Oblystyq mýzeıdiń ekskýrsııa-kópshilik bóliminiń meńgerýshisi Oksana Aljanovanyń aıtýynsha, Astanaǵa 700-den astam ár túrli jádigerler ákelingen. Onyń ishinde bizdiń dáýirimizge deıingi II ǵasyrdyń qundy dúnıeleri de bar. Mysaly, Atyraý oblysy Jylyoı aýdany Araltóbe qorǵanyn qazý kezinde ekinshi Altyn adamnyń qabirinen tabylǵan qola qanjar, qaıraq tas. Atalǵan qorǵan aýdan ortalyǵy Qulsary qalasynan 65 shaqyrym jerde ornalasqan. Qazirgi zamanǵy jádigerler arasynda Dına Nurpeıisovanyń 1954 jyly sońǵy ret konsertke qatysqan kezinde taqqan kúmis belbeýin atap ótýge bolady.
- Mýzeı jádigerleriniń arasynda qoldan jasalǵan dombyra da bar. Bir ereksheligi, onyń bóshekteri maldyń súıeginen jasalǵan jáne taza kúmispen qaptalǵan. Mýzeıge ony Mahambet aýdanynyń turǵyndary Lekerovter otbasy tabystady. Dombyrany 1906 jyly arǵy atalary óz qolymen jasaǵan eken, - deıdi Oksana Aljanova.
Qundy dúnıelerdiń qatarynda qazaq batyrlary Isataı Taımanuly men Mahambet О́temisuly qylyshtaryn qaıraǵan qaıraq tasty da ataýǵa bolady. 19 ǵasyrǵa tıesili sýyq qarýlar bar, ańyz boıynsha olardy Isataı men Mahambet bastaǵan jasaqtyń áskerleri paıdalanǵan bolýy múmkin. Kórmeden Egıpetten ákelingen aǵashpen jáne kúmispen óńdelgen mámlúk tapanshasyn kórýge bolady.
Mahambet aýdanyndaǵy Saraıshyq eski shaharynyń ornyna qazba jumystary kezinde tabylǵan jádigerler aıryqsha nazar aýdartady. Aıtalyq, 13 ǵasyrǵa jatatyn jyltyr qytaı farforynan jasalǵan ydys «syrly aıaqtyń syry ketse de, syny ketpeıtinin» anyq ańǵartady. Ańyzdarda mundaı qysh ydystar dáýletti adamdardyń arasynda úlken suranysqa ıe bolǵany jaıynda aıtylady, eger ý quıatyn bolsa, ydys túsin ózgertetin bolǵan.
- 600-700 jyl buryn ejelgi sheberlerdiń qolynan shyqqan ydystardyń qalaı saqtalǵanyn kórińizder, - deıdi O.Aljanova. – Kórmege Saraıshyq qalasynan tabylǵan dúnıelerdiń túpnusqalary qoıyldy.
Kóne qala ornynan tabylǵan jádigerler arasynan ıttiń izi bar kirpishti kórýge bolady. Mýzeı qyzmetkeriniń aıtýynsha, ertede úıdiń irgetasyna ıttiń izi bederlengen kirpishti qoısa, ol shańyraq baqyt pen baılyqtyń ordasyna aınalady degen senim bolǵan.
Atyraý oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń kórmesi «Astana» konsert zalynda 16-17 shilde kúnderi jumys isteıdi.
Baqytgúl Babash,
"Egemen Qazaqstan"
Sýretti túsirgen Raqym Qoılybaev.