Mandelanyń eli ulttyq kúnin merekeledi

Saltanatty sharada Qazaq­stan tarapynan Qar­jy vıse-mınıstri Qanat Baı­edilov sóz sóılep, Oń­tús­tik Afrıka ókil­­derin ult­tyq kúnimen qut­tyq­tady. So­ny­men qatar, «Bo­lashaqtyń ener­gııasy» ta­qy­ry­by álem úshin ózekti ekenin alǵa tartyp, elimizdiń OAR-men saý­da-ekonomıkalyq baı­la­nystardy tereńdetýge já­­ne damytýǵa múddeli eke­nin jetkizdi. «Ońtústik Af­rıka Respýblıkasynyń EKSPO-2017 kórmesine qa­ty­sýy eki el arasyndaǵy senim men ózara tıimdi qa­rym-qatynastardyń j­o­ǵa­ry deńgeıin taǵy da rastap otyr. Bıyl qos tarap dıp­lo­matııalyq qarym-qa­ty­nas­tardyń 25 jyldyǵyn atap ótý­de. Biz shırek ǵasyrda óza­ra se­nim men seriktestikke ne­giz­del­gen jyly dostyq qarym-qa­tynas ornattyq. Mu­ny eki el arasyndaǵy ba­rys-kelis saparlary, eko­no­­mıkanyń túrli sala­l­a­ryn­da­ǵy jemisti ynty­maq­tastyq aıǵaqtaıdy», dedi ol. 

Basqosýda Ońtústik Af­rı­ka Respýblıkasy Halyq­ara­lyq qatynastar jáne yn­tymaqtastyq mınıstriniń orynbasary Nomaındııa Mfe­ke­to 18 shildeniń álem hal­qy úshin erekshe meıram ekenin es­ke saldy. «Búgin – barlyq oń­tús­tikafrıkalyq azamattar úshin jáne álemniń kóptegen tur­ǵyndary úshin erekshe kún. Se­bebi, búgin ultymyzdyń ákeleriniń biri – Nelson Man­delanyń týǵan kúnin toılaımyz. Ol ómiriniń 67 jylyn halqyna qyzmet etýge arnady, shyndyǵynda búkil adamzatqa qyzmet etti. 2009 jyldyń qarasha aıynda BUU Bas assambleıasy Mandelanyń halyqaralyq beıbitshilik pen erkindik má­denıetine qosqan úle­sin eskerip, 18 shildeni Halyqaralyq Nelson Man­de­la kúni dep jarııalady. Bul kúni árbir adamzatty jaq­sylyq jasaýǵa, izgilikpen aı­na­lysýǵa shaqyramyz», dedi N.Mfeketo.  OAR ókili eki eldiń tarıhy uqsas ekenin, sol uqsastyqtar jyly qarym-qatynas orna­tý­ǵa septigin tıgizgenin áńgi­me­ledi. «Ońtústik Afrıka Qazaqstanǵa BUU Qaýipsizdik keńesiniń re­formalaryna qatysty prın­­sı­ptik pozısııasy úshin rı­za­shylyǵyn bildiredi. Atap aıt­qanda, Qaýipsizdik Keńesi quramynda Afrıka qurlyǵyna qatysty tarıhı ádiletsizdikti sheshýde qoldaý kórsetkeni úshin alǵys aıtamyz», dedi ol. Nomaındııa Mfeketonyń aıtýynsha, adamdy násiline qarap jikteıtin aparteıd saıasaty Ońtústik Afrıkada 1948 jyldan 1990 jyldarǵa deıin jalǵasqan. Bul jyldary aq násildiler qara násildi turǵyndardyń júris-turysyn shektegen, saılaý quqyǵyn bermegen jáne arnaıy aımaqtarǵa oqshaýlaǵan. Sol tusta adam quqyqtary úshin kúresken Nelson Mandela ómiriniń 27 jylyn abaqtyda ótkizipti. 1993 jyly aparteıdti joıýǵa, násildik emes demokratııaǵa aý­y­sýǵa umtylǵany úshin Man­dela Nobel syılyǵyn ıe­lenedi. 1994 jyly 27 sáý­ir­­de Ońtústik Afrıka Res­­­pýb­­lıkasynda alǵash ret de­mo­­kra­tııalyq saılaý ótip, 10 ma­myr kúni Nelson Man­dela memlekettiń segi­zin­shi jáne tuńǵysh qara násildi pre­zıdenti atanady.

Aıta keteıik, OAR kórme­ge­ qazba baılyqtary jaıynda aqparat ala kelgen. О́ıtkeni, onda altyn, platına, hrom, almaz syndy baılyqtar kóp. Olar almaz óndirýden dúnıe júzi boıynsha birinshi orynda tur. Al ýran óndirýde ekinshi orynda. Sondaı-aq, ındýs­trıaldy-agrarly el sanalady. Halqynyń 85 paıyzy aýyl sharýashylyǵy salasynda jumys isteıdi. Taý-ken óndirisi – eldiń jetekshi salasy. Ońtústik-batys bóliginde munaı óndiriledi. Sondyqtan kóptegen alpaýyt memlekettermen saýda seriktestigin ornatqan.

Ashat RAIQUL,

sýretterdi túsirgender Orynbaı Balmurat, Erlan OMAR, «Egemen Qazaqstan»