástúrdiń sabaqtastyǵynan týyndaǵan dúnıe. Qazaqstan mu­sylmandary dinı basqarmasy, Qazaqstan musylmandary us­ta­­natyn Hanafı-matrýdı me­k­tebi qazaqtyń dástúrli dinı dú­nıe­ta­nymynyń negizgi máıegi bolyp tabylady. Matrýdı ilimi adamnyń tabıǵatyn, bolmys-bitimin, aqyl-oı psıhologııasy men erik qalaýyn negizge alady. Elbasymyz aıtqan rýhanı jań­ǵyrý ulttyq rýhanı bolmys-pen jáne senim-nanymmen astasyp jatyr. Sondyqtan, jas­ta­­­rymyzǵa durys tárbıe be­rip, hal­­­­qymyzdyń ulttyq qun­dy­­lyq­­tary men mádenı dás­tú­rin qur­­metteýge baǵyt­ta­ýymyz ke­rek, – deıdi dintanýshy Asqar Ákimhanov.  – Qandaı din bizdiń rýhanı jań­ǵyrýymyzǵa kómektesedi degen kezde búkil Ortalyq Azııa el­de­ri ustanatyn babalarymyzdan kele jatqan hanafı baǵytynyń jasampaz qyrlary anyqtalady. Demokratııalyq qoǵamda ár aza­mattyń nanym-se­nim tańdaý erki ózinde. De­gen­men, qoǵamdaǵy bir­lik pen ty­nyshtyq eń birinshi qaǵıda, ne­gizgi irgetas. Árkim oıyna kel­genin istep, ekstremızm men ter­rorızmge bara beretin bol­sa, al­ǵa damı almaımyz. Búgin tal­qy­lanǵan ótkir máseleniń bar­ly­­ǵy júzege asý úshin zııaly qa- ý­ym óziniń ishki áleýetin kór­se­te bi­lýi kerek – deıdi fıloso­fııa ǵy­­lymdarynyń doktory, pro­fes­­sor Serik Ermuratov.  Jıyn barysynda rýhanı jań­ǵyrý baǵyty boıynsha ózge de máı­ekti máseleler keń kólemde taldanyp, Elbasy maqalasynda aıtylǵan ár taqyryp bolashaqqa tyń serpin beretin mańyzdy qujat ekeni aıtyldy.

Arman OKTIаBR,

«Egemen Qazaqstan»

ALMATY