Baǵdarlamanyń Rıdderdegi alǵashqy túlekteri

Shyǵystyń tabıǵaty tamyljyǵan, kórikti shaharlarynyń biri - Rıdder. 2014 jyly Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń bastamasymen qolǵa alynǵan «Máńgilik el jastary – ındýstrııaǵa!» áleýmettik jobasynyń «Serpin» baǵdarlamasy aıasynda kenshiler qalasyna elimizdiń ońtústik óńirlerinen (Ońtústik Qazaqstan, Almaty, Qyzylorda oblystary) 20-dan astam jas kelgen-di. Jýyrda Rıdderde Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń, oblystyq bilim basqarmasynyń muryndyq bolýymen agrarly tehnıkalyq kolledjdi «tústi metalldar metallýrgııasy» mamandyǵy boıynsha bitirip shyqqan 22 stýdentke dıplom tapsyrý saltanaty ótti. 

Jas metallýrgter jumysqa kiristi

Saltanatty shara bastalmas buryn Astanadan Bilim jáne ǵylym mınıstrliginen, «Halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵy» AQ «Ser­pin» ulttyq jobalar basqar­masy­nan, Aq­pa­rat jáne kommýnıkasııalar mı­nıstrliginen arnaıy kelgen qo­naqtar respýblıkalyq jáne jergilikti BAQ ókilderimen birge press-týr aıasynda «Qazsınk» JShS Rıdder metallýrgııalyq kesheni men Rıdder agrarlyq kolledjin aralap, tynys-tir­shi­ligimen tanysty. Bul eki ny­san­nyń da «serpindikterge» ti­keleı qatysy bar. О́ıtkeni, 22 stýdent kolledjde úsh jyl boıy bilim nárimen sýsyndasa, sonyń 7-ýi 8 aı Rıdder metallýrgııalyq kesheninde ón­diristik tájirıbeden ótip, ju­mysqa qabyldanyp otyr. Tehnık-metallýrg mamandyǵy boıynsha atalǵan keshende eńbek etip jatqan Almaty ob­lysynyń týmasy Mıras Qaı­darov Rıdderdegi úsh jyl­dyń qyzyqty ótkenin, óz­­deri­ne barlyq jaǵdaıdyń ja­sal­­­ǵa­nyn aıtady. «Qala hal­qy biz­­di qu­shaq jaıa qarsy aldy. Kol­­­­­ledj­­­degi ustazdarymyzǵa, sh­ahar bas­shylyǵyna úlken alǵys aıta­myz. Qazir metallýrgııalyq keshen­de óz qatarlastarymmen birge ju­mys istep jatyrmyn», deıdi ol. Mı­ras­tyń qatarlastarynyń biri, Oń­tús­tik Qazaqstan oblysynyń Shym­­kent qalasynan kelgen Ǵalym­jan Begaly: «Biz munda eń al­dy­men tájirıbeden óttik, táji­rı­be kezin­de árqaısymyzǵa qol­daý re­tin­de 90 myńnan 110 myń teńgege de­ıin aqsha tólendi. Árı­ne, áýelde til jaǵynan az­da­ǵan qıyn­dyq­tar bol­dy. Bi­raq osyndaǵy qyz­met­ker­ler túsinistikpen qarap, til úı­renýimizge járdemdesti. Ujymy­myz jaqsy. «Qazsınk» sekildi alpaýyt kásiporynda eńbek etip jat­qany­myzǵa qýanyshtymyz» deıdi. Jeti birdeı stýdentti qyzmetke qa­­by­l­daǵan keshen basshylyǵy olar­dyń jumysqa degen ynta-yqy­­l­asy zor ekenin aıtyp, qatar­lary­­­nyń bilikti jas mamandarmen tolyq­qanyna rızashylyqtaryn bil­dir­di. El­ordadan kelgen qonaq­tar men jýrnalıster jyly jaqtyń ul­dary men qyzdary bilim alǵan kol­ledjdi aralaǵannan keıin «Shy­ǵys Qazaqstan oblysynyń Rıdder qala­synda «Máńgilik el jastary – ın­dýst­rııaǵa!» áleýmettik jo­ba­synyń «Serpin» damytý baǵ­dar­la­ma­syn engizý bolashaǵy» taqy­ry­­byn­­da ótken dóńgelek ústelge qatysty. Dóńgelek ústeldi ashqan Rıdder qalasy ákiminiń orynbasary Danııar Dúı­sembaev kolledj bitirgen 22 stý­denttiń eshqaısysy jumyssyz qal­maıtynyn, shahardaǵy Rıdder me­tal­lýrgııalyq kesheni taǵy da 7 «ser­pin­dikti», ıaǵnı, uzyn sany 14 tú­lekti jumyspen qam­týǵa nıetti eke­nin, qazirgi ýa­qytta qalǵan 6 boı­jet­kenge ju­mys izdestirilip jat­qa­nyn, bul másele jýyq arada she­shimin ta­batynyn aıtty. 22 stý­dent­tiń biri áskerge barýǵa, endi biri ýnı­ver­sıtetke túsýge sheshim qabyldapty. 

Baspana berile me?

Jumys jaıy sheshildi de­lik, al baspana máselesi qa­laı bolmaq? Qala ákimi oryn­basarynyń aıtýynsha, 22 stýdent ázirge Rıdder agrarly tehnıkalyq kolledjiniń jataq­hanasynda turady. Jumysqa ornalasqannan keıin olarǵa «2017-2021 jyldarǵa arnalǵan nátıjeli jumyspen qamtý jáne jappaı kásipkerlikti damy­tý» baǵ­darlamasy aıasynda osynda kóship kelý úshin 20, páterdi jaldap turǵany úshin bir jyl boıy aı sa­ıyn 20-dan 30 aılyq kórsetkishke deı­in tólemaqy qarastyrylmaq. Qa­zir Rıdderde joǵaryda atap ót­ken memlekettik baǵdarlama ne­gizinde bir úı, «Turǵyn úı qu­rylys jınaq banki» arqyly taǵy 1 úı salynyp jatyr eken. Danııar Dúısembaev jas mamandardy baspanamen qamtý máselesin sheshý úshin Eńbek jáne áleýmettik qorǵaý mınıstrligine usynys jol­dan­ǵanyn jetkizdi. Dóń­gelek ústelde sóz alǵan «Ha­­lyq­­­ara­lyq baǵdarlamalar or­ta­lyǵy» AQ «Serpin» ulttyq joba­lar basqarmasynyń basshysy Kúl­zııa Tobataeva qazir­gi ýa­qytta «Serpin-2050» baǵ­dar­la­masymen elimiz boıynsha 12 myńǵa jýyq stýdent bi­lim alyp jatqanyn, onyń 2256-sy Shyǵys Qazaqstanda ekendigin atap ótti. «2014 jyly baǵdarlama bastalǵanda ońtústik óńirdiń jastaryn eń birinshi bolyp qushaq jaıa qarsy alǵan Shyǵys Qazaqstan oblysy bolatyn. Bir qýanarlyǵy, bul aımaq ońtústiktegi óńirlerden kelip bilim alyp jatqan jastardyń jumyspen qamtylýyna úlken jaýapkershilikpen qarap otyr. Bir ǵana kásiporyn 14 jas mamandy jumysqa qabyldap jatyr. Bul – qýanarlyq jáıt. Osy rette Shyǵys óńiri ózge ob­lystarǵa úlgi bolady dep oı­laı­myn», deıdi basqarma basshysy. Qazirgi ýaqytta «Serpin» baǵ­dar­lamasy arqyly Rıdderde ǵa­na emes, О́skemen, Semeı qa­la­la­ry men Ulan aýdanynda ózge óńir­ler­diń stýdentteri oqyp jatyr. Ob­lys­tyq ishki saıasat basqarmasy «Jas­tar resýrstyq ortalyǵynyń» dı­rektory Araılym Esimbekova bul jastardyń da jumyspen qam­ty­lýyna qazirden bastap qam jasalyp jatqanyn aıtady. Ortalyq oblys ortalyǵynda óńir­degi iri alty kásiporyn ókil­de­riniń qatysýymen bos ju­mys oryndary jármeńkesin uıym­das­tyrdy. «Kelesi jyly О́skemendegi S.Amanjolov atyn­daǵy ýnı­ver­sı­tet­ti 240 «serpindik» bitiredi. Qala já­ne aýdan ákimderi arnaıy kelip, ashyq esik kúnderin ótkizip, olardy ju­mysqa shaqy­ra­tyn bolady. Eger olar qandaı da bir aýdanǵa jumysqa bar­ǵysy kelse, «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasy arqyly ji­be­rýdi josparlap otyrmyz», deı­di ortalyq dırektory.

17-inshi nemere

«Serpin» baǵdarlamasy arqy­ly bi­lim alýshylardyń deni – áleý­met­tik turǵydan az qamtylǵan jáne kóp balaly otbasylardan shyqqan stý­dentter. Osyndaı stýdentterdiń bi­ri Ulan aýdanynyń Saratov aý­y­ly­ndaǵy Shyǵys Qazaqstan aýyl sharýashylyǵy kolledjinde oqyp jat­qan qyzylordalyq Aıdana Imanǵalı. Boıjetken 2014 jyly mek­tep bitirgen kezde júregi aýyryp, emdelýge qarjysy bolmaı, oqýǵa túse almaı qalǵan kó­ri­nedi. Alaıda oǵan 2015 jyly «Ser­pin» arqyly Shyǵysta bi­lim alýǵa múmkindik beriledi. «Oqý­ǵa túskennen keıin kolledj bas­shy­lyǵy meniń densaýlyǵymdy tek­ser­tip, naqty dıagnoz qoıyl­ǵan­nan soń Astanaǵa tegin kvota alyp ber­di. Jol shyǵynyn da tóledi. Ota sát­ti jasaldy. Qazir jaǵdaıym jaq­sy. Kóńil kúıim kóterińki. Shyǵys Qazaq­stan jurtshylyǵyna aıtar alǵysym zor. Qazirdiń ózinde biz­di jumysqa alýǵa nıetti mekeme­ler bar. Oqýymdy bitirgen soń mindetti túrde osynda qalyp, ju­mys isteımin», – deıdi Syr boıynan kelgen stýdent. Rıdderde bilim alǵan 22 stý­de­nttiń aldy otbasyn quryp ta úl­geripti. Almaty oblysynyń týma­sy Eldan Bolatuly dıplom alý sal­tanatyna qolyna kishkentaıyn kó­tergen jubaıy Krıstınany jetek­tep kelipti. Ol da osy kolledj­de orman­shy mamandyǵy boıynsha bilim alǵan. «2014 jyly osynda oqý­ǵa tústim. Bolashaq jubaıymmen sol jyly tanysyp, bir jarym jyl­dan ke­ıin otbasyn qurdyq. Alla sátin sal­sa, osy qalada eńbek et­sem degen oıym bar», – deıdi je­tisýlyq stýdent.  «Serpindikterdiń» arasynda kóńil jarastyryp, otbasyn qurǵan jastardyń qatary az emes. Buǵan deıin 16 bozbala men boıjetken shańyraq kóteripti. «Bul - bizdiń 17-inshi nemere», – deıdi «Serpin» ulttyq jobalar basqarmasynyń basshysy Kúlzııa Tobataeva. Rıdder agrarly tehnıkalyq kolle­djinde ótken qorytyndy sha­ra barysynda 8 «serpindikke» qy­zyl dıplom, birqatar stýdentterge Bilim jáne ǵylym mınıstriniń Al­ǵys haty tapsyryldy. Sondaı-aq Alǵys hat osy istiń basy-qasynda júr­­gen Rıdder qalasynyń ákimi Jomart Muratovqa, onyń orynba­sary Danııar Dúısembaevqa, Rıd­der agrarly tehnıkalyq kolle­dji­­niń dı­rektory Aleksandr Sa­mo­ı­­len­­ko men oblystyq ishki saıa­­­sat bas­qar­­masynyń «Jastar re­sý­rs­tyq orta­lyǵynyń» dırekto­ry Araılym Esimbekovaǵa da tabys etildi.

Azamat QASYM, «Egemen Qazaqstan» Shyǵys Qazaqstan oblysy,  Rıdder qalasy